Spis treści
- Co to jest umowa uaktywniająca?
- Jaki PIT składa niania pracująca na umowie uaktywniającej?
- Jak obliczyć przychód, koszty i dochód niani?
- Kiedy złożyć PIT-36 z dochodami niani?
- Czy niania może wpłacać zaliczki na PIT w trakcie roku?
- Jak wyglądają składki ZUS przy umowie uaktywniającej?
- Jakie dokumenty przygotować do rozliczenia dochodów niani?
- Czy niania może skorzystać z ulg i preferencji w PIT-36?
- Podstawa prawna
- Sprawdź, czy Twoja umowa spełnia warunki umowy uaktywniającej
- Wpisz przychód, koszty i dochód w PIT-36 w pozycji „inne źródła”
- Zbierz dokumenty potwierdzające wypłaty i potrącone składki
| Temat | Najważniejsza informacja |
|---|---|
| Formularz | PIT-36 |
| Źródło przychodu | Inne źródła |
| Opodatkowanie | Skala podatkowa: 12% i 32% |
| Termin złożenia PIT | Od 15 lutego do 30 kwietnia |
Co to jest umowa uaktywniająca?
Umowa uaktywniająca to umowa zawierana między nianią i rodzicami dziecka, do której stosuje się przepisy o zleceniu. Umowę uaktywniającą zawiera się na opiekę nad dzieckiem od ukończenia 20. tygodnia życia do końca roku szkolnego, w którym dziecko kończy 3 lata, a w szczególnych przypadkach do końca roku szkolnego, w którym dziecko kończy 4 lata.
Umowa uaktywniająca jest zawierana między dwiema osobami fizycznymi i dotyczy opieki nad dzieckiem w wieku wskazanym w ustawie o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3.
Jaki PIT składa niania pracująca na umowie uaktywniającej?
Niania składa PIT-36 i wykazuje przychody z umowy uaktywniającej w wierszu „Inne źródła, niewymienione w wierszach od 1 do 8”.
Dochody z umowy uaktywniającej opodatkowuje się według skali podatkowej. Stawka podatku wynosi 12% do progu 120 000 zł i 32% od nadwyżki ponad 120 000 zł.
| Co wpisujesz w PIT-36 | Jak to ustalasz |
|---|---|
| Przychód | Suma wypłat otrzymanych od rodziców za opiekę nad dzieckiem |
| Koszty uzyskania przychodu | 20% przychodu pomniejszonego o potrącone składki na ubezpieczenia społeczne albo koszty faktyczne, jeśli są udokumentowane |
| Dochód | Przychód minus koszty uzyskania przychodu |
Jak obliczyć przychód, koszty i dochód niani?
Podatek oblicza się od dochodu. Dochód to różnica między przychodem i kosztami uzyskania przychodu.
| Krok | Co policzyć | Wzór |
|---|---|---|
| 1 | Ustal przychód | Przychód = suma wypłat |
| 2 | Ustal koszty | Koszty = 20% × (przychód − składki społeczne potrącone) albo koszty faktyczne |
| 3 | Ustal dochód | Dochód = przychód − koszty |
Koszty faktyczne wpisuje się wtedy, gdy są wyższe niż 20% i są udokumentowane, np. fakturami lub rachunkami związanymi bezpośrednio z uzyskaniem przychodu.
Kiedy złożyć PIT-36 z dochodami niani?
PIT-36 składa się w terminie od 15 lutego do 30 kwietnia. Zeznanie złożone przed 15 lutego jest traktowane jak złożone 15 lutego.
Zeznanie PIT-36 składa się elektronicznie lub papierowo do urzędu skarbowego właściwego według miejsca zamieszkania.
Czy niania może wpłacać zaliczki na PIT w trakcie roku?
Niania może wpłacać zaliczki na PIT w trakcie roku. Zasada praktyczna jest prosta: wpłacenie pierwszej zaliczki oznacza rozliczanie zaliczek w kolejnych miesiącach do końca roku podatkowego.
| Rodzaj wpłaty | Termin | Co obejmuje |
|---|---|---|
| Zaliczka miesięczna | Do 20. dnia miesiąca za miesiąc poprzedni | Dochód z umowy uaktywniającej uzyskany w danym miesiącu |
| Zaliczka za grudzień | Do terminu złożenia PIT-36 | Dochód z umowy uaktywniającej uzyskany w grudniu |
- Nie opieraj rozliczenia wyłącznie na pamięci o wypłatach
- Nie wpisuj kosztów faktycznych bez dokumentów
- Nie mieszaj przychodów z umowy uaktywniającej z działalnością gospodarczą
Jak wyglądają składki ZUS przy umowie uaktywniającej?
Przy umowie uaktywniającej rodzice zgłaszają nianię do ZUS i rozliczają składki jako płatnik. Budżet państwa finansuje składki na zasadach wskazanych w ustawie, do podstawy nie wyższej niż 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę. Gdy wynagrodzenie przekracza ten poziom, składki od nadwyżki finansują rodzice i niania.
| Zakres | Do podstawy 50% minimalnego wynagrodzenia | Od nadwyżki ponad 50% minimalnego wynagrodzenia |
|---|---|---|
| Finansowanie składek | Budżet państwa finansuje składki wskazane w ustawie | Składki finansują rodzice i niania |
| Odliczenie w PIT | Odliczeniu podlegają składki społeczne potrącone ze środków niani, jeśli zostały zapłacone | Odliczeniu podlegają składki społeczne potrącone ze środków niani, jeśli zostały zapłacone |
Jakie dokumenty przygotować do rozliczenia dochodów niani?
Rozliczenie opiera się na dokumentach potwierdzających wypłaty i potrącenia. Dokumenty ułatwiają policzenie przychodu, kosztów i składek.
- Zachowaj umowę uaktywniającą podpisaną z rodzicami
- Zbierz potwierdzenia wypłat: przelewy bankowe, przekazy pocztowe i pokwitowania
- Zbierz informacje o składkach: zestawienia rozliczeń lub potwierdzenia opłacenia składek
Rekomendacje PITax
Ułóż dokumenty miesiącami i zsumuj wypłaty oraz potrącone składki społeczne. Tak przygotowane dane przeniesiesz do PIT-36 bez rozbieżności między przychodem i kosztami.
Czy niania może skorzystać z ulg i preferencji w PIT-36?
Niania może rozliczyć PIT-36 wspólnie z małżonkiem i może rozliczyć PIT-36 jako osoba samotnie wychowująca dziecko, jeśli spełnia warunki tych preferencji. PIT-36 pozwala też wykazać ulgi, jeśli przysługują, np. ulgę na dzieci, ulgę na internet i ulgę rehabilitacyjną.
Sprawdź zasady w poradnikach: Rozliczenie PIT wspólnie z małżonkiem oraz Rozliczenie jako osoba samotnie wychowująca dziecko.
Podstawa prawna
- art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 163 z późn. zm.),
- art. 22 ust. 9 i art. 22 ust. 10 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 163 z późn. zm.),
- art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 163 z późn. zm.),
- art. 44 ust. 1c i art. 44 ust. 1d i art. 44 ust. 1f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 163 z późn. zm.),
- art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 163 z późn. zm.),
- art. 50 i art. 51 ust. 1 i art. 51 ust. 2 i art. 51 ust. 3 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 798 z późn. zm.),
- art. 12 § 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 111 z późn. zm.),
Źródła:
- Ministerstwo Finansów, „Dochody niani”, podatki.gov.pl (dostęp: 5 lutego 2026 r.).
- Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 163 z późn. zm.).
- Ustawa z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 798 z późn. zm.).
- Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 111 z późn. zm.).
- Zakład Ubezpieczeń Społecznych, „Umowa uaktywniająca” (dostęp: 5 lutego 2026 r.).
