Czym są odliczenia od dochodu?
Odliczenie od dochodu zmniejsza kwotę, od której liczysz podatek. Odejmujesz je od dochodu, czyli od przychodu pomniejszonego o koszty. Podatek liczysz dopiero od tego, co zostanie.
Odliczenie od podatku działa inaczej – zmniejsza sam podatek. Tak działa np. ulga na dzieci. Odliczenie od dochodu daje mniej: przy stawce 12% odliczone 1 000 zł obniży podatek o 120 zł.
Odliczeniami nie są też zwolnienia, np. ulga dla młodych albo ulga mieszkaniowa przy sprzedaży nieruchomości. Przy nich część przychodu albo dochodu w ogóle nie jest opodatkowana.
Co odliczysz od dochodu w PIT za 2026 r.?
Przy skali podatkowej od dochodu odliczysz:
| Ulga | Czego dotyczy | Wysokość ulgi | Uwagi | Załącznik |
|---|---|---|---|---|
| Składki na ubezpieczenia społeczne | składki ZUS albo z innego kraju UE, EOG lub Szwajcarii | tyle, ile zapłaciłeś albo potrącił płatnik | Składki z etatu i zlecenia znajdziesz w PIT-11. | bez załącznika – wpisujesz je w PIT‑37, PIT‑36, PIT‑36L albo PIT‑28 |
| Wpłaty na IKZE | wpłaty na indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego | do 11 304 zł, a jeśli prowadzisz firmę – do 16 956 zł | Liczą się wpłaty z danego roku. | PIT/O |
| Składki na związki zawodowe | składki członkowskie | do 840 zł rocznie | Jeśli składki potrąca pracodawca, ich kwotę znajdziesz w PIT-11. | PIT/O |
| Ulga rehabilitacyjna | wydatki na rehabilitację i ułatwienie codziennego życia osoby niepełnosprawnej, np. turnus, zabiegi, sprzęt, przystosowanie mieszkania, leki, samochód | bez limitu – większość wydatków; do 2280 zł rocznie na każdy – samochód, przewodnik, pies asystujący, wyroby chłonne (np. pieluchomajtki); leki – nadwyżka ponad 100 zł w miesiącu | Dla osoby niepełnosprawnej (z orzeczeniem albo z rentą z tytułu niezdolności do pracy lub rentą socjalną) i dla członka rodziny, który ją utrzymuje, np. małżonka, dziecka, rodzica, rodzeństwa albo teściów – wtedy dochód osoby niepełnosprawnej nie może przekroczyć 23 741,88 zł (nie wliczasz do niego m.in. zasiłku pielęgnacyjnego oraz 13. i 14. emerytury). Leki – gdy lekarz specjalista zaleci je na stałe albo czasowo. | PIT/O |
| Ulga internetowa | opłaty za internet | do 760 zł rocznie | Tylko przez dwa kolejne lata, jeśli wcześniej z niej nie korzystałeś. | PIT/O |
| Darowizny | np. pożytek publiczny, kult religijny i krwiodawstwo; jeśli prowadzisz firmę – także kształcenie zawodowe | razem do 6% dochodu | Darowiznę pieniężną wpłacasz na konto obdarowanego. Za oddaną krew potrzebujesz zaświadczenia o ilości oddanej bezpłatnie krwi. | PIT/O |
| Darowizny | kościelna działalność charytatywno-opiekuńcza | bez limitu | W ciągu 2 lat od darowizny musisz dostać od obdarowanego sprawozdanie, na co ją przeznaczył. | PIT/O |
| Zwrot nienależnie pobranych świadczeń | oddane świadczenie, np. zasiłek, które wcześniej było opodatkowane | kwota zwrotu | Tylko jeśli zwrotu nie potrącił płatnik. Nadwyżkę ponad dochód odliczysz przez kolejne 5 lat. | PIT/O |
| Ulga termomodernizacyjna | np. ocieplenie, wymiana okien albo źródła ciepła w domu jednorodzinnym | do 53 000 zł na wszystkie Twoje domy | Dla właściciela lub współwłaściciela domu. Prace musisz skończyć w ciągu 3 lat od końca roku, w którym poniosłeś pierwszy wydatek. | PIT/O |
| Ulga na zabytki | prace przy zabytku z rejestru zabytków i wpłaty na fundusz remontowy zabytku | 50% wydatków | Musisz być właścicielem lub współwłaścicielem zabytku. Na prace potrzebujesz pozwolenia i zaświadczenia konserwatora zabytków. | PIT/O |
| Ulga na ASI | zakup udziałów lub akcji w ASI albo w spółce kapitałowej, w której ASI ma lub nabędzie co najmniej 5% udziałów lub akcji | 50% wydatków, do 250 000 zł rocznie | Udziały lub akcje musisz trzymać co najmniej 24 miesiące. Trzeba też spełnić inne warunki, m.in. zawrzeć z ASI umowę inwestycyjną. | PIT/O |
Strata z lat ubiegłych. Stratę z danego źródła, np. z firmy albo ze sprzedaży akcji, odliczasz od dochodu z tego samego źródła w ciągu 5 kolejnych lat. Możesz co roku odliczać najwyżej 50% straty albo raz odliczyć do 5 000 000 zł. Jeśli po jednorazowym odliczeniu zostanie część straty, rozliczasz ją w pozostałych latach – w żadnym z nich nie więcej niż 50% pierwotnej straty. Stratę wykazujesz w zeznaniu, np. w PIT-36, PIT-36L albo PIT-38. Nie odliczysz w ten sposób np. straty ze sprzedaży nieruchomości.
Od 2027 r. dwie ulgi mogą się zmienić. 29 września 2026 r. do Sejmu trafił rządowy projekt, który likwiduje ulgę internetową i podwaja odliczenie za oddaną krew – do 260 zł za litr. Według projektu nowe przepisy stosuje się do dochodów uzyskanych od 1 stycznia 2027 r. Jeśli pierwszy raz odliczysz internet w PIT za 2026 r., odliczysz go jeszcze za 2027 r. Zasady w tym poradniku dotyczą PIT za 2026 r.
Jakie ulgi odliczysz na zasadzie praw nabytych?
Dwóch ulg nie ma już dla nowych wydatków. Odliczysz je tylko wtedy, gdy nabyłeś do nich prawo dawniej:
| Ulga | Czego dotyczy | Wysokość ulgi | Uwagi | Załącznik |
|---|---|---|---|---|
| Ulga odsetkowa | odsetki od kredytu mieszkaniowego zaciągniętego w latach 2002–2006 | odsetki od części kredytu w limicie zależnym od roku zakończenia inwestycji | Odsetki odliczysz ostatni raz w PIT za 2027 r. | PIT/D |
| Ulga na zabytki | zakup zabytku wpisanego do rejestru zabytków w 2022 r. | do 500 zł za m² powierzchni użytkowej, najwyżej 500 000 zł | Odliczasz w PIT za rok, w którym pierwszy raz zapłacisz za prace konserwatorskie, restauratorskie albo roboty budowlane przy tym zabytku. Musisz nadal być jego właścicielem. | PIT/O |
Jakie ulgi od dochodu mają przedsiębiorcy?
Jeśli prowadzisz firmę na skali podatkowej albo podatku liniowym, od dochodu odliczysz też:
- ulgę B+R – koszty kwalifikowane działalności badawczo-rozwojowej, odliczane w wysokości 100% albo 200% zależnie od rodzaju kosztu i podatnika, do wysokości dochodu z firmy,
- ulgę na robotyzację – 50% kosztów robotyzacji,
- ulgę na prototyp – 30% kosztów produkcji próbnej i wprowadzenia nowego produktu na rynek, do 10% dochodu z firmy,
- ulgę na ekspansję – koszty zwiększenia sprzedaży produktów, do 1 000 000 zł rocznie,
- ulgę sponsoringową (CSR) – 50% kosztów wspierania sportu, kultury, szkolnictwa wyższego i nauki,
- ulgę na terminal płatniczy – wydatki na terminal i obsługę płatności kartą, z rocznym limitem,
- ulgę za zatrudnienie żołnierza WOT albo aktywnej rezerwy – podstawowo od 12 000 do 24 000 zł rocznie za każdego żołnierza, zależnie od długości służby; u części przedsiębiorców odliczenie może być wyższe,
- ulgę na złe długi – wartość nieopłaconej wierzytelności zaliczonej wcześniej do przychodów, jeśli minęło 90 dni od terminu płatności.
Ulgi dla firm wykazujesz w zeznaniu PIT-36 albo PIT-36L. Do ulgi B+R dołączasz załącznik PIT/BR, a do ulgi za zatrudnienie żołnierza – PIT/WOT. Przy uldze na robotyzację i sponsoringowej składasz też, w terminie zeznania, informację PIT-RB albo PIT-CSR.
Odliczeniami od dochodu nie są natomiast IP Box – to niższa, 5-procentowa stawka podatku od dochodu z praw własności intelektualnej – ani ulga na innowacyjnych pracowników. Ta druga pozwala firmie, która nie wykorzystała ulgi B+R, przekazać do urzędu skarbowego mniej zaliczek na PIT pobranych od wynagrodzeń osób, które co najmniej połowę czasu pracy lub wykonywania usługi przeznaczają na działalność B+R. Pracownik płaci tyle samo.
Czy odliczysz ulgi przy podatku liniowym i ryczałcie?
Lista zależy od formy opodatkowania:
- Skala podatkowa (PIT-37, PIT-36) – wszystkie odliczenia z tabel wyżej.
- Podatek liniowy (PIT-36L) – z tabel odliczysz tylko składki społeczne, wpłaty na IKZE, darowiznę na kształcenie zawodowe oraz ulgi termomodernizacyjną, na zabytki i na ASI. Do tego składkę zdrowotną z firmy – do limitu 14 100 zł – i ulgi dla firm. Ulgi rehabilitacyjnej, internetowej, składek związkowych i pozostałych darowizn nie odliczysz.
- Ryczałt (PIT-28) – odliczasz od przychodu, a nie od dochodu. Odliczysz m.in. składki społeczne, IKZE, składki związkowe, zwrot świadczeń oraz ulgi rehabilitacyjną, internetową, termomodernizacyjną, na zabytki i odsetkową. Darowizny odliczysz do 6% przychodu, a te na kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą – bez limitu. Do tego 50% składki zdrowotnej zapłaconej za firmę.
Masz firmę na podatku liniowym, ale też etat? Ulgi, których nie ma przy podatku liniowym, odliczysz od dochodu z etatu w PIT-37.
Jakie zasady obowiązują przy odliczeniach?
- Najwyżej do wysokości dochodu. W danym roku nie odliczysz więcej, niż wynosi Twój dochód (przy ryczałcie – przychód). Przy części ulg niewykorzystaną kwotę rozliczysz jednak w kolejnych latach, np. przy uldze termomodernizacyjnej i na zabytki, przy zwrocie nienależnie pobranych świadczeń oraz przy niektórych ulgach dla firm.
- Strata tylko z tego samego źródła. Stratę z firmy odliczysz od dochodu z firmy, a nie np. od dochodu z etatu.
- Bez podwójnego odliczenia. Wydatku z tabel nie odliczysz, jeśli wliczyłeś go do kosztów albo odliczyłeś w innym zeznaniu. Jeśli ktoś zwrócił Ci część wydatku, np. w dofinansowaniu, odliczysz tylko resztę. Inaczej działa część ulg dla firm, np. B+R, na robotyzację czy sponsoringowa – tam odliczasz dodatkowo koszty, które już są w kosztach firmy.
- Małżonkowie wpisują odliczenia w PIT/O każdy w swojej kolumnie i odliczają je od swojego dochodu, także przy wspólnym rozliczeniu.
- Dokumenty – faktury, potwierdzenia przelewów i zaświadczenia trzymasz co najmniej 5 lat od końca roku, w którym złożyłeś zeznanie. Do zeznania ich nie dołączasz.
Jak wykazać odliczenia w zeznaniu?
Gdzie wpisać każde odliczenie, pokazuje ostatnia kolumna tabel. Większość z nich trafia do załącznika PIT/O, który dołączasz do PIT-37, PIT-36, PIT-36L albo PIT-28. Sumę z PIT/O przenosisz do zeznania.
Przy darowiznach w części D PIT/O podajesz też dane obdarowanych (m.in. nazwę i numer identyfikacyjny) oraz pełną kwotę darowizn.
Zeznanie za 2026 r. składasz do 30 kwietnia 2027 r.
Rekomendacja PITax Rozliczenie PIT
Rozlicz PIT z odliczeniami w programie PITax. Program sam wypełni PIT/O, pilnuje limitów i przeniesie sumę odliczeń do zeznania.
Źródła:
- art. 26 ust. 1 pkt 2, 2a, 2b, 2c, 5, 6, 6a i 9 oraz ust. 6eb, 7, 7a, 7d, 7e, 7h i 13a, art. 26e, art. 26eb, art. 26ga, art. 26gb, art. 26h, art. 26ha, art. 26hb, art. 26hc, art. 26hd, art. 26he, art. 27f, art. 21 ust. 1 pkt 131 i 148, art. 26i, art. 30c ust. 2, art. 30ca i art. 52jb ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych;
- art. 9 ust. 3 i 3a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych – strata z lat ubiegłych;
- art. 26b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2007 r.) i art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw – ulga odsetkowa;
- art. 26hb ust. 1 pkt 3, ust. 5 i ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2022 r. – zakup zabytku w 2022 r. (prawa nabyte);
- art. 11 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne;
- Ministerstwo Finansów, wzór PIT/O (31) za 2026 r., opublikowany 7 sierpnia 2026 r., gov.pl [dokument elektroniczny, dostęp: 06.10.2026];
- Ministerstwo Finansów, Darowizny z innych ustaw (PIT), podatki.gov.pl, aktualizacja 24 czerwca 2026 r. [dokument elektroniczny, dostęp: 06.10.2026];
- Ministerstwo Finansów, Odliczenie straty (PIT), podatki.gov.pl, aktualizacja 24 czerwca 2026 r. [dokument elektroniczny, dostęp: 06.10.2026];
- Ministerstwo Finansów, Ulga na zabytki (PIT), podatki.gov.pl, aktualizacja 24 czerwca 2026 r. [dokument elektroniczny, dostęp: 06.10.2026];
- Ministerstwo Finansów, Ulga z tytułu zatrudnienia żołnierzy WOT, podatki.gov.pl, aktualizacja 24 czerwca 2026 r. [dokument elektroniczny, dostęp: 06.10.2026];
- Ministerstwo Finansów, Broszura informacyjna do PIT/O za 2025 r., podatki.gov.pl [dokument elektroniczny, dostęp: 06.10.2026];
- Sejm RP, rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, druk nr 3149 z 29 września 2026 r.
