Spis treści
- Kiedy zysk z funduszu rozliczasz w PIT-38?
- Kiedy funduszu nie wykazujesz w PIT-38?
- Jak obliczyć dochód z funduszu?
- Czy przeniesienie pieniędzy do innego funduszu to też przychód?
- Czy zysk z funduszu łączysz z wynikiem ze sprzedaży akcji?
- Jak odliczyć stratę z funduszu w kolejnych latach?
- Jak przepisać PIT-8C do PIT-38?
- Co zrobić, jeśli nie dostałeś PIT-8C?
- Jak rozliczyć jednostki ze spadku albo z darowizny?
- Do kiedy złożyć PIT-38 i zapłacić podatek?
- Co zmienia osobiste konto inwestycyjne od 2027 r.?
Kiedy zysk z funduszu rozliczasz w PIT-38?
Od 1 stycznia 2024 r. fundusz inwestycyjny nie potrąca podatku, gdy odkupuje od Ciebie jednostki uczestnictwa i wypłaca Ci pieniądze. Dostajesz całą kwotę, a 19% podatku od zysku obliczasz i płacisz sam w zeznaniu PIT-38. Tak samo rozliczasz wykup certyfikatów inwestycyjnych przez fundusz zamknięty.
Jednostka uczestnictwa to Twój udział w majątku funduszu, który sam inwestuje np. w akcje i obligacje. W praktyce sprzedajesz jednostki funduszowi – przepisy i formularz PIT-38 nazywają to umorzeniem.
Zasada dotyczy funduszy polskich i zagranicznych. Do końca 2023 r. podatek od zysku zwykle pobierał fundusz. Pierwszy raz na nowych zasadach rozliczało się PIT za 2024 r.
PIT-38 składasz za każdy rok, w którym masz przychód z umorzenia jednostek – także wtedy, gdy wyszła na tym strata. Wyjątki opisujemy niżej.
Kiedy funduszu nie wykazujesz w PIT-38?
Nie każda wypłata z funduszu trafia do PIT-38. Inne zasady obowiązują w tych sytuacjach:
| Sytuacja | Jak ją rozliczasz |
|---|---|
| Fundusz wypłaca Ci część dochodu, ale nie umarza jednostek – np. przy jednostkach dystrybucyjnych | Podatek 19% zwykle potrąca fundusz i nie wykazujesz tej wypłaty w PIT-38. Wyjątek: wypłata z funduszu zagranicznego, od której nikt nie potrącił polskiego podatku. Wtedy sam obliczasz 19% podatku. Podatek zapłacony za granicą odejmujesz najwyżej do wysokości tego polskiego podatku. Kwoty wpisujesz w części G PIT-38. |
| Jednostki funduszy na IKE, IKZE albo w PPK | Te konta mają własne zasady – np. dochody z IKE i PPK są zwolnione z podatku, jeśli spełnisz warunki, a od wypłaty z IKZE płacisz zwykle 10% podatku. Zwykle nie wykazujesz ich w PIT-38. |
| Jednostki umarzane w ramach Twojej firmy | Przychód rozliczasz razem z firmą, a nie w PIT-38. |
Jak obliczyć dochód z funduszu?
Dochód to różnica między kwotą, którą fundusz wypłacił Ci za jednostki, a pieniędzmi wydanymi na ich zakup. Od dochodu płacisz 19% podatku.
Przychód powstaje, gdy fundusz wypłaca Ci pieniądze albo stawia je do Twojej dyspozycji – a nie w dniu, w którym składasz zlecenie. Jeśli zlecisz umorzenie pod koniec grudnia, a pieniądze dostaniesz albo będziesz mógł nimi dysponować dopiero w styczniu, rozliczysz je w zeznaniu za kolejny rok.
Kupowałeś jednostki tego samego funduszu kilka razy po różnych cenach? Jeśli nie da się ustalić, które z nich fundusz umorzył, przyjmuje się, że najpierw umarza te kupione najwcześniej. To tzw. zasada FIFO. Stosuje się ją osobno dla każdego rachunku inwestycyjnego.
Przykład. Pani Ewa kupiła jednostki funduszu za 20 000 zł. W 2026 r. umorzyła je wszystkie i dostała 23 000 zł. Jej dochód to 3 000 zł, a podatek – 570 zł (19% z 3 000 zł). Fundusz przelał jej całe 23 000 zł, więc 570 zł Pani Ewa musi zapłacić sama.
Polski fundusz wypłaca Ci całą kwotę z umorzenia, bez potrącenia podatku. Odłóż pieniądze na podatek – zapłacisz go do 30 kwietnia 2027 r.
Czy przeniesienie pieniędzy do innego funduszu to też przychód?
Zwykle tak. Gdy przenosisz pieniądze z jednego funduszu do innego – także w tym samym towarzystwie funduszy inwestycyjnych (TFI) i tego samego dnia – fundusz umarza Twoje jednostki. To przychód, który wykazujesz w PIT-38, nawet jeśli pieniądze od razu kupują jednostki innego funduszu.
Wyjątek to zamiana jednostek jednego subfunduszu na jednostki innego subfunduszu tego samego funduszu – tzw. funduszu parasolowego. Przy takiej zamianie nie ma przychodu ani kosztu. Podatek rozliczysz dopiero wtedy, gdy umorzysz jednostki. Kosztem będą pieniądze, które wydałeś na zakup jednostek pierwszego subfunduszu.
Przed zmianą funduszu sprawdź w potwierdzeniu transakcji albo w prospekcie, czy przenosisz pieniądze między subfunduszami jednego funduszu, czy między osobnymi funduszami. Od tego zależy, czy w danym roku powstanie przychód.
Czy zysk z funduszu łączysz z wynikiem ze sprzedaży akcji?
W tym samym roku łączysz zyski i straty ze wszystkich funduszy z wynikiem np. ze sprzedaży akcji, obligacji i instrumentów pochodnych. Wykazujesz je w jednym PIT-38 i płacisz podatek od wyniku łącznego. Wyjątkiem są kryptowaluty – rozliczasz je w osobnej części PIT-38 i nie łączysz z pozostałymi dochodami.
Przykład. Pan Marek w 2026 r.:
- umorzył jednostki funduszu akcji kupione za 10 000 zł i dostał 12 000 zł – zysk 2 000 zł,
- umorzył jednostki funduszu obligacji kupione za 5 000 zł i dostał 4 500 zł – strata 500 zł,
- sprzedał akcje kupione za 1 700 zł za 2 000 zł – zysk 300 zł.
W PIT-38 wykazuje przychód 18 500 zł i koszty 16 700 zł. Dochód wynosi 1 800 zł, a podatek – 342 zł (19% z 1 800 zł). Strata z funduszu obligacji obniżyła mu podatek o 95 zł.
Jak odliczyć stratę z funduszu w kolejnych latach?
Jeśli po zsumowaniu tych wyników za rok wyjdzie Ci strata, odliczysz ją w kolejnych 5 latach. Masz dwie możliwości:
- co roku odliczasz najwyżej 50% tej straty,
- w jednym z tych lat odliczasz jednorazowo do 5 000 000 zł, a resztę – w pozostałych latach, po najwyżej 50% straty rocznie.
Stratę z lat ubiegłych odliczasz od dochodu z funduszy, akcji i innych inwestycji rozliczanych razem z nimi w PIT-38 – ale nie od dochodu z kryptowalut. Dotyczy to m.in. strat ze sprzedaży akcji z 5 poprzednich lat, a strat z umarzania jednostek – poniesionych od 2024 r. Stratę wpisujesz w części D PIT-38. Odliczenie nie może być wyższe niż dochód z danego roku.
Jak przepisać PIT-8C do PIT-38?
Za rok, w którym masz przychód z umorzenia jednostek, fundusz przesyła informację PIT-8C – urzędowi skarbowemu do końca stycznia, a Tobie do końca lutego 2027 r. Znajdziesz w niej przychód i koszty.
Kwoty z części D PIT-8C wpisujesz w części C PIT-38, w wierszu „Przychody wykazane w części D informacji PIT-8C”. Masz kilka PIT-8C – np. z dwóch TFI i z biura maklerskiego? Zsumuj z nich przychody i osobno koszty.
Do kosztów z PIT-8C dopisz koszty, których fundusz w nim nie wykazał. Ustalasz je na podstawie własnych dokumentów, np. potwierdzeń zakupu jednostek.
Jeśli urząd przygotuje Ci PIT-38 w e-Urzędzie Skarbowym na podstawie PIT-8C, sprawdź je przed wysłaniem. Masz przychody albo koszty, których nie ma w PIT-8C? Musisz je dopisać i złożyć zeznanie sam.
Co zrobić, jeśli nie dostałeś PIT-8C?
PIT-8C możesz nie dostać np. wtedy, gdy kupowałeś jednostki funduszu zagranicznego bez polskiego pośrednika. Wtedy przychód i koszty wyliczasz sam i wpisujesz w wierszu „Inne przychody”. Kwoty w walucie przeliczasz na złote po średnim kursie NBP z ostatniego dnia roboczego przed dniem uzyskania przychodu albo poniesienia kosztu. Jeśli fundusz potrącił z wypłaty podatek za granicą, przychodem jest kwota przed tym potrąceniem.
Jeśli to dochód uzyskany za granicą, do PIT-38 dołączasz zwykle załącznik PIT/ZG – osobno dla każdego państwa. Podatek zapłacony za granicą odliczysz w części D PIT-38, ale najwyżej do wysokości polskiego podatku przypadającego na ten dochód.
Jak rozliczyć jednostki ze spadku albo z darowizny?
Przy jednostkach odziedziczonych kosztem są pieniądze, które na ich zakup wydał spadkodawca.
Przy jednostkach z darowizny koszt ich nabycia wynosi 0 zł. Z podatku zwolniona jest tylko ta część dochodu, która odpowiada zapłaconemu podatkowi od spadków i darowizn. Jeśli tego podatku nie płaciłeś – np. dostałeś jednostki od rodziców i skorzystałeś ze zwolnienia – dochodem z umorzenia jest cała wypłacona kwota.
Do kiedy złożyć PIT-38 i zapłacić podatek?
PIT-38 za 2026 r. składasz od 15 lutego do 30 kwietnia 2027 r. Do tego dnia musisz też zapłacić podatek. PIT-38 to osobne zeznanie – jeśli rozliczasz też np. pensję, składasz je obok PIT-37 albo PIT-36.
Każdy z małżonków składa własny PIT-38 – w tym zeznaniu nie ma wspólnego rozliczenia. Nie odliczysz w nim też ulg z załącznika PIT/O. Możesz za to przekazać 1,5% podatku organizacji pożytku publicznego.
Co zmienia osobiste konto inwestycyjne od 2027 r.?
Od 1 stycznia 2027 r. obowiązuje ustawa o osobistych kontach inwestycyjnych (OKI). Na takim koncie możesz trzymać m.in. jednostki funduszy inwestycyjnych. Dochodów z aktywów zgromadzonych na OKI nie rozliczasz w PIT. Zamiast tego obowiązuje podatek od wartości aktywów, z ustawowymi zwolnieniami – to, czy go zapłacisz, zależy m.in. od rodzaju i średniej wartości aktywów. Jednostki funduszy poza OKI rozliczasz nadal w PIT-38. Więcej przeczytasz w artykule o osobistym koncie inwestycyjnym.
Rekomendacja PITax Rozliczenie PIT
Rozlicz PIT-38 w programie PITax. Wpiszesz w nim kwoty z PIT-8C – także z kilku funduszy i biur maklerskich – i wyślesz zeznanie elektronicznie.
Źródła:
- art. 5a pkt 14, art. 6 ust. 1 i 2, art. 9 ust. 3, 3a i 6, art. 11 ust. 1, art. 17 ust. 1 pkt 5 i ust. 1c, art. 21 ust. 1 pkt 58a, 58c i 105, art. 22 ust. 1m, art. 23 ust. 1 pkt 38 i ust. 3e, art. 30 ust. 1 pkt 14, art. 30a ust. 1 pkt 5, art. 30b ust. 1 pkt 5, ust. 2 pkt 7, ust. 4, 5, 5a, 5d, 6 i 7, art. 39 ust. 3, art. 42g ust. 1, art. 45 ust. 1, 1a pkt 1 i ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych;
- art. 1, art. 2 ust. 1 pkt 1, art. 21–26, art. 32 i art. 46 ustawy z dnia 3 lipca 2026 r. o osobistych kontach inwestycyjnych (Dz.U. z 2026 r. poz. 1098);
- interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 28 października 2025 r., sygn. 0114-KDIP3-1.4011.759.2025.4.EC (umorzenie i nabycie jednostek innego funduszu);
- interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 24 listopada 2023 r., sygn. 0114-KDIP3-1.4011.852.2023.1.EC (zamiana subfunduszy);
- interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 20 sierpnia 2025 r., sygn. 0114-KDIP3-1.4011.582.2025.1.EC (ETF i akcje w jednym PIT-38);
- Ministerstwo Finansów, Broszura informacyjna do zeznania PIT-38 za rok podatkowy 2025, podatki.gov.pl [dokument elektroniczny, dostęp: 07.10.2026];
- Ministerstwo Finansów, Formularze PIT dla osób fizycznych (PIT-38(18)), podatki.gov.pl [dokument elektroniczny, dostęp: 07.10.2026].
