Jakie są podatkowe skutki śmierci członka rodziny?
Śmierć członka rodziny wiąże się z:
- przeprowadzeniem postępowania spadkowego i
- dopełnieniem obowiązków podatkowych przez spadkobiercę.
Najważniejszym obowiązkiem podatkowym związanym ze śmiercią członka rodziny jest zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych – druk SD-Z2. Uzupełnienie i złożenie formularza służy najbliższym członkom rodziny, głównie w celu skorzystania ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn.
Formularz SD Z2 budzi wiele wątpliwości, zwłaszcza w zakresie tego, jakie składniki majątku wykazać w zgłoszeniu, gdy zmarły:
- pozostawał w ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej i
- posiadał rachunki bankowe indywidualne lub wspólne z małżonkiem.
Czego dotyczy interpretacja indywidualna?
Interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 17 czerwca 2026 r. (0111-KDIB2-3.4015.131.2026.2.AD) odpowiada, jak wypełnić SD Z2 w przypadku śmierci członka rodziny i:
- kiedy środki zgromadzone na rachunku bankowym wchodzą do masy spadkowej oraz
- które środki należy wykazać w formularzu SD-Z2.
Jaki był stan stan faktyczny?
Sprawa dotyczyła córki zmarłego, która wraz z matką odziedziczyła spadek po ojcu. Rodzice pozostawali przez cały okres małżeństwa w ustawowej wspólności majątkowej.
W rodzinie funkcjonowały dwa rachunki bankowe:
- konto wspólne – właścicielem był zmarły ojciec, a współwłaścicielem matka,
- konto indywidualne matki prowadzone w innym banku – którego zmarły ojciec nie był ani współwłaścicielem, ani pełnomocnikiem.
Po śmierci ojca środki zgromadzone na wspólnym rachunku zostały wykorzystane na pokrycie kosztów pogrzebu. Część wydatków sfinansowano również pieniędzmi znajdującymi się na indywidualnym koncie matki. Następnie sporządzono notarialny akt poświadczenia dziedziczenia, zgodnie z którym spadek nabyły po połowie żona i córka zmarłego. W toku postępowania doprecyzowano, że środki zgromadzone na obu rachunkach pochodziły z majątku wspólnego małżonków.
Jakie było pytanie podatniczki?
Córka zmarłego chciała ustalić, czy dla skorzystania ze zwolnienia przewidzianego dla najbliższej rodziny musi wykazać w zgłoszeniu SD-Z2 środki pieniężne znajdujące się na którymkolwiek z opisanych rachunków bankowych.
W ocenie wnioskodawczyni nie ma obowiązku zgłaszania faktu wydatkowania środków z któregokolwiek z rachunków bankowych na druku SD-Z2 ponieważ pieniądze znajdujące się na wspólnym koncie zostały przeznaczone wyłącznie na pokrycie kosztów pogrzebu, a więc nie weszły do masy spadkowej. Z kolei środki znajdujące się na indywidualnym rachunku matki nie powinny być traktowane jako składnik spadku po ojcu, ponieważ nie był on właścicielem tego rachunku.
Stanowisko organu podatkowego
Organ podatkowy zgodził się z podatniczką częściowo.
Co stanowi majątek wspólny i indywidualny?
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej potwierdził, że środki wypłacone z rachunku, którego posiadaczem lub współposiadaczem był zmarły, na pokrycie kosztów pogrzebu zgodnie z art. 55 ust. 1 pkt 1 Prawa bankowego nie wchodzą do spadku. W takim zakresie nie podlegają więc wykazaniu w formularzu SD-Z2. Jednocześnie organ uznał za błędne stanowisko dotyczące środków zgromadzonych na indywidualnym rachunku małżonki. Fakt, że rachunek był prowadzony wyłącznie na jej nazwisko, nie oznacza bowiem automatycznie, że wszystkie znajdujące się na nim środki należały wyłącznie do niej.
Skoro małżonkowie pozostawali we wspólności ustawowej, a zgromadzone pieniądze stanowiły majątek wspólny, to połowa środków znajdujących się na tym rachunku należała do zmarłego. W konsekwencji część ta weszła do masy spadkowej i powinna zostać wykazana w zgłoszeniu SD-Z2.
Rachunek bankowy a własność środków pieniężnych
Jednym z najważniejszych elementów interpretacji jest rozróżnienie pomiędzy statusem posiadacza rachunku bankowego a własnością środków zgromadzonych na rachunku.
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej podkreślił, że przepisy Prawa bankowego regulują sposób prowadzenia rachunku i uprawnienia jego posiadaczy, jednak nie przesądzają o tym, kto jest właścicielem pieniędzy znajdujących się na koncie.
W przypadku małżonków pozostających w ustawowej wspólności majątkowej znaczenie mają przede wszystkim przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Jeżeli środki zgromadzone na rachunku pochodzą z majątku wspólnego, to co do zasady oboje małżonkowie mają do nich równe prawa niezależnie od tego, na czyje nazwisko prowadzony jest rachunek.
Dlaczego środki z konta matki weszły do spadku?
Kluczowe znaczenie miało ustalenie, że pieniądze zgromadzone na indywidualnym rachunku matki stanowiły majątek wspólny małżonków.
Wspólność ustawowa obejmuje bowiem m.in. wynagrodzenia za pracę, dochody z działalności zarobkowej oraz inne składniki majątku nabyte w czasie trwania małżeństwa.
W rezultacie połowa środków znajdujących się na rachunku należała do zmarłego ojca. W chwili jego śmierci udział ten wszedł do spadku i podlegał dziedziczeniu przez spadkobierców.
Organ wyraźnie wskazał, że dla celów podatku od spadków i darowizn nie można utożsamiać własności rachunku bankowego z własnością środków pieniężnych znajdujących się na rachunku.
Koszty pogrzebu a masa spadkowa
Interpretacja przypomina również o szczególnych regulacjach wynikających z Prawa bankowego.
Po śmierci posiadacza rachunku bank ma obowiązek zwrócić osobie, która poniosła koszty pogrzebu, odpowiednią kwotę odpowiadającą udokumentowanym wydatkom na organizację pochówku. Zwrot następuje do wysokości kosztów urządzenia pogrzebu zgodnie ze zwyczajami przyjętymi w danym środowisku.
Najważniejszą konsekwencją podatkową jest to, że kwota wypłacona w tym trybie nie wchodzi do spadku.
W praktyce oznacza to, że jeśli wszystkie środki znajdujące się na rachunku zmarłego zostały wykorzystane zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 55 ust. 1 pkt 1 Prawa bankowego, spadkobiercy nie muszą ich wykazywać w zgłoszeniu SD-Z2.
Inaczej wygląda sytuacja, gdy koszty pogrzebu zostały pokryte ze środków znajdujących się na rachunku należącym wyłącznie do żyjącego małżonka. W takim przypadku nie dochodzi do zastosowania szczególnej regulacji z art. 55 Prawa bankowego, ponieważ zmarły nie był posiadaczem tego rachunku.
Jakie znaczenie ma interpretacja dla spadkobierców?
Stanowisko Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej ma istotne znaczenie dla osób dziedziczących po zmarłym małżonku lub rodzicu.
Interpretacja indywidualna potwierdza, że przy ustalaniu składników spadku nie można ograniczać się wyłącznie do analizy formalnych danych bankowych. Należy również badać źródło pochodzenia środków oraz ustrój majątkowy obowiązujący pomiędzy małżonkami. W praktyce oznacza to, że środki znajdujące się na rachunku prowadzonym wyłącznie na nazwisko jednego małżonka mogą częściowo podlegać dziedziczeniu, jeśli stanowiły składnik majątku wspólnego. Dla zachowania prawa do zwolnienia przewidzianego dla najbliższej rodziny konieczne jest prawidłowe wykazanie takich składników majątkowych w formularzu SD-Z2 składanym do właściwego naczelnika urzędu skarbowego.
Rekomendacja eksperta PITAX
Nie można utożsamiać rachunku bankowego z własnością zgromadzonych na nim środków. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej potwierdził, że środki wypłacone z rachunku zmarłego na pokrycie kosztów pogrzebu zgodnie z art. 55 Prawa bankowego nie wchodzą do masy spadkowej i nie muszą być wykazywane w zgłoszeniu SD-Z2. Jednocześnie organ wskazał, że pieniądze znajdujące się na indywidualnym rachunku małżonka mogą stanowić część majątku wspólnego. W takim przypadku udział przypadający zmarłemu wchodzi do spadku i powinien zostać uwzględniony przy zgłoszeniu nabycia spadku dla celów skorzystania ze zwolnienia podatkowego.
