Warunki wspólnego rozliczenia małżonków

620x100 dziecinnie proste

26 lutego 2016 r.

Osoby pozostające w związkach małżeńskich rozliczając pit za 2016 rok mogą złożyć indywidualnie deklaracje podatkowe lub skorzystać z preferencyjnej formy wspólnego rozliczenia małżonków. Wspólne  rozliczanie pit uzależniona jest od wielu czynników, w tym stażu małżeńskiego oraz źródeł przychodów.

Zasady i sposób rozliczania małżonków reguluje  art. 6 ust. 1-3a ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (updof).

Możliwość złożenia wspólnego zeznania podatkowego dotyczy małżonków, którzy:

 

 

 

  1. pozostawali w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy i

  2. między którymi istniała przez cały rok wspólność majątkowa małżeńska

Nowożeńcy będą mogli skorzystać z tej formy dopiero po pierwszej rocznicy ślubu. Według interpretacji przepisu art 6 ust.2 updof przez Ministerstwo Finansów skutki podatkowe zawarcia małżeństwa w praktyce wystąpią dopiero w drugim roku jego trwania. Wspólnego pit 2016 nie będą mogły złożyć pary, które brały ślub w roku 2016, nawet w dniu 1 stycznia. Jeżeli małżonkowie chcieliby skorzystać z preferencyjnego opodatkowania dochodów za 2016 r., musieliby zawrzeć małżeństwo najpóźniej 31 grudnia 2015 r. W przeciwnym razie wspólnie będą mogli się rozliczyć dopiero za 2017 rok.

Przykład 1: Marek i Marta wzięli ślub 1 stycznia 2016 roku. Chcieliby rozliczyć pit 37 wspólnie. Jednak nie jest to możliwe w tym roku (rozliczenie pit 2016). Według interpretacji Ministerstwa Finansów nie został spełniony warunek pozostawania w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy. Będą mogli skorzystać z tej formy opodatkowania dopiero przy rozliczeniu pit 2017 w roku 2018.

Przykład 2: Andrzej i Anna rozwiedli się. W dniu 30 grudnia 2016 r. sąd orzekł rozwód. Czy Andrzej i Anna mają prawo skorzystać ze wspólnego rozliczenia za rok podatkowy 2016?  Jeśli mieli wspólność majątkową w 2016 roku, mają takie prawo, ponieważ w świetle przepisów Kodeksu postępowania cywilnego rozwód następuje z chwilą uprawomocnienia się wyroku sądu, więc orzeczenie rozwodu uprawomocni się dopiero w roku 2017. Nie stoi więc nic na przeszkodzie wspólnemu rozliczeniu małżonków za 2016 r. (Podobnie będzie w przypadku separacji orzeczonej przez sąd).

Możliwość wspólnego rozliczenia mają również wdowy lub wdowcy, którzy w roku podatkowym mieli wspólność majątkową ze swoim zmarłym małżonkiem, jeśli:

  • współmałżonek zmarł w trakcie roku podatkowego a  związek małżeński zawarty był przed rozpoczęciem roku podatkowego, lub  

  • współmałżonek zmarł po upływie roku podatkowego, ale przed rozliczeniem pit

W przeciwieństwie do małżeństwa, mimo prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, konkubinat nie daje partnerom żadnych praw, zarówno w zakresie prawa podatkowego, jak i w innych obszarach. Oznacza to, że konkubenci nie mogą złożyć wspólnego rozliczenia pit 2016. Konkubentem/konkubiną nazywana jest osoba pozostająca w związku partnerskim, który nie został w żaden sposób zalegalizowany.

Wspólność majątkowa musi trwać przez cały rok podatkowy.

Wspólność majątkowa, co do zasady, powstaje z chwilą zawarcia małżeństwa. Obejmuje ona majątek nabyty w czasie trwania małżeństwa ( m.in. wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków, dochody z majątku wspólnego i osobistego każdego z małżonków, środki zgromadzone w funduszach emerytalnych każdego z małżonków).

Polskie prawo przewiduje jednak możliwość wyłączenia wspólności majątkowej. Rozdzielność majątkowa może powstać na podstawie dobrowolnej umowy lub z mocy prawa, np. w wyniku rozwodu, separacji, wyroku sadowego,  ubezwłasnowolnienia, upadłości.

Niezależnie od tego, w którym momencie roku podatkowego powstanie i jak długo będzie trwała rozdzielność majątkowa ( może to być nawet kilka dni) spowoduje ona, iż małżonkom nie będzie przysługiwał przywilej wspólnego rozliczenia dochodów. Nawet jej przywrócenie w trakcie roku nie przywróci prawa do wspólnego rozliczania za dany roku podatkowy. Będzie ono przysługiwało dopiero od następnego roku, w ciągu którego cały czas będzie istniała wspólność ustawowa.

Natomiast zmodyfikowanie przez małżonków zakresu wspólności przez jej ograniczenie lub rozszerzenie  nie ma wpływu na możliwość ich wspólnego opodatkowania. Uprawnienia dotyczą małżonków, między którymi istnieje wspólność majątkowa w kształcie ustawowym, jak i małżonków, którzy zmodyfikowali zakres wspólności przez jej ograniczenie lub rozszerzenie.

Jeśli rozdzielność majątkowa jest ustanowiona z datą wsteczną, np. od 1 października 2014 roku, powstaje obowiązek skorygowania zeznania za ten rok, jeżeli małżonkowie rozliczyli się wspólnie.

Możliwość  skorzystania w rozliczeniu pit 2017 ze wspólnego opodatkowania uzależniona jest od dodatkowych warunków, które  muszą być spełnione przez małżonków (w tym również przez zmarłego współmałżonka) w roku podatkowym, za który dokonuje się rozliczenia (pit 2016). Warunki te dotyczą:

1. Rezydencji podatkowej

  • prawo do wspólnego rozliczenia przysługuje małżonkom, którzy w 2016byli rezydentami polskimi, czyli podlegali nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce (rezydentami są osoby fizyczne mające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej) lub

  • mieli miejsce zamieszkania dla celów podatkowych w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo Konfederacji Szwajcarskiej lub

  • jeden z nich podlegał nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce, a drugi miał miejsce zamieszkania dla celów podatkowych w innym niż Polska państwie Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej – jeżeli osiągnęli podlegające opodatkowaniu na terytorium Polski przychody w wysokości stanowiącej łącznie co najmniej 75% całkowitego przychodu osiągniętego przez oboje małżonków w danym roku podatkowym i udokumentowali certyfikatem rezydencji miejsce zamieszkania dla celów podatkowych ;

Na żądanie organów podatkowych lub organów kontroli skarbowej podatnicy ci są obowiązani udokumentować wysokość całkowitych przychodów osiągniętych w danym roku podatkowym, przedstawiając zaświadczenie wydane przez właściwy zagraniczny organ podatkowy lub inny dokument potwierdzający wysokość całkowitych przychodów osiągniętych w danym roku podatkowym. Preferencyjny sposób opodatkowania, jeżeli jeden z małżonków lub oboje są nierezydentami, stosuje się pod warunkiem istnienia podstawy prawnej wynikającej z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania lub innych ratyfikowanych umów międzynarodowych, których stroną jest Polska.

2. Oświadczenia o łącznym opodatkowaniu

  • We wspólnym zeznaniu podatkowym należy złożyć wniosek o łączne opodatkowanie.. Zgodnie z informacją zawartą na deklaracji pit 37oraz  pit 36 zaznaczenie odpowiednich kwadratów i złożenie podpisów traktuje się na równi ze złożeniem wniosku o zastosowanie wspólnego rozliczenia pit. Zeznanie podpisywane jest tylko przez małżonka który występuje pierwszy na zeznaniu. Jest to równoznaczne z  oświadczeniem o upoważnieniu go przez jego współmałżonka do złożenia wniosku o łączne opodatkowanie ich dochodów. Złożenie niezgodnego z prawdą oświadczeni jest zagrożone odpowiedzialnością karną za fałszywe zeznania.

  • Jeżeli małżonkowie mają różne miejsca zamieszkania i dla każdego z  nich właściwy jest inny urząd skarbowy, wspólne zeznanie składane jest w urzędzie właściwym dla jednego z małżonków. Nie ma w takim przypadku obowiązku zawiadamiania urzędu skarbowego właściwego dla drugiego małżonka o miejscu składania wspólnego zeznania.

  • Ważny jest termin złożenia wniosku o wspólne opodatkowanie. Jest to termin przewidziany ustawowo dla złożenia zeznania pit 37 i pit 36 - 30 kwietnia roku następnego po roku podatkowym. Gdybyśmy zatem złożyli rozliczenia indywidualnie, a później zdecydowali o wspólnym rozliczeniu, możemy to zrobić do końca kwietnia w formie korekty. Dotyczy to również sytuacji odwrotnej, czyli zmiany wspólnego rozliczenia na odrębne zeznania. Nie można składać wspólnego rozliczenia pit po tym terminie. Jeżeli małżonkowie, w terminie złożenia zeznania rocznego, tj. do 30 kwietnia, nie złożą wspólnego zeznania podatkowego, to po tej dacie tracą uprawnienia do wspólnego opodatkowania.

  • Jeżeli zdarzy się,że małżonkowie w terminie do złożenia zeznania (30 kwietnia) złożyli zeznanie podatkowe, zaznaczyli kwadrat wskazujący na wybór wspólnego opodatkowania, ale zeznanie nie zostało podpisane (podpis/podpisy został uzupełniony dopiero po 30 kwietnia), to nie mają możliwości skorzystania z łącznego opodatkowania dochodów.

3. Sposobu opodatkowania dochodów.

Wspólne rozliczenie nie jest możliwe, jeżeli któryś z małżonków w roku podatkowym korzystał z opodatkowania na zasadach:

  • 19% „podatku liniowego”,

  • zryczałtowanego podatku z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (ryczałt ewidencjonowany lub karta podatkowa),

  • zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów osób duchownych,

  • podatku tonażowego.

Decydujące znaczenie dla utraty prawa do łącznego rozliczenia ma sam fakt wyboru formy opodatkowania. Jeżeli podatnik wybrał jedną z wymienionych form opodatkowania, nie może rozliczyć pit wspólnie z małżonkiem nawet w przypadku, gdy nie uzyskał w danym roku podatkowym żadnych dochodów/przychodów z działalności albo zgłosił zawieszenie działalności. Uzyskanie innych dochodów opodatkowanych według skali podatkowej w takim przypadku nie uprawnia do wspólnego rozliczenia.

W przypadku, gdy  jeden z małżonków prowadził działalność gospodarczą opodatkowaną podatkiem liniowym, a następnie w trakcie roku podatkowego utracił prawo do opodatkowania w tej formie i w związku z tym miał obowiązek opodatkować uzyskane przez siebie dochody z działalności gospodarczej według skali podatkowej – małżonkowie mogą skorzystać ze wspólnego rozliczenia się za ten rok.

Przywileju wspólnego opodatkowania nie tracą małżonkowie, jeżeli osiągają przychody z:

  • działalności rolniczej;

  • najmu prywatnego (podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze) opodatkowanych 8,5% ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych; w takim przypadku małżonkowie składają odrębne zeznania podatkowe z najmu prywatnego (pit 28) i wspólne z pozostałych dochodów opodatkowanych według skali podatkowej (pit 37 lub pit 36); Trzeba tu jednak zwrócić uwagę, ze umowy najmu nie mogą być zawierane w ramach prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej.

  • kapitałów pieniężnych (wykazywanych w zeznaniu PIT-38), czy też dochodów opodatkowanych 19% podatkiem zryczałtowanym, np. z dywidendy, z wygranych, z odsetek od depozytów bankowych, ze sprzedaży nieruchomości.

Po spełnieniu wszystkich wymienionych warunków małżonkowie mogą rozliczyć podatek łącznie od sumy swoich dochodów, po uprzednim odliczeniu, odrębnie przez każdego z małżonków, kwot składek na ubezpieczenie społecznie i ulg. Wysokość podatku oblicza się od połowy łącznych dochodów małżonków i określa się na imię obojga małżonków w podwójnej wysokości.

Reguły dotyczące wspólnego opodatkowania małżonków mają zastosowanie również w sytuacji, gdy jeden z małżonków w roku podatkowym nie uzyskał przychodów opodatkowanych według skali podatkowej lub osiągnął dochody w wysokości nie powodującej obowiązku uiszczenia podatku. Nieosiągnięcie przez jedno z małżonków przychodów w danym roku podatkowym nie wyklucza możliwości wspólnego rozliczenia małżonków. W przypadku wspólnego rozliczenia pit podatek określa się na imię obojga małżonków, więc we wspólnym zeznaniu należy również wykazać małżonka z zerowym przychodem.

Wspólne rozliczenie się z małżonkiem może przynieść  wymierne korzyści finansowe i jest też korzystne ze względu na ograniczoną liczbę formalności. Wystarczy bowiem wypełnić tylko jeden formularz pit 37 lub pit 36 (z załącznikami). Każdego roku z takiej formy rozliczania korzysta prawie 10 mln Polaków

 

Pomoc techniczna

  • 534 30 50 40
  • pn - pt: 9:00 - 16:00

Krajowa Informacja Podatkowa

  • (22) 330 0 330
  • pn - pt: 7:00 - 18:00
  • Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego
  • Gazeta Wyborcza
  • E-Deklaracje
  • Comodo Internet Secure
  • Rzetelna Firma
  • Innowacyjna Gospodarka
  • zobacz więcej