- Osoba zwracająca butelki lub puszki, których sama wcześniej nie kupiła, osiąga opodatkowany przychód, który pochodzi z „innych źródeł”. W takim przypadku należy zapłacić podatek od zarobku oraz wykazać przychód w rocznym zeznaniu podatkowym PIT-36.
- Zwrot własnej kaucji nie podlega opodatkowaniu: Jeśli konsument zwraca opakowania, za które wcześniej sam zapłacił kaucję przy zakupie napoju, traktuje się to jako odzyskanie wydanych pieniędzy, a nie jako przychód. W takiej sytuacji nie powstaje przysporzenie majątkowe, więc nie ma podstaw do zapłaty podatku dochodowego.
- Regularne, zorganizowane i systematyczne zbieranie opakowań w celach zarobkowych może zostać przez organy podatkowe zakwalifikowane jako działalność gospodarcza. W takim przypadku osoba czerpiąca z tego dochody musi liczyć się ze wszystkimi konsekwencjami prawnymi i podatkowymi wynikającymi z prowadzenia firmy oraz naliczeniem odsetek podatkowych.
System kaucyjny w Polsce
System kaucyjny w Europie istnieje od lat 80. XX wieku. W Polsce jest to mechanizm, który został wdrożony stosunkowo niedawno.
Czym jest system kaucyjny?
System kaucyjny to mechanizm proekologiczny, który ma na celu wsparcie recyklingu i odzysku surowców wtórnych. Od 1 października 2025 r. system został wprowadzony w całej Polsce.
Jak działa system kaucyjny?
Podczas zakupu napoju do ceny produktu doliczana jest kaucja za opakowanie (butelka plastikowa, szklana lub puszka). Aby otrzymać pełny zwrot kaucji, pustą butelkę lub puszkę oddaje się do sklepu.
Co podlega pod system kaucyjny?
Pod system kaucyjny podlega zwrot surowców wtórnych:
- butelki szklane wielokrotnego użytku o pojemności do 1,5 litra – kaucja w wysokości 1 zł,
- butelki plastikowe do 3 litrów – kaucja wynosi 50 groszy,
- puszki metalowe do 1 litra – kaucja wynosi 50 groszy.
Zwrot butelek lub puszek podlegających pod system kaucyjny nie wymaga posiadania paragonu. Ułatwienie, które ma cel proekologiczny stworzyło przestrzeń dla osób, które w zbieraniu porzuconych opakowań dostrzegły źródło dodatkowego dochodu. Skala tego zjawiska zaczęła budzić uzasadnione zainteresowanie organów podatkowych.
| Rodzaj opakowania objętego systemem | Maksymalna pojemność | Wysokość kaucji |
|---|---|---|
| Butelki plastikowe (jednorazowe z tworzyw sztucznych) | 3 l. | 0,50 zł |
| Puszki metalowe (wielokrotnego i jednorazowego użytku) | 1 l. | 0,50 zł |
| Butelki szklane (wielokrotnego użytku) | 1,5 l. | 1,00 zł |
Czy od kaucji należy zapłacić podatek?
Powstanie obowiązku podatkowego od otrzymanej kaucji zależy od tego, czy dochodzi do zwrotu środków za surowce, w którym znajduje się płyn.
Czy od zwrotu swoich butelek lub puszek należy zapłacić podatek?
Osoba oddająca opakowania po produktach, które sama nabyła, nie zapłaci podatku dochodowego.
Obowiązek podatkowy nie powstaje ponieważ transakcja ma charakter neutralny, co wynika z braku trwałego przysporzenia majątkowego. Kupując napój w punkcie handlowym, uiszczana jest kaucję, która jest odpowiednikiem depozytu. Moment zwrotu butelki i odzyskania środków jest jedynie restytucją wcześniej wyłożonego kapitału. Nie występuje tu trwałe przysporzenie majątkowe, a zwrot środków, co oznacza, że transakcja nie podlega opodatkowaniu.
Czy od zwrotu nieswoich butelek lub puszek należy zapłacić podatek?
Osoba oddająca opakowania po produktach, których sama nie nabyła, zapłaci podatek dochodowy.
Gdy osoba fizyczna zwraca do punktu skupu opakowania, których sama wcześniej nie zakupiła, "zwrot" kaucji nie jest już odzyskaniem własnego depozytu. Każda wypłacona kwota 50 groszy czy 1 zł stanowi w tym przypadku przychód podlegający opodatkowaniu i kwalifikujący się jako inne źródła. Osoba fizyczna uzyskująca przychody z tego tytułu ma obowiązek wykazać ich wartość w PIT-36.
Czy zbieranie butelek i puszek jest działalnością gospodarczą?
Zbieranie butelek i puszek, a następnie uzyskiwanie z tego tytułu korzyści majątkowej może zostać zakwalifikowane jako prowadzenie działalności gospodarczej.
Ryzyko uznania zbieracza jako przedsiębiorcy przez urząd skarbowy nie dotyczy osób dokonujących zwrotu surowców. Zbierający butelki i puszki, którzy czynią z tego stałe źródło utrzymania i generują regularne zyski mają obowiązek wykazania przychodów jako działalność nierejestrowaną (działalność nieewidencjonowaną) lub nawet konieczność rejestracji przedsiębiorstwa w CEiDG.
W przypadku, gdy zbieranie butelek i puszek cechuje się zorganizowaniem, ciągłością oraz ma wyraźny charakter zarobkowy, wówczas urząd skarbowy może uznać, że podatnik prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą.
Kiedy przychody z systemu kaucyjnego mogą zostać uznane za działalność gospodarczą?
Działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Masowe, codzienne skupianie lub zbieranie setek opakowań wpisuje się w definicję prowadzenia przedsiębiorstwa.
Odstępstwem od takiej kwalifikacji jest działalność nierejestrowana (nierejestrowa), która pozwala na prowadzenie drobnego biznesu bez konieczności rejestracji firmy, o ile przychód z tej działalności nie przekracza 10 813,50 zł kwartalnie, a dodatkowo podatnik nie miał w ostatnich 60 miesiącach zarejestrowanej firmy.
W przypadku przekroczenia tego limitu choćby w jednym miesiącu, osoba fizyczna ma 7 dni na złożenie wniosku o wpis do CEIDG. W przeciwnym razie naraża się na dotkliwe sankcje karno-skarbowe z tytułu prowadzenia działalności nieewidencjonowanej.
Jakie sankcje czekają osobę uzyskującą przychody z systemu kaucyjnego?
W konsekwencji podatnikowi grozi:
- opłata zaległych składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne,
- zapłata zaległego podatku dochodowego od osób fizycznych,
- naliczenie odsetek podatkowych.
Jak fiskus może skontrolować zbieraczy opakowań?
W przypadku nowoczesnych automatów kaucyjnych, wypłata środków coraz częściej realizowana jest za pośrednictwem:
- dedykowanych aplikacji mobilnych,
- bonów powiązanych z imiennymi kartami lojalnościowymi,
- bezpośrednich przelewów na konto bankowe.
"Zwrot" środków w jeden z powyższych sposobów pozostawia ślad cyfrowy mogący stanowić dowód w postępowaniu podatkowym.
Obrót butelkami i puszkami jest całkowicie anonimowy, ponieważ punkty skupu czy automaty wypłacają gotówkę bez weryfikacji tożsamości. Jest to jednak przekonanie coraz bardziej złudne. Urzędy skarbowe dysponują zaawansowanymi narzędziami analitycznymi i mogą pozyskiwać informacje z systemów monitoringu sklepów wielkopowierzchniowych, a także na drodze kontroli krzyżowych podmiotów gospodarujących odpadami.
Źródła:
- art. 5a pkt 6, art. 10 ust. 1 pkt 9, art. 11 ust. 1, art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o Podatku dochodowym od osób fizycznych;
- art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców.
