Jakie są podatkowe skutki przekwalifikowania umowy B2B na umowę o pracę?

Dlaczego umowa o pracę jest zastępowana przez zlecenie i B2B?

Rosnące koszty zatrudnienia oraz wzrost płacy minimalnej sprawiają, że przedsiębiorcy coraz częściej zastępują umowę o pracę umową B2B, umową zlecenia lub umową o dzieło. zastępując umowę o pracę. Dane Głównego Urzędu Statystycznego z 15 czerwca 2026 r. podają, że w ostatnim dniu grudnia 2025 r. pracę wyłącznie na podstawie umów zlecenia i pokrewnych wykonywało w Polsce 1 497 700 osób, co wskazuje na wzrost o 4,8% względem 31 grudnia 2024 r. 

Nie każda współpraca realizowana przez przedsiębiorcę może jednak zostać uznana za działalność gospodarczą, a bieżące korzyści ekonomiczne nie mogą wypierać charakteru współpracy między stronami umowy.

Państwowa Inspekcja Pracy, która ustali, że sposób wykonywania obowiązków nie jest właściwy dla umowy B2B, zlecenie lub dziełu wydaje decyzję stwierdzającą istnienie stosunku pracy. Przekwalifikowanie umowy każdorazowo oznacza konieczność korekty sposobu rozliczania podatków za okres objęty kontrolą, a także wpływa na przyszłe obowiązki podatkowe po obu stronach współpracy.

Jakie skutki podatkowe ma decyzja stwierdzająca istnienie stosunku pracy?

Skutki przekwalifikowania na umowę o pracę - podatek PIT

Najważniejszą konsekwencją podatkową decyzji PIP jest zmiana kwalifikacji źródła przychodów. Zmiana umowy powoduje, że przychody ze współpracy nie są identyfikowane jako pochodzące z działalności gospodarczej (umowa B2B) ani działalności wykonywanej osobiście (umowa zlecenie), ale do przychodów z zatrudnienia (umowa o pracę).

Złożenie korekty rozliczenia PIT

Pierwszym zasadniczym skutkiem przekwalifikowania umowy B2B na umowę o pracę jest obowiązkowa korekta deklaracji PIT do 5 lat wstecz. 

Obowiązek skorygowania PIT za ostatnie pięć lat dotyczy zarówno podatnika i płatnika. Osoba, która dotychczas świadczyła usługi na rzecz drugiej strony powinna skorygować uprzednio złożone PIT-28, PIT-36 lub PIT-36L (w zależności od formy opodatkowania działalności), a podmiot wypłacający wynagrodzenie powinien wysłać PIT-11 za okres, w którym stwierdzono istnienie stosunku pracy.

Przykład

W następstwie kontroli Państwowej Inspekcji Pracy u właściciela zakładu zajmującego się tworzeniem grafiki i obróbką zdjęć została wydana decyzja stwierdzająca istnienie stosunku pracy w odniesieniu do relacji z jednym z jego kontrahentów. Wydany dokument stwierdza, że w przypadku osoby, której zlecana była korekta graficzna fotografii właściciel firmy graficznej powinien był zawrzeć umowę o pracę, a nie umowę B2B jak dotychczas. Decyzja obejmuje swoim zakresem okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2027 r.

"Pracownik", który prowadził JDG w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych ma obowiązek złożenia korekty PIT-28 za cały 2027 rok, natomiast "pracodawca" (właściciel zakładu graficznego) powinien złożyć PIT-11 za osobę, którą powinien zatrudnić na umowie o pracę.

Uregulowanie zaległości podatkowej

Konsekwencją uznania istnienia stosunku pracy w miejscu dotychczasowej współpracy w modelu B2B jest najczęściej powstanie zaległości podatkowej. 

Przykład

Przedsiębiorca rozliczał się podatkiem liniowym (stawka 19%) za cały 2026 rok. PIP przeprowadził kontrolę za ten okres i uznał, że zawarta przez przedsiębiorcę umowa B2B powinna zostać zastąpiona umową o pracę. W ciągu całego 2026 roku przedsiębiorca miał przychód w wysokości kosztów jego uzyskania, co przełożyło się na brak podatku do zapłaty. W następstwie przekwalifikowania umowy B2B w umowę o pracę, przedsiębiorca będzie miał "cofnięte" koszty uzyskania przychodu oraz konieczne będzie uiszczenie podatku dochodowego od wynagrodzenia.

Nawet w przypadku wydania decyzji o stwierdzeniu istnienia stosunku pracy i powstania ewentualnej niedopłaty, jej uregulowanie spoczywa po stronie pracodawcy. Przychody ze stosunku pracy obowiązek obliczenia, pobrania i wpłaty zaliczki spoczywa na pracodawcy. Jeżeli więc decyzja PIP wykaże, że dana osoba była faktycznie pracownikiem, a nie przedsiębiorcą, organ podatkowy może wydać decyzję określającą wysokość podatku niepobranego albo pobranego, lecz niewpłaconego. Co do zasady odpowiedzialność za niepobrane zaliczki obciąża płatnika, czyli pracodawcę. Dodatkowo płatnik może zostać zobowiązany do zapłaty odsetek za zwłokę naliczanych od dnia następującego po terminie płatności podatku.

Skutki przekwalifikowania na umowę o pracę - podatek VAT

Przekwalifikowanie współpracy B2B na umowę o pracę przez Państwową Inspekcję Pracy może prowadzić do daleko idących konsekwencji w podatku VAT. Jeżeli z okoliczności sprawy wynika, że wykonujący pracę nie prowadził samodzielnej działalności gospodarczej, lecz działał w warunkach charakterystycznych dla stosunku pracy, organy podatkowe mogą uznać, że art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o Podatku od towarów i usług o VAT wyłączał go z grona podatników VAT. W takiej sytuacji świadczone czynności nie powinny podlegać opodatkowaniu VAT, co oznacza: 

• konieczność złożenia korekty rozliczenia VAT – złożenie faktur korygujących i JPK_VAT, 
• zakwestionowanie prawa do odliczenia – uznanie braku prowadzenia działalności gospodarczej przez stwierdzenie stosunku pracy prowadzi do naliczenia podatku od towarów i usług oraz jego zapłaty wraz z odsetkami podatkowymi.

Skutki mogą objąć zarówno wystawcę faktur, jak i ich odbiorcę. Jeżeli przedsiębiorca wystawił faktury dokumentujące czynności, które nie powinny być traktowane jako działalność gospodarcza, organy podatkowe mogą oczekiwać odpowiedniego skorygowania rozliczeń.

Ryzyko odpowiedzialności karnej skarbowej

Samo stwierdzenie błędnego rozliczenia podatku nie oznacza jeszcze popełnienia wykroczenia lub przestępstwa skarbowego. Organy muszą wykazać, że podatnik działał umyślnie albo w sposób zawiniony w zakresie wymaganym przez przepisy. Ryzyko poniesienia odpowiedzialności karnej skarbowej występuje, gdy:

• zapisy umowy B2B zostały przygotowane głównie w celu uzyskania korzyści finansowej – ryzyko poniesienia odpowiedzialności karnej skarbowej wzrasta, gdy organ ustali, że głównym motywatorem dla jednej lub obu stron umowy były wyższe wynagrodzenie netto lub niższe koszty zatrudnienia pracownika). Dla wszczęcia postępowania wystarczającą okoliczność jest dostosowywanie treści dokumentu do korzystnego bilansu, a nie odzwierciedlenie współpracy w zapisach umowy;
• sposób faktycznego wykonywania obowiązków przypomina stosunek pracy – przedsiębiorcy, którzy optymalizują treść umowy pod swoją korzyść finansową często wpisują do umowy B2B nieregulowany czas pracy czy swobodę w wyborze miejsca wykonywaniu obowiązków. W rzeczywistości jednak niezależność pozostaje na papierze, gdy w rzeczywistości współpraca odbywa się w ściśle określonych godzinach i miejscu wskazanym przez opłacającego fakturę, pod rygorem zerwania kontraktu;
• świadomość stron co do charakteru współpracy – jedną z powszechnych patologii na rynku pracy jest sygnalizowanie drugiej stronie o chęci nawiązania współpracy pod warunkiem zastąpienia umowy o pracę kontraktem B2B i zachęcanie kandydata do założenia działalności gospodarczej. Wykazanie dostosowywania rodzaju umowy do bieżącej korzyści finansowej wiąże się z pociągnięciem do odpowiedzialności karnej skarbowej.

Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny i samo wydanie decyzji o stwierdzeniu istnienia stosunku pracy nie skutkuje automatycznie pociągnięciem do odpowiedzialności karnej skarbowej.

Jak zabezpieczyć się przed negatywnymi skutkami podatkowymi decyzji PIP i odpowiedzialnością karną skarbową?

Krok 1 – złożenie wniosku o interpretację indywidualną

Od dnia 8 lipca 2026 r. Główny Inspektor Pracy wydaje, na wniosek uprawnionego podmiotu, interpretacje indywidualne w zakresie stosowania przepisów prawa pracy. Wniosek może dotyczyć wyłącznie ustalenia, czy przedstawiony stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe opisują stosunek pracy.

Niezależnie od specyfiki branży i okoliczności towarzyszących nawiązywaniu współpracy, warto ubiegać się o interpretację indywidualną zawierając jakikolwiek kontrakt będący umową B2B, zlecenie lub o dzieło. Koszt wydania interpretacji wynosi 40 zł od przedstawionego stanu faktycznego, a potencjalne straty finansowe związane z wydaniem decyzji o istnieniu stosunku pracy są niekorzystnie większe. 

Nie warto zwlekać ze złożeniem wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. Czas oczekiwania na odpowiedź Głównego Inspektora Pracy wynosi aż 3 miesiące od dnia skutecznego doręczenia wniosku. Ponadto wniosek nie zostanie rozpatrzony lub interpretacja indywidualna nie będzie dawała gwarancji prawnej, gdy kontrola został złożony po wszczęciu kontroli PIP.

Krok 2 – wystąpienie o pisemną opinię prawną

Dodatkowym zabezpieczeniem jest uzyskanie opinii prawnej ze strony kancelarii specjalizującej się w sprawach dotyczących prawa pracy. Nie jest to dokument przyznający bezpośrednią gwarancję prawną, ale w przypadku sporu między przedsiębiorcą, współpracującym i organem kontroli, przedłożenie kompletu dokumentacji składającej się z interpretacji indywidualnej i opinii prawnej świadczy o tym, że przedsiębiorca działał w dobrej wierze i zaufaniu do eksperckiej wiedzy, a jego intencją nie było wyłącznie uzyskanie korzyści finansowej. 

Krok 3 – dostosowanie zawieranych umów do treści interpretacji indywidualnej i opinii prawnej

Po uzyskaniu interpretacji indywidualnej, jak również opinii prawnej, należy dokonać audytu umów zawieranych z wykonawcami i dostosować je do wytycznych z materiałów eksperckich.

Czy organy podatkowe są związane decyzją PIP?

Decyzja Państwowej Inspekcji Pracy mogą stanowić rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, a po uprawomocnieniu się bezwzględnie wiążą organ podatkowy. PIP, który ostatecznie potwierdzi, że dana osoba była pracownikiem przyczyni się bezwzględnie do modyfikacji rozliczenia PIT i VAT osoby współpracującej. Co więcej, jeżeli pojawią się wątpliwości dotyczące wcześniejszych okresów, możliwe jest prowadzenie dalszych działań mających na celu ustalenie charakteru współpracy także za lata nieobjęte pierwotną decyzją.