- Główna zmiana w zakresie rozliczeń przedsiębiorców z ZUS to wyższa kwota minimalnej składki zdrowotnej. Osoby prowadzące działalność gospodarczą wg zasad ogólnych (skala podatkowa) i podatku liniowego zapłacą przynajmniej 432,54 zł miesięcznie. Kwota będzie wymagana nawet, gdy dochody przedsiębiorstwa są bardzo niskie albo w sytuacji wystąpienia straty.
- Wartość składki zdrowotnej będzie ustalana na podstawie dwóch wskaźników: minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w 2026 r. oraz średniej krajowej w sektorze przedsiębiorstw za czwarty kwartał 2025 r.
- Przedsiębiorcy rozliczający się podatkiem liniowym odliczą jeszcze więcej zapłaconej składki zdrowotnej. Wartość, o jaką można pomniejszyć dochód wykazany na PIT-36L to 14 100 zł (o 1 200 zł więcej niż rok temu).
Brak zmian oczekiwanych przez przedsiębiorców
Osoby prowadzące działalność gospodarczą nie doczekały się zapowiadanej rewolucji w zakresie sposobu naliczania składki zdrowotnej. Wobec braku wejścia w życie planowanych zmian, przedsiębiorcy rozliczający się na skali podatkowej, podatkiem liniowym, ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych, na karcie podatkowej oraz osoby z nimi współpracujące, nadal stosują dotychczasowe zasady, jednak przy wyższych podstawach wymiaru wynikających ze wzrostu wynagrodzeń.
Brak zmian w strukturze składki zdrowotnej oznacza dla większości przedsiębiorców wyższe obciążenia. Wartość składki zdrowotnej jest ustalana na podstawie dwóch głównych wskaźników: minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w 2026 r. oraz przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw za czwarty kwartał 2025 r. Przedsiębiorcy rozliczający się podatkiem liniowym, ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych oraz kartą podatkową zachowują ograniczone prawo do odliczenia składki zdrowotnej na zasadach z lat ubiegłych.
Składka zdrowotna bez zmian legislacyjnych
Mimo trwających w 2025 r. prac nad rządowym projektem nowelizacji, który miał zmienić art. 81 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, reformy nie wprowadzono. W związku z tym sposób ustalania podstawy wymiaru daniny na ubezpieczenie zdrowotne w 2026 r. pozostaje oparty na dochodzie (dla skali i podatku liniowego) lub przychodzie (dla ryczałtu).
Jak obliczyć składkę zdrowotną w 2026 roku?
W 2026 r. przedsiębiorcy nadal płacą składkę zdrowotną według zasad uzależnionych od formy opodatkowania:
- Zasady ogólne (skala i liniowy) – składka jest naliczana od rzeczywistego dochodu z miesiąca poprzedniego, przy czym nie może być niższa niż składka minimalna;
- Ryczałt ewidencjonowany – wysokość składki jest stała i zależy od osiągniętego progu rocznych przychodów;
- Karta podatkowa i osoby współpracujące – płacą stałą kwotę składki zdrowotnej.
Jak obliczyć minimalną składkę zdrowotną?
Minimalna podstawa składki zdrowotnej dla osób na skali i podatku liniowym jest ustalana na podstawie minimalnego wynagrodzenia za pracę. Od 1 stycznia 2026 r. wynosi ono 4806 zł brutto (według stawek obowiązujących na początku roku). Oznacza to, że minimalna miesięczna składka zdrowotna wynosi:
9% * 4806 zł = 432,54 zł
Każdy przedsiębiorca rozliczający się na skali lub podatku liniowym, który w danym miesiącu nie osiągnął dochodu lub był on niski, zapłaci w 2026 r. składkę zdrowotną wynoszącą 432,54 zł.
Jak obliczyć składkę zdrowotną na ryczałcie?
Obliczanie składki zdrowotnej dla ryczałtowców opiera się na przeciętnym wynagrodzeniu w sektorze przedsiębiorstw za IV kwartał 2025 r. Podstawa wynosi odpowiednio 60%, 100% lub 180% tej kwoty, w zależności od rocznego przychodu (progi: do 60 tys. zł, do 300 tys. zł i powyżej 300 tys. zł).
Ile wynoszą stawki składki zdrowotnej dla przedsiębiorców w 2026 roku?
Stawki składki zdrowotnej w 2026 roku pozostają na dotychczasowym poziomie procentowym:
| Forma opodatkowania | Stawka procentowa | Podstawa wymiaru |
|---|---|---|
| Skala podatkowa | 9% | Dochód (min. 100% płacy minimalnej) |
| Podatek liniowy | 4,9% | Dochód (min. 100% płacy minimalnej) |
| Ryczałt ewidencjonowany | 9% | 60% / 100% / 180% średniej krajowej* |
| Karta podatkowa | 9% | 100% minimalnego wynagrodzenia |
| Osoby współpracujące | 9% | 75% przeciętnego wynagrodzenia |
*Wartość przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw za IV kwartał 2025 r.
Zasady odliczenia składki zdrowotnej w 2026 roku
W 2026 roku nadal obowiązują ograniczone limity odliczenia składki zdrowotnej dla wybranych form opodatkowania:
- Podatek liniowy – możliwość pomniejszenia dochodu o zapłacone składki zdrowotne do limitu (w 2026 r. limit ten wynosi 14 100 zł);
- Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych – odliczenie 50% zapłaconych składek zdrowotnych od przychodu;
- Karta podatkowa – odliczenie 19% zapłaconej składki od podatku.
Przedsiębiorcy na skali podatkowej nadal nie mają możliwości odliczenia składki zdrowotnej.
