- Stratę można odliczyć wyłącznie od dochodu z tego samego źródła przychodów, w którym powstała, w ciągu 5 kolejnych lat podatkowych. Jeśli przedsiębiorca nie wygeneruje dochodu w tym terminie, prawo do odliczenia straty bezpowrotnie wygasa.
- Podatnicy mają możliwość jednorazowego odliczenia straty do wysokości 5 000 000 zł w jednym z wybranych lat pięcioletniego okresu. W przypadku strat przekraczających tę kwotę lub wyboru standardowej metody, w jednym roku można odliczyć maksymalnie 50% wartości danej straty.
- Stratę poniesioną podczas opodatkowania na zasadach ogólnych lub podatkiem liniowym można rozliczyć również po przejściu na ryczałt ewidencjonowany. Możliwość odliczenia zachowuje się także w przypadku zawieszenia lub zamknięcia i ponownego otwarcia działalności, o ile nie minął ustawowy termin 5 lat.
Co to jest strata podatkowa i kiedy powstaje?
Strata podatkowa powstaje w sytuacji, gdy w danym roku podatkowym suma kosztów uzyskania przychodów jest wyższa niż suma osiągniętych przychodów, co stanowi odwrotność dochodu podlegającego opodatkowaniu.
Przy rozpoczęciu działalności gospodarczej, często dochodzi do powstania straty, w której koszty są wyższe niż uzyskany przychód.
Korzystne rozliczanie straty podatkowej pozwala uwzględnić koszty uzyskania przychodu na kolejne lata, gdy działalność gospodarcza zaczyna generować zysk. W ten sposób strata staje się cennym aktywem, które obniża efektywną stawkę podatkową przedsiębiorstwa.
Przykład
Podatnik w 2025 rok uzyskał 150.000 zł przychodu. Jego realne wydatki (koszty uzyskania przychodu) wyniosły 160.000 zł, co sugerowałoby stratę. Okazało się jednak, że aż 30.000 zł z tych wydatków (np. kary umowne lub reprezentacja ponad limit) nie mogło zostać zaliczone do kosztów podatkowych. W efekcie, dla urzędu skarbowego koszty wyniosły tylko 130.000 zł (160.000 - 30.000). Mimo że portfel podatnika uszczuplił się o 10.000 zł ponad wpływy, w zeznaniu rocznym musi on wykazać 20.000 zł dochodu.
Jakie są podstawowe zasady rozliczania strat?
Zarówno podatnicy PIT, jak i CIT mają prawo obniżyć dochód uzyskany z danego źródła o wysokość straty poniesionej w najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu latach podatkowych, przy czym mogą to zrobić w sposób standardowy (do 50% straty rocznie) lub uproszczony (jednorazowo do 5 mln zł).
Jakie jest czasowe ograniczenie rozliczenia straty?
Pierwszy wariant rozliczenia straty pozwala na rozłożenie nadwyżki kosztów uzyskania przychodu w czasie tak, aby przez 5 lat systematycznie obniżać podatek, nie odejmując jednak w jednym roku więcej niż połowy pierwotnej kwoty straty.
Jakie jest kwotowe ograniczenie rozliczenia straty?
Drugi pozwala na jednorazowe odliczenie całej straty w jednym roku, o ile jej wartość nie przekracza 5 000 000 zł. Jeśli strata była wyższa, nadwyżka ponad tę kwotę podlega rozliczeniu w pozostałych latach pięcioletniego okresu na zasadach ogólnych.
| O czym pamiętać? | Metoda standardowa (proporcjonalna) | Metoda uproszczona (jednorazowa) |
|---|---|---|
| Okres rozliczenia | Do 5 lat podatkowych | W jednym z 5 kolejnych lat |
| Maksymalny odpis roczny | 50% wartości poniesionej straty | Do 5 000 000 zł jednorazowo |
| Nadwyżka ponad limit | Nie dotyczy | Rozliczana w kolejnych latach (limit 50%) |
| Źródło przychodów | Wyłącznie w ramach tego samego źródła | Wyłącznie w ramach tego samego źródła |
Niezwykle ważne jest rozróżnienie źródeł przychodów. W podatku dochodowym od osób prawnych (CIT) źródła przychodów dzieli się na zyski kapitałowe i pozostałe źródła.
W podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) rozróżnia się dziesięć podstawowych źródeł przychodów.
Zidentyfikowanie właściwego źródła przychodu jest niezbędne z punktu widzenia prawidłowego rozliczenia straty podatkowej. wynika to z faktu, że stratę poniesioną w ramach jednego źródła można odliczyć tylko od dochodu z tego samego źródła.
Przykład
Przedsiębiorca, który poniósł stratę w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, nie może wykorzystać nadwyżki kosztów, aby zapłacić mniejszy podatek od wynagrodzenia z etatu lub ze sprzedaży prywatnych akcji.
Czy odliczenie straty podatkowej jest możliwe już przy wpłacaniu zaliczek?
Podatnicy mają pełne prawo do uwzględniania strat z lat ubiegłych już na etapie obliczania bieżących zaliczek na podatek dochodowy w trakcie roku, co pozwala na natychmiastowe poprawienie przepływów pieniężnych w firmie.
Przykład
Przedsiębiorstwo wypracowało dochód w styczniu 2025 roku. Z poprzednich lat podatkowych firma posiada nierozliczoną stratę. W tym przypadku zakład może odliczyć stratę od razu, co często skutkuje brakiem konieczności wpłaty jakiejkolwiek kwoty do urzędu skarbowego.
W przypadku rozliczenia straty podatkowej w bieżących zaliczkach podatkowych wysokość odliczenia może ulec zmianie w trakcie roku w zależności od narastających wyników podatkowych.
Przykład
Spółka z o.o. wykazała w ubiegłym roku stratę w wysokości 60.000 zł. W styczniu kolejnego roku jej dochód wyniósł 20.000 zł. Dzięki uwzględnieniu straty przy zaliczce, spółka nie płaci podatku za styczeń. W lutym łączny dochód (narastająco) wyniósł 50.000 zł – obowiązek zapłaty zaliczki wciąż nie powstaje. Dopiero w momencie, gdy dochód w roku bieżącym przekroczy 60.000 zł, spółka będzie zobowiązana do realnych wpłat gotówkowych na konto urzędu.
Rekomendacja eksperta PITax
Rozwiązanie jest niezwykle korzystne z punktu widzenia strategii finansowej, gdyż pozwala reinwestować środki, które inaczej zamrożone byłyby na rachunku urzędu skarbowego aż do momentu złożenia zeznania rocznego PIT lub CIT. Jeśli jednak z jakiegoś powodu podatnik nie zdecyduje się na odliczanie straty w trakcie roku przy zaliczkach, prawo to mu nie przepada – wciąż może dokonać stosownego pomniejszenia dochodu w rocznej deklaracji PIT lub CIT.
Czy zmiana formy opodatkowania wpływa na możliwość rozliczenia strat?
Tak, przejście między skalą podatkową, podatkiem liniowym a ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych pozwala na kontynuowanie rozliczania straty, natomiast wybór karty podatkowej praktycznie uniemożliwia jej odliczenie.
Skala i podatek liniowy bazują na dochodzie, więc odliczenie straty jest tam naturalnym elementem kalkulacji.
W przypadku ryczałtu, choć płaci się go od przychodu, ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne zezwala na pomniejszenie przychodu o stratę poniesioną w latach, gdy podatnik rozliczał się na zasadach ogólnych.
W przypadku karty podatkowej podatek jest ustalany przez naczelnika urzędu skarbowego w stałej kwocie miesięcznej i nie ma znaczenia, wynik finansowy działalności gospodarczej. Istota funkcjonowania karty podatkowej nie pozwala zatem na odliczenie straty.
Rekomendacja eksperta PITax
Okres prowadzenia działalności gospodarczej na karcie podatkowej nie przerywa biegu terminu na rozliczenie straty. Przedsiębiorca, który np. po dwóch latach na karcie wróci do podatku liniowego wciąż może rozliczyć stratę podatkową ponieważ okres pięciu lat jeszcze nie minął.
Przykład
Podatnik na ryczałcie może odnieść wrażenie, że poniósł stratę, bo jego wydatki przekroczyły wpływy. Jednak z punktu widzenia urzędu skarbowego strata na ryczałcie „nie istnieje”, ponieważ w tej formie nie ewidencjonuje się kosztów. Można zatem rozliczać tylko stratę przeniesioną z lat ubiegłych (gdy płaciło się podatek od dochodu), ale nie można wygenerować nowej straty do rozliczenia w przyszłości.
Kiedy może dojść do utraty prawa do odliczenia straty?
W przypadku podatników CIT prawo do odliczania strat podmiotu przekształcanego, łączonego lub przejmowanego jest co do zasady wyłączone, z wyjątkiem sytuacji przekształcenia spółki kapitałowej w inną spółkę kapitałową (np. z o.o. w akcyjną).
Podatnicy rozliczający się PIT mogą uwzględnić dochody z różnych form aktywności gospodarczej (jednoosobowa działalność gospodarcza, spółka cywilna lub spółka osobowa) w ramach jednego źródła Pozarolnicza działalność gospodarcza.
Przykład
Osoba fizyczna może stratę z firmy jednoosobowej odliczyć od dochodu uzyskanego jako wspólnik spółki cywilnej.
Przekształcenie działalności jednoosobowej w spółkę osobową (np. jawną) nie powoduje utraty straty, gdyż źródło przychodu dla osoby fizycznej pozostaje to samo.
Problem z rozliczeniem strat stanowi przekształcenie przedsiębiorcy, które powoduje zmianę rozliczenia z PIT na CIT (np. przekształcenie JDG w spółkę z o.o.) Na gruncie ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks Spółek Handlowych (KSH) spółka z o.o. jest odrębną osobą prawną i nowym podatnikiem. Oznacza to, że utworzona spółka nie może ona przejąć strat wygenerowanych podmiot przekształcany (w tym przypadku – JDG).
Ile należy przechowywać dokumentację podatkową związaną ze stratą?
Rozliczanie straty w kolejnych latach powoduje, że dokumentacja księgowa z roku, w którym strata wystąpiła, musi być przechowywana znacznie dłużej niż standardowe pięć lat. Termin przedawnienia liczy się od końca roku, w którym rozliczono ostatnią część tej straty.
Przykład
Przedsiębiorstwo, które poniosło stratę podatkową w 2022 roku i rozliczyło jej ostatnią część w zeznaniu za rok 2027, ma termin przedawnienia z ww. zobowiązania za rok 2027 dopiero w dniu 31 grudnia 2033 r.
Rekomendacja eksperta PITax
Brak faktur z roku powstania straty w trakcie kontroli dotyczącej roku, w którym tę stratę odliczono, może dać organom podatkowym podstawę do zanegowania całego odliczenia. Urzędnicy mają prawo zweryfikować poprawność wyliczenia straty nawet dekadę po jej wystąpieniu, jeśli wciąż rzutuje ona na bieżące zobowiązania podatkowe firmy. To pokazuje, jak ważne jest profesjonalne archiwizowanie danych w firmach wykazujących ujemne wyniki.
Źródła:
- art. 9, art. 52k ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o Podatku dochodowym od osób fizycznych;
- art. 7, art. 38f ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o Podatku dochodowym od osób prawnych;
- art. 11 ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o Zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne;
- art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa.
