Egzekucja z urzędu skarbowego – jak się przed nią bronić

Dostałeś upomnienie albo tytuł wykonawczy z urzędu skarbowego? A może bank zablokował Ci konto? Wyjaśniamy, jak możesz się bronić przed egzekucją i jakich terminów pilnować.

Egzekucja z urzędu skarbowego – jak się przed nią bronić
Egzekucja z urzędu skarbowego

Spis treści

  1. Kiedy urząd skarbowy może wszcząć egzekucję?
  2. Jak możesz się bronić przed egzekucją?
  3. Kiedy złożyć zarzut w sprawie egzekucji?
  4. Co się dzieje po złożeniu zarzutu?
  5. Kiedy złożyć skargę na czynność egzekucyjną?
  6. Co zrobić, gdy dług jest prawdziwy, ale nie masz z czego zapłacić?
  7. Ile pieniędzy i jakie rzeczy urząd musi Ci zostawić?
  8. Kiedy urząd umarza egzekucję?
  9. Czy urząd może zająć majątek męża lub żony?
  10. Co, jeśli urząd zajął Twoją rzecz za cudzy dług?
  11. Czy urząd może ściągać przedawniony podatek?
  12. Jak napisać i złożyć zarzut albo skargę?
  13. Co zrobić, gdy urząd nie uwzględni Twojego pisma?

Kiedy urząd skarbowy może wszcząć egzekucję?

Egzekucja to przymusowe ściąganie zaległego podatku – np. z konta, pensji albo emerytury. Prowadzi ją naczelnik urzędu skarbowego.

Zanim urząd wszcznie egzekucję, zwykle wysyła upomnienie – wezwanie do zapłaty w ciągu 7 dni. Upomnienie kosztuje 16 zł, które też płacisz. Jeśli dostałeś upomnienie, egzekucja może ruszyć dopiero po upływie 7 dni od jego doręczenia.

Podatek z Twojego zeznania urząd może ściągać na podstawie samego zeznania, bez decyzji. Inaczej jest z decyzją, np. po kontroli: jeśli możesz się jeszcze od niej odwołać, zwykle nie wykonuje się jej w drodze egzekucji. Wyjątek to decyzja z rygorem natychmiastowej wykonalności.

Egzekucja opiera się na tytule wykonawczym – dokumencie, który urząd wystawia na zaległy podatek. Sprawdź w nim swoje dane, rodzaj podatku, okres, kwotę i datę doręczenia upomnienia.

Gdy urząd zajmuje konto, zawiadamia jednocześnie bank i Ciebie – z odpisem tytułu wykonawczego, jeśli wcześniej go nie dostałeś. Bank może więc zablokować pieniądze, zanim pismo do Ciebie dotrze.

Zapisz datę doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Od niej liczysz 7 dni na zarzut, który wstrzymuje egzekucję.

Jak możesz się bronić przed egzekucją?

Sytuacja Co składasz Termin Czy to wstrzymuje egzekucję?
Podatek nie istnieje albo wygasł (np. zapłaciłeś), nie było upomnienia, urząd pomylił osobę, masz raty lub odroczenie Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej 7 dni od doręczenia odpisu tytułu wykonawczego; później – zwykle do pełnej zapłaty albo do 30 dni od ściągnięcia całego długu Tak, jeśli złożysz go w ciągu 7 dni
Urząd naruszył przepisy przy zajęciu albo wybrał zbyt uciążliwy sposób ściągania Skarga na czynność egzekucyjną 7 dni od doręczenia dokumentu, na którego podstawie urząd dokonał czynności, np. zawiadomienia o zajęciu Nie – urząd może ją wstrzymać, ale nie musi
Dług jest prawdziwy, ale nie możesz go spłacić od razu Wniosek o raty, odroczenie albo umorzenie zaległości Bez terminu Tak – gdy urząd rozłoży zaległość na raty albo odroczy termin

Kiedy złożyć zarzut w sprawie egzekucji?

Zarzut składasz, gdy uważasz, że urząd nie powinien ściągać tego długu – w ogóle, w tej kwocie albo od Ciebie. Podstawy zarzutu są tylko takie:

  • podatek, który urząd ściąga, nie istnieje,
  • urząd określił go w tytule inaczej niż w Twoim zeznaniu, w decyzji albo w przepisie – np. podał wyższą kwotę,
  • urząd pomylił osobę – ściąga od Ciebie cudzy dług,
  • nie doręczono Ci upomnienia, choć było wymagane,
  • dług wygasł w całości albo w części – np. zapłaciłeś go, urząd go umorzył albo podatek się przedawnił,
  • dług nie jest wymagalny – np. urząd odroczył termin płatności albo rozłożył zaległość na raty.

Zarzut złożony w ciągu 7 dni od doręczenia odpisu tytułu wykonawczego zawiesza egzekucję – w całości albo w części – od dnia, w którym trafi do urzędu, do ostatecznego rozstrzygnięcia. Dokonane już zajęcia zostają jednak w mocy. W uzasadnionych przypadkach urząd może też wznowić egzekucję wcześniej albo zabezpieczyć dług na Twoim majątku.

Później też możesz złożyć zarzut – do dnia, w którym sam spłacisz cały dług z odsetkami i kosztami, albo do 30 dni od przymusowego ściągnięcia całości. Gdy urząd umorzył egzekucję, masz 7 dni od doręczenia postanowienia o umorzeniu. Późniejszy zarzut nie zawiesza egzekucji.

Co się dzieje po złożeniu zarzutu?

Zarzut składasz w urzędzie skarbowym, który prowadzi egzekucję. Jeśli urząd uzna zarzut, umorzy egzekucję albo – gdy np. raty dostałeś już po jej wszczęciu – zawiesi ją. Jeśli zarzut oddali, możesz złożyć zażalenie. Zawieszenie wywołane zarzutem złożonym w 7 dni zwykle trwa do ostatecznego rozstrzygnięcia.

Zarzutem nie podważysz wysokości podatku z decyzji, od której przysługuje odwołanie. Na to jest odwołanie od decyzji. Zarzut jest też niedopuszczalny, gdy ten sam zarzut urząd albo sąd rozpatruje albo rozpatrzył już w innym postępowaniu.

Przykład. Pan Marek dostał upomnienie i trzy dni później zapłacił zaległy PIT z odsetkami i kosztami upomnienia. Dwa tygodnie później urząd mimo to doręczył mu odpis tytułu wykonawczego. Pan Marek w ciągu 7 dni składa zarzut – dług wygasł, bo go zapłacił – i dołącza potwierdzenie przelewu. Egzekucja jest zawieszona od dnia, w którym zarzut trafił do urzędu. Gdy urząd uzna zarzut, umorzy egzekucję i uchyli ewentualne zajęcia.

Kiedy złożyć skargę na czynność egzekucyjną?

Skargę składasz, gdy masz zastrzeżenia do tego, jak urząd ściąga dług. Podstawy są dwie:

  • urząd dokonał czynności z naruszeniem przepisów – np. zajął rzeczy wolne od egzekucji,
  • urząd wybrał zbyt uciążliwy sposób ściągania. Spośród skutecznych sposobów ma wybierać najmniej uciążliwe – podstawą skargi może być np. sięgnięcie po mieszkanie, choć dług da się szybko ściągnąć z konta albo pensji.

Skargę składasz w urzędzie, który dokonał czynności, w ciągu 7 dni od doręczenia dokumentu, na którego podstawie jej dokonał – np. zawiadomienia o zajęciu.

Skarga nie wstrzymuje egzekucji. W uzasadnionych przypadkach urząd może jednak wstrzymać dalsze ściąganie tym sposobem – do czasu, aż rozstrzygnięcie w sprawie skargi stanie się ostateczne.

Co zrobić, gdy dług jest prawdziwy, ale nie masz z czego zapłacić?

Sam brak pieniędzy nie jest podstawą zarzutu ani skargi. Złóż wtedy w urzędzie skarbowym wniosek o:

  • rozłożenie zaległości z odsetkami na raty,
  • odroczenie terminu zapłaty,
  • umorzenie zaległości, odsetek albo opłaty prolongacyjnej – w całości albo w części.

Urząd może się zgodzić, gdy przemawia za tym Twój ważny interes albo interes publiczny. Jeśli prowadzisz firmę, sprawdzi też zasady pomocy publicznej, np. de minimis – tak samo przy umorzeniu kosztów egzekucji.

Gdy urząd rozłoży zaległość na raty albo odroczy termin, egzekucję się zawiesza. Dokonane zajęcia zostają w mocy, ale w tym czasie urząd może zgodzić się na wypłaty z zajętego konta – gdy pokażesz dokumenty, że musisz ponieść dany wydatek. Może też uchylić zajęcie, gdy przemawia za tym Twój ważny interes, a nie stoi temu na przeszkodzie interes urzędu ani prawa osób trzecich.

Jeśli w czasie takiego zawieszenia zapłacisz urzędowi zaległość z odsetkami, opłatą prolongacyjną i kosztami upomnienia, od tej wpłaty nie zapłacisz opłaty egzekucyjnej. Opłata, która powstała wcześniej, zostaje. Jak działają raty i ile kosztują, opisujemy w poradniku co grozi za niezapłacenie podatku.

Możesz też sam spłacać dług w trakcie egzekucji. Od kwoty, którą wtedy wpłacisz na podatek, odsetki i koszty upomnienia, urząd pobierze 5% opłaty egzekucyjnej zamiast 10%. Na Twój wniosek może też umorzyć koszty egzekucyjne w całości albo w części, gdy przemawia za tym Twój ważny interes albo interes publiczny. W przelewie wpisz „tytuł wykonawczy” i jego numer – więcej w poradniku o identyfikacji zobowiązania.

Nie myl umorzenia egzekucji z umorzeniem zaległości. Umorzenie egzekucji kończy ściąganie, ale dług zwykle zostaje – chyba że egzekucję umorzono, bo podatek nie istnieje albo wygasł. Umorzenie zaległości kasuje sam dług.

Ile pieniędzy i jakie rzeczy urząd musi Ci zostawić?

Na koncie osobistym (oszczędnościowo-rozliczeniowym), rachunku oszczędnościowym i lokacie oszczędnościowej co miesiąc wolna od zajęcia jest kwota równa 75% płacy minimalnej – łącznie na wszystkich takich rachunkach jednej osoby. W 2026 r. to 3604,50 zł, a w 2027 r. – 3712,50 zł miesięcznie. Na wspólnym koncie kilku osób wolna jest jedna taka kwota, bez względu na liczbę współwłaścicieli.

Zajęcie konta nie obejmuje też pieniędzy z wielu świadczeń – m.in. 800+, świadczeń rodzinnych, alimentacyjnych i z pomocy społecznej.

Z pensji urząd może zająć najwyżej połowę wynagrodzenia – liczoną po odliczeniu składek, zaliczki na podatek i wpłat na PPK. Przy pełnym etacie wolna od zajęcia jest kwota płacy minimalnej netto, a przy niepełnym – proporcjonalnie mniejsza. Część emerytury i renty też jest chroniona.

Egzekucji nie podlegają m.in.:

  • niezbędne sprzęty domowe, pościel i ubrania,
  • żywność i opał na 30 dni,
  • narzędzia do pracy, którą wykonujesz osobiście – ale bez środka transportu, np. samochodu,
  • stypendia, dokumenty osobiste i obrączki,
  • rzeczy niezbędne z powodu niepełnosprawności fizycznej Twojej albo członka rodziny.

Możesz też złożyć wniosek o zwolnienie z egzekucji części majątku – urząd może się zgodzić, gdy przemawia za tym Twój ważny interes.

Kiedy urząd umarza egzekucję?

Egzekucję umarza się w całości albo w części m.in. wtedy, gdy:

  • jest niedopuszczalna,
  • tytuł wykonawczy nie zawiera wymaganych danych,
  • podatek nie istnieje albo wygasł, urząd pomylił osobę albo nie doręczył wymaganego upomnienia,
  • egzekucji zawieszonej na żądanie wierzyciela nie podjęto w ciągu 12 miesięcy od tego żądania.

O umorzenie możesz wystąpić sam – złóż żądanie w urzędzie, który prowadzi egzekucję. Urząd wyda postanowienie, na które przysługuje zażalenie. Umorzenie egzekucji oznacza uchylenie zajęć i innych czynności egzekucyjnych. Jeśli jednak podatek wygasł dopiero po wszczęciu egzekucji – np. zapłaciłeś go później – egzekucję umarza się dopiero wtedy, gdy zapłacisz także koszty upomnienia i wcześniejsze koszty egzekucyjne albo urząd je umorzy.

Urząd może też umorzyć egzekucję, gdy nie masz majątku ani dochodu, z którego da się ściągnąć więcej niż koszty egzekucji. Dług wtedy nie znika – gdy pojawi się majątek albo dochód, urząd może wszcząć egzekucję ponownie.

Czy urząd może zająć majątek męża lub żony?

Jeśli macie wspólność majątkową, egzekucja Twojego podatku może objąć także majątek wspólny. Majątku osobistego małżonka urząd za Twój podatek zwykle nie zajmie. Wyjątki to m.in. podatek ze wspólnego zeznania – odpowiadacie za niego solidarnie – oraz decyzja urzędu o odpowiedzialności małżonka, np. gdy stale współpracował przy Twojej firmie i miał z niej korzyści.

Małżonek może wnieść sprzeciw, jeśli wspólność majątkową ograniczono, zniesiono albo wyłączono, zanim powstał Twój podatek – np. podpisaliście wcześniej intercyzę, sąd ustanowił rozdzielność majątkową albo orzekł separację. Intercyza zawarta po powstaniu podatku nie chroni przed nim majątku wspólnego. Sprzeciw można wnieść tylko raz w danej egzekucji, a przy egzekucji z nieruchomości – w ciągu 14 dni od doręczenia małżonkowi wezwania.

Co, jeśli urząd zajął Twoją rzecz za cudzy dług?

Jeśli urząd zajął rzecz, która należy do Ciebie, a nie do dłużnika – np. Twój samochód używany przez syna – złóż żądanie wyłączenia jej spod egzekucji. Masz na to 14 dni od dnia, w którym dowiedziałeś się o zajęciu. Dołącz dowody, np. fakturę. Tak samo postępuje małżonek, gdy urząd zajmie jego majątek osobisty. Do czasu rozstrzygnięcia urząd nie podejmuje dalszych czynności wobec tej rzeczy, ale dokonane już zajęcie zostaje w mocy. Jeśli odmówi, możesz złożyć zażalenie, a potem pozew o zwolnienie rzeczy spod egzekucji do sądu powszechnego – w ciągu 14 dni od doręczenia odmowy albo rozstrzygnięcia zażalenia. Odpis pozwu wyślij też do urzędu.

Czy urząd może ściągać przedawniony podatek?

Nie. Podatek przedawnia się zwykle po 5 latach, licząc od końca roku, w którym minął termin płatności. Przedawniony podatek wygasa. Jeśli urząd mimo to prowadzi egzekucję, złóż zarzut albo żądanie umorzenia egzekucji.

Sprawdź jednak, czy urząd nie przerwał biegu przedawnienia. Przerywa go zajęcie albo inny środek egzekucyjny, o którym Cię zawiadomiono – wtedy 5 lat liczy się od nowa.

Według przepisów dług zabezpieczony hipoteką albo zastawem skarbowym się nie przedawnia – po upływie terminu przedawnienia urząd może go ściągać tylko z obciążonej nieruchomości albo rzeczy. Sądy administracyjne wielokrotnie odmawiały jednak stosowania tej zasady jako niezgodnej z Konstytucją. W takiej sprawie warto skorzystać z pomocy doradcy podatkowego albo prawnika.

Jak napisać i złożyć zarzut albo skargę?

Zarzut, skargę i żądanie umorzenia składasz w urzędzie skarbowym, który prowadzi egzekucję – to on przysłał Ci odpis tytułu wykonawczego albo zawiadomienie o zajęciu. Możesz to zrobić:

  • na papierze – osobiście albo pocztą,
  • elektronicznie – przez e-Urząd Skarbowy albo na adres urzędu do e-Doręczeń,
  • ustnie do protokołu w urzędzie.

Zwykły e-mail nie wystarczy – pismo wysłane na adres e-mail urzędu zostanie bez rozpoznania.

Podaj w piśmie swoje dane (imię, nazwisko, adres, PESEL albo NIP), numer tytułu wykonawczego albo czynność, której dotyczy pismo, czego żądasz i dlaczego. Dołącz dowody, np. potwierdzenie przelewu albo decyzję o ratach.

Przykładowa treść zarzutu: „Wnoszę zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr … z dnia …, doręczonego mi (data). Podstawą zarzutu jest wygaśnięcie obowiązku w całości – zaległy podatek wraz z odsetkami zapłaciłem (data). Wnoszę o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W załączeniu potwierdzenie przelewu”. Pod treścią dopisz datę i podpis.

Co zrobić, gdy urząd nie uwzględni Twojego pisma?

W sprawie zarzutu, skargi, zawieszenia albo umorzenia egzekucji urząd wydaje postanowienie. Możesz złożyć na nie zażalenie w ciągu 7 dni od doręczenia – za pośrednictwem urzędu, który wydał postanowienie. Samo zażalenie nie wstrzymuje egzekucji – urząd albo organ odwoławczy może ją jednak wstrzymać. Jeśli egzekucję zawiesił wcześniej zarzut złożony w 7 dni, zawieszenie zwykle trwa do ostatecznego rozstrzygnięcia.

Gdy organ odwoławczy utrzyma postanowienie, w ciągu 30 dni od doręczenia możesz złożyć skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego – za jego pośrednictwem.


Źródła:

  1. art. 6 § 1c, art. 7 § 2 i 3, art. 8 § 1, art. 9 § 1, art. 10 § 1 i 4, art. 13, art. 15 § 1 i 2, art. 17 § 1 i 2, art. 19 § 1, art. 26 § 1, 3a i 5, art. 27 § 1, art. 27f § 1–3, art. 32, art. 33, art. 34, art. 34b, art. 35 § 1, 1a i 2, art. 38 § 1–3, art. 40, art. 54, art. 56 § 1 i 4, art. 58 § 1 i 2, art. 59 § 1, 1a, 2, 4 i 5, art. 60 § 1, art. 64 § 4, 5, 7 i 9, art. 64ba, art. 64e § 1, 2 i 4 oraz art. 80 § 1–3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2026 r. poz. 268, z późn. zm.);
  2. art. 29 § 1 i 2, art. 59 § 1, art. 67a § 1, art. 67b § 1, art. 70 § 1, 4 i 8, art. 92 § 3, art. 110, art. 111 § 1, 4 i 5, art. 239a oraz art. 239b § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2026 r. poz. 622, z późn. zm.);
  3. art. 54 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (Dz.U. z 2026 r. poz. 38, z późn. zm.);
  4. art. 87 § 1 i 3 oraz art. 871 § 1 i 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz.U. z 2026 r. poz. 1245);
  5. art. 842 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2026 r. poz. 468, z późn. zm.);
  6. art. 63 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 1691);
  7. art. 35 ust. 6 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2025 r. poz. 1131, z późn. zm.);
  8. art. 3 § 2 pkt 3, art. 53 § 1 i art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143, z późn. zm.);
  9. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r., sygn. SK 40/12, oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2021 r., sygn. III FSK 3915/21, i sygn. I FSK 282/24;
  10. § 1 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 5 stycznia 2021 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia doręczanego zobowiązanemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz.U. z 2021 r. poz. 67);
  11. § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 września 2025 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2026 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1242);
  12. § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 września 2026 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2027 r. (Dz.U. z 2026 r. poz. 1213).

Często zadawane pytania

Nie. Z wynagrodzenia za pracę urząd może zająć najwyżej połowę – liczoną po odliczeniu składek, zaliczki na podatek i wpłat na PPK. Przy pełnym etacie wolna od zajęcia jest kwota płacy minimalnej netto, a przy niepełnym – proporcjonalnie mniejsza.

Nie. Świadczenie wychowawcze 800+ nie podlega egzekucji, a zajęcie konta nie obejmuje pieniędzy z tego świadczenia. Tak samo jest m.in. ze świadczeniami rodzinnymi, alimentacyjnymi i z pomocy społecznej.

Do długu z odsetkami dochodzą koszty upomnienia (16 zł) i koszty egzekucyjne. Opłata manipulacyjna wynosi 40 zł albo 100 zł – wyższa po wszczęciu egzekucji. Opłata egzekucyjna to 10% ściągniętego podatku z odsetkami i kosztami upomnienia (najwyżej 40 000 zł na jeden tytuł wykonawczy) albo zwykle 5% kwoty, którą po wszczęciu egzekucji wpłacisz sam (najwyżej 20 000 zł). Mogą dojść też wydatki egzekucyjne.

Zwykle przed egzekucją dostajesz upomnienie z wezwaniem do zapłaty w ciągu 7 dni. Samo zajęcie urząd wysyła do banku i jednocześnie zawiadamia Ciebie, ale bank może zablokować pieniądze, zanim to pismo do Ciebie dotrze.

Gdy zapłacisz cały dług z odsetkami i kosztami, urząd powinien umorzyć egzekucję, a umorzenie oznacza uchylenie zajęć. Jeśli tak się nie stanie, złóż żądanie umorzenia egzekucji i dołącz potwierdzenie zapłaty.


O Autorze: Mateusz Musiał

Specjalista ds. postępowań sądowo-administracyjnych 

mateusz.musial@pitax.pl

Mateusz Musiał

Absolwent Wyższej Szkoły Prawa we Wrocławiu. Doświadczenie zawodowe zdobywał współpracując z kancelariami doradztwa podatkowego oraz sprawując samodzielną obsługę prawną podmiotów gospodarczych i osób fizycznych. Specjalizuje się w postępowaniach podatkowych, egzekucyjnych przed administracją skarbową oraz sądowoadministracyjnych. (...)

więcej...

Aplikacja PITax na ekranie telefonu

Sprawdź najwyżej oceniany w Polsce program do rozliczeń PIT

PITax Rozliczenie PIT to wygodny, szybki i darmowy sposób na Twoje PITy.

Rozlicz PIT Online