Co się dzieje, gdy nie zapłacisz podatku w terminie?
Podatek z zeznania rocznego płacisz zwykle najpóźniej w ostatnim dniu terminu na złożenie zeznania. PIT za 2026 r. trzeba więc zapłacić do 30 kwietnia 2027 r. Od następnego dnia niezapłacona kwota staje się zaległością podatkową. Zaległością jest też zaliczka albo rata podatku, której nie zapłacisz w terminie – np. gdy prowadzisz firmę.
Urząd nie musi wydawać decyzji, żeby ściągnąć podatek wykazany w zeznaniu. Egzekucję może wszcząć na podstawie samego zeznania. Zwykle dzieje się to w takiej kolejności:
- Od dnia po terminie płatności rosną odsetki za zwłokę – za każdy dzień spóźnienia.
- Urząd wysyła upomnienie z wezwaniem do zapłaty w ciągu 7 dni. Za upomnienie płacisz 16 zł.
- Jeśli nie zapłacisz, urząd może wszcząć egzekucję, np. zająć konto albo pensję. Dochodzą wtedy koszty egzekucyjne.
- Nadpłatę, czyli zwrot podatku, z kolejnego zeznania urząd zaliczy najpierw na zaległość z odsetkami i koszty upomnienia.
- Gdy nie płacisz uporczywie, grozi Ci też grzywna za wykroczenie skarbowe.
Odsetki za zwłokę nie są karą. Czynny żal nie zwalnia z ich zapłaty.
Ile wynoszą odsetki za zwłokę?
Stawka odsetek za zwłokę wynosi obecnie 10,5%% w skali roku. Zmienia się razem ze stopami procentowymi NBP, ale nie może spaść poniżej 8%. Odsetki liczysz sam i wpłacasz je bez wezwania – razem z zaległym podatkiem.
Odsetki naliczasz zwykle od dnia następującego po terminie płatności, za każdy dzień spóźnienia. Wynik zaokrąglasz do pełnych złotych. Jeśli odsetki nie przekraczają 8,70 zł, nie płacisz ich wcale.
Przykład. Pan Marek rozlicza się na PIT-36 i miał dopłacić 1500 zł podatku do 30 kwietnia. Zapłacił 31 dni po terminie. Przy stawce 10,5%% odsetki wynoszą: 1500 zł × 10,5%% × 31 / 365 = 13,38 zł, czyli po zaokrągleniu 13 zł. Gdyby spóźnił się 15 dni, odsetki wyniosłyby 6,47 zł – mniej niż 8,70 zł, więc nie musiałby ich płacić.
Wpłacasz po terminie sam podatek, bez odsetek? Urząd podzieli wpłatę proporcjonalnie między podatek i odsetki. Część podatku zostanie niezapłacona i dalej będą od niej rosły odsetki.
Kiedy zapłacisz niższe odsetki?
Niższą stawkę – 5,25%% – zapłacisz, gdy sam poprawisz zeznanie, w którym wykazałeś za mało podatku. Korektę musisz złożyć najpóźniej 6 miesięcy po terminie na złożenie zeznania, a brakujący podatek zapłacić w ciągu 7 dni od korekty. Obniżona stawka nie przysługuje, gdy korektę składasz np. po zawiadomieniu o kontroli albo w wyniku czynności sprawdzających urzędu. Podwyższona stawka odsetek dotyczy tylko VAT i akcyzy – przy PIT jej nie ma.
Co zrobić, gdy nie masz pieniędzy na podatek?
Złóż zeznanie w terminie, nawet jeśli nie możesz od razu zapłacić. Za spóźnienie z zapłatą zwykle płacisz tylko odsetki, a za niezłożenie zeznania grozi osobna kara. Masz też kilka sposobów, żeby zmniejszyć koszty:
- zapłać choć część – odsetki liczy się tylko od kwoty, której nie zapłaciłeś w terminie,
- złóż wniosek o rozłożenie na raty albo odroczenie terminu płatności – przed terminem dotyczy on podatku, a po terminie zaległości razem z odsetkami,
- złóż wniosek o umorzenie całości albo części zaległości i odsetek – od 1 października 2026 r. możesz prosić też o umorzenie podatku, zanim minie termin płatności.
Jak dostać raty, odroczenie albo umorzenie?
Urząd może zgodzić się na raty, odroczenie albo umorzenie tylko wtedy, gdy przemawia za tym ważny interes podatnika albo interes publiczny. Ustawa ich nie definiuje. We wniosku opisz więc, dlaczego nie możesz zapłacić w terminie, i dołącz dokumenty, np. o dochodach i wydatkach. Jeśli prowadzisz firmę, taka ulga może być pomocą publiczną, np. pomocą de minimis – obowiązują wtedy dodatkowe limity.
Przy ratach albo odroczeniu urząd ustala zwykle opłatę prolongacyjną. Jej stawka to połowa zwykłych odsetek – obecnie 5,25%% w skali roku. Nie płacisz jej, gdy wniosek wynika z klęski żywiołowej albo wypadku losowego. Pilnuj terminów rat: jeśli spóźnisz się z którąś, dla tej raty wraca pierwotny termin płatności i odsetki liczy się od niego. Gdy nie zapłacisz w terminie trzech rat, decyzja o ratach wygasa dla wszystkich niezapłaconych rat.
Od 2027 r. mniejsze umorzenia mogą zapaść milcząco. Dotyczy to umorzenia zaległości, odsetek albo opłaty prolongacyjnej, jeśli w ciągu roku prosisz o umorzenie łącznie najwyżej kwoty minimalnego wynagrodzenia (4950 zł w 2027 r.) – liczonej osobno dla każdego podatku i urzędu. Gdy urząd nie zakończy sprawy w ciągu 60 dni, umorzenie uznaje się za przyznane. Zasada nie działa m.in., gdy urząd w tym czasie wezwie Cię do uzupełnienia wniosku albo do wyjaśnień lub dokumentów.
Kiedy urząd skarbowy wszczyna egzekucję?
Zanim urząd wszcznie egzekucję, zwykle wysyła upomnienie. Wzywa w nim do zapłaty podatku z odsetkami w ciągu 7 dni od doręczenia. Upomnienie kosztuje 16 zł – tę kwotę też musisz zapłacić. Egzekucja może ruszyć dopiero po tych 7 dniach.
W egzekucji urząd może sięgnąć m.in. po:
- pieniądze na rachunku bankowym,
- wynagrodzenie za pracę (w granicach z Kodeksu pracy), emeryturę albo rentę,
- inne kwoty, które ktoś jest Ci winien, np. zapłatę od kontrahenta,
- akcje i inne papiery wartościowe,
- ruchomości, np. samochód, oraz nieruchomości.
Egzekucja kosztuje. Płacisz opłatę manipulacyjną (40 zł albo 100 zł) i opłatę egzekucyjną: 10% ściągniętej kwoty albo 5%, jeśli po wszczęciu egzekucji zapłacisz sam. Mogą dojść też wydatki egzekucyjne.
Nie wszystko można zająć. Z konta urząd nie ściągnie np. świadczeń rodzinnych, alimentacyjnych ani świadczenia wychowawczego (800+). Wolne od egzekucji są też m.in. niezbędne sprzęty domowe, ubrania i stypendia.
Jeśli jesteś w małżeństwie i macie wspólność majątkową, egzekucja może objąć też majątek wspólny. Intercyza podpisana już po powstaniu zobowiązania podatkowego tego nie zmieni.
Zaległość może też trafić do Rejestru Należności Publicznoprawnych. Urząd musi Cię najpierw zawiadomić – może to zrobić w upomnieniu – a dane wpisuje najwcześniej po 30 dniach. Długi poniżej 5000 zł z odsetkami nie są w rejestrze ujawniane.
Czy za niezapłacony podatek grozi kara?
Samo spóźnienie z zapłatą PIT zwykle kończy się na odsetkach. Kodeks karny skarbowy karze za uporczywe niewpłacanie podatku w terminie. To wykroczenie skarbowe, za które grozi grzywna.
Kodeks nie wyjaśnia, co znaczy „uporczywie”. Według Sądu Najwyższego chodzi o długie opóźnienie – nawet jednorazowe – albo o wielokrotne, powtarzające się niepłacenie w terminie.
Sąd może odstąpić od kary, jeśli zapłacisz cały podatek, zanim zacznie się postępowanie w sprawie wykroczenia. Wysokość grzywny zależy m.in. od Twoich dochodów oraz sytuacji rodzinnej i majątkowej. Kwoty podajemy w tabeli niżej.
Co grozi za niezłożenie zeznania albo ukrycie dochodu?
Za niezłożenie zeznania w terminie grozi grzywna za wykroczenie skarbowe – także wtedy, gdy urząd zna Twoje dochody, np. z PIT-11 od pracodawcy.
Zanim uznasz, że nie złożyłeś zeznania, sprawdź swoje konto w e-Urzędzie Skarbowym. W poprzednich latach przygotowane przez urząd zeznania PIT-37 i PIT-38 mogły zostać zaakceptowane automatycznie z upływem terminu. Jakie zeznania obejmie automatyczna akceptacja w 2027 r., określi Minister Finansów w rozporządzeniu. Automatyczne złożenie nie zwalnia z dopłaty podatku. Jeśli jednak zeznanie zaakceptowano automatycznie, a nie zapłacisz w terminie, urząd w ciągu miesiąca poinformuje Cię o obowiązku zapłaty w ciągu 7 dni od doręczenia tej informacji. Odsetek nie zapłacisz, jeśli wpłacisz podatek najpóźniej w tych 7 dniach – także wcześniej, zanim dostaniesz informację.
Surowiej karane jest uchylanie się od podatku – gdy nie składasz zeznania albo ukrywasz dochód, żeby nie zapłacić. To samo dotyczy podania nieprawdy w zeznaniu, przez które podatek jest za niski. Kara zależy od kwoty podatku, którego przez to mogłeś nie zapłacić:
- do 5-krotności minimalnego wynagrodzenia – wykroczenie skarbowe i grzywna,
- powyżej 5-krotności, ale do 200-krotności minimalnego wynagrodzenia (tzw. mała wartość) – przestępstwo skarbowe i grzywna do 720 stawek dziennych,
- powyżej 200-krotności – przestępstwo skarbowe, za które grozi grzywna do 720 stawek dziennych, kara pozbawienia wolności do 5 lat albo obie kary łącznie.
Niezależnie od kary urząd może opodatkować ukryte pieniądze stawką 75%. Dotyczy to przychodów, które nie mają pokrycia w ujawnionych źródłach albo pochodzą ze źródeł nieujawnionych – np. gdy kupiłeś mieszkanie za więcej, niż mogłeś mieć z wcześniejszych dochodów, opodatkowanych i zwolnionych.
Ile wynoszą grzywny skarbowe?
Granice kar w kodeksie karnym skarbowym są powiązane z minimalnym wynagrodzeniem. W 2026 r. wynosi ono 4806 zł, a w 2027 r. – 4950 zł. Liczy się rok, w którym popełniono czyn – np. PIT za 2026 r. niezapłacony w terminie to czyn z 2027 r.
| Pozycja | Czyn w 2026 r. | Czyn w 2027 r. |
|---|---|---|
| Granica wykroczenia skarbowego (5-krotność) | do 24 030 zł | do 24 750 zł |
| Grzywna za wykroczenie skarbowe | od 480,60 zł do 96 120 zł | od 495 zł do 99 000 zł |
| Mandat karny za wykroczenie – najwyżej | 24 030 zł | 24 750 zł |
| Mała wartość (200-krotność) | do 961 200 zł | do 990 000 zł |
| Jedna stawka dzienna grzywny za przestępstwo | od 160,20 zł do 64 080 zł | od 165 zł do 66 000 zł |
Grzywnę za przestępstwo skarbowe sąd wymierza w stawkach dziennych – od 10 do 720 stawek. Wysokość jednej stawki zależy od Twoich dochodów, majątku, sytuacji osobistej i rodzinnej oraz możliwości zarobkowych.
Jak uniknąć kary? Czynny żal i korekta
Kary skarbowej możesz uniknąć, jeśli sam przyznasz się do błędu, zanim urząd go wykryje.
Czynny żal to zawiadomienie urzędu skarbowego, że popełniłeś wykroczenie albo przestępstwo skarbowe – np. nie złożyłeś zeznania w terminie. Składasz je na piśmie, ustnie do protokołu albo przez e-Urząd Skarbowy. Opisz w nim istotne okoliczności – co się stało i kiedy, a jeśli ktoś Ci w tym pomagał, wskaż też te osoby. Jeśli przez Twój czyn podatek nie wpłynął w terminie, czynny żal zwolni Cię z kary tylko wtedy, gdy zapłacisz cały zaległy podatek w terminie wyznaczonym przez urząd. Jeśli nie złożyłeś PIT, złóż zaległe zeznanie razem z czynnym żalem i zapłać podatek z odsetkami.
Korekta wystarczy, gdy złożyłeś zeznanie, ale wykazałeś w nim za mało podatku. Złóż korektę i od razu zapłać brakujący podatek z odsetkami – osobnego czynnego żalu nie potrzebujesz. Jak poprawić zeznanie, wyjaśniamy w poradniku o korekcie PIT.
Złożyłeś zeznanie w terminie i tylko spóźniłeś się z zapłatą? Zapłać jak najszybciej podatek z odsetkami. Przy krótkim, jednorazowym spóźnieniu czynny żal zwykle nie jest potrzebny. Rozważ go, gdy spóźnienie jest długie albo się powtarza.
Czynny żal i korekta przestają chronić, gdy jest za późno. Czynny żal nie działa, jeśli urząd miał już udokumentowaną wiadomość o czynie albo zaczął np. kontrolę, która dała podstawę do postępowania. Korekta nie chroni przed karą, jeśli przed jej złożeniem wszczęto postępowanie karne skarbowe dotyczące tego czynu albo ujawniono ten czyn w innym toczącym się postępowaniu. W czasie kontroli podatkowej albo postępowania podatkowego korekta w ich zakresie w ogóle nie wywołuje skutków.
Kiedy podatek się przedawnia?
Zobowiązanie podatkowe przedawnia się po 5 latach, licząc od końca roku, w którym minął termin płatności. PIT za 2026 r. z terminem płatności 30 kwietnia 2027 r. przedawni się więc zwykle z końcem 2032 r.
To jednak tylko zasada. Bieg przedawnienia przerywa m.in. środek egzekucyjny, np. zajęcie konta, o którym urząd Cię zawiadomił – wtedy 5 lat liczy się od nowa. Bieg zawiesza m.in. decyzja o ratach albo odroczeniu oraz wszczęcie postępowania karnego skarbowego dotyczącego niezapłacenia tego podatku, o którym Cię zawiadomiono.
Osobno przedawnia się karalność czynu. Przy niezapłaconym albo zaniżonym podatku liczy się ją zwykle od końca roku, w którym minął termin płatności:
- wykroczenie skarbowe – po roku, a jeśli w tym czasie wszczęto postępowanie przeciwko Tobie, po kolejnych 2 latach,
- przestępstwo skarbowe zagrożone grzywną, ograniczeniem wolności albo karą pozbawienia wolności do 3 lat – po 5 latach (po kolejnych 5 latach, jeśli w tym czasie wszczęto postępowanie przeciwko Tobie),
- przestępstwo zagrożone karą pozbawienia wolności powyżej 3 lat – po 10 latach (po kolejnych 10 latach, jeśli w tym czasie wszczęto postępowanie przeciwko Tobie).
Karalność takiego czynu ustaje też wtedy, gdy przedawni się sam podatek.
Źródła:
- art. 21 § 1–3, art. 26, art. 29 § 1 i 2, art. 47 § 3, art. 49, art. 51 § 1 i 2, art. 53 § 1, 3 i 4, art. 54 § 1 pkt 5, art. 55, art. 56 § 1, art. 56a, art. 56b, art. 57 § 1, 2 i 5, art. 62b § 1 i 2, art. 63 § 1, art. 67a § 1–5, art. 67b § 1, art. 67da § 1 i 2, art. 70 § 1, 2, 4 i 6, art. 76 § 1, art. 81b § 1 i 2 oraz art. 92 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2026 r. poz. 622, z późn. zm.);
- art. 1 pkt 11 i 13 oraz art. 35 ustawy z dnia 29 maja 2026 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2026 r. poz. 846);
- art. 6, art. 20 ust. 1 i art. 22 ustawy z dnia 11 czerwca 2026 r. o zmianie niektórych ustaw w celu uproszczenia procedur administracyjnych w sprawach rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych albo załatwianych milcząco (Dz.U. z 2026 r. poz. 875);
- art. 16 § 1, 2, 4, 4a i 5, art. 16a, art. 23 § 1 i 3, art. 27 § 1, art. 44 § 1–3 i 5, art. 48 § 1, 2 i 4, art. 51 § 1 i 2, art. 53 § 3, 6 i 14, art. 54, art. 56 oraz art. 57 ustawy z dnia 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy (Dz.U. z 2025 r. poz. 633, z późn. zm.);
- art. 25b ust. 1, art. 25e, art. 45 ust. 1 i 4 oraz – do 31 grudnia 2026 r. – art. 45cd ust. 4 i 5 i art. 45cf ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych;
- art. 35b ust. 6 pkt 8, art. 35ca ust. 4–6 i art. 35cc ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej w brzmieniu od 1 stycznia 2027 r., nadanym art. 42 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 3 lipca 2026 r. o osobistych kontach inwestycyjnych (Dz.U. z 2026 r. poz. 1098);
- art. 1a pkt 12, art. 3a § 1, art. 8 § 1, art. 9 § 1, art. 15 § 1 i 2, art. 18c § 1–3, art. 18e, art. 64 § 1, 4 i 5 oraz art. 80 § 2a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2026 r. poz. 268, z późn. zm.);
- § 1 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 5 stycznia 2021 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia doręczanego zobowiązanemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz.U. z 2021 r. poz. 67);
- § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 września 2025 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2026 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1242);
- § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 września 2026 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2027 r. (Dz.U. z 2026 r. poz. 1213);
- obwieszczenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 6 marca 2026 r. w sprawie stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych, obniżonej stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych oraz podwyższonej stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych (M.P. z 2026 r. poz. 269);
- postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 marca 2003 r., sygn. I KZP 2/03;
- Ministerstwo Finansów, Zaległości podatkowe, gov.pl [dokument elektroniczny, stan na 21 maja 2026 r., dostęp: 08.10.2026].
