Czego dotyczy nowelizacja?
Projekt nowelizacji zmienia zasady przekazywania podatnikom imiennych informacji:
- PIT-11,
- PIT-R,
- PIT-8C,
- IFT-1,
- IFT-1R,
- IFT-2,
- IFT-2R.
Projekt zmiany ustawy o PIT i CIT (UDER105) zwalnia płatników (najczęściej są to pracodawcy, zleceniodawcy) z obowiązku przekazywania podatnikom (pracownikom, zleceniobiorcom) informacji o wysokości zapłaconego podatku (wartość zaliczek na PIT, dochodu, kosztów uzyskania przychodu) i składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne i innych ważnych danych.
Nowelizacja przewiduje, że o kwotach pomniejszających wynagrodzenie brutto podatnika, będzie można dowiedzieć się dopiero po złożeniu wniosku do pracodawcy. Zgodnie z nowym brzmieniem art. 39 oraz art. 42ga ustawy o PIT, płatnik stanie się jedynie dostarczycielem danych do rządowej usługi Twój e-PIT. Pracodawca nie będzie miał obowiązku powiadamiania pracownika o wysokości uzyskanych dochodów, pobranych zaliczek i innych informacji związanych z wypłacaną pensją.
Choć reforma dotyczy siedmiu rodzajów formularzy, artykuł skupia się na analizie PIT-11. Zmiany w wysyłce tego druku dotyczą największej grupy podatników.
Zmiany mają zacząć obowiązywać od początku 2027 r. (względem dochodów osiągniętych w 2026 r.)
Sposób przekazywania PIT-11 – jak jest i jak ma być?
Schemat postępowania z informacjami rocznymi sporządzanymi przez płatnika ma ulec drastycznym i kompleksowym zmianom. Aby przedstawić sposób postępowania z dokumentacją zawierającą dane podatnika, przedstawiamy jak jest i będzie wyglądał cały proces.
Sposób przekazywania PIT-11 – jak jest?
Płatnik ma obowiązek sporządzenia i wysłania informacji PIT za miniony rok podatkowy do urzędu skarbowego i do podatnika, którego dokument dotyczy. W zależności od adresata, przewiduje się dwa terminy na wypełnienie i wysłanie druku:
- do urzędu skarbowego – do końca stycznia po zakończonym roku podatkowym,
- do podatnika – do końca lutego po zakończonym roku podatkowym.
(do końca stycznia)
(do końca lutego)
Samo przekazanie dokumentu pracownikowi może odbyć się na kilka sposobów. Najczęściej stosuje się formę elektroniczną (np. wysyłka zabezpieczonego hasłem pliku na adres e-mail pracownika), ale dopuszczalne jest również wręczenie wydruku do ręki za podpisem lub wysyłka listem poleconym.
Ustawa o PIT przewiduje dwa wyjątki od obowiązku przekazania PIT-11 w podstawowym terminie (do końca lutego po zakończonym roku). Pierwszy ma zastosowanie, gdy pracownik odchodzi z firmy w ciągu roku i złoży pisemny wniosek o wydanie PIT-11 – wówczas pracodawca ma 14 dni na przygotowanie i doręczeni informacji rocznej. Drugi przypadek następuje, jeśli firma całkowicie zakończy działalność – wówczas PIT-11 musi zostać doręczony pracownikowi najpóźniej z dniem wykreślenia przedsiębiorstwa z CEiDG lub KRS.
Sposób przekazywania PIT-11 – jak ma być?
Po wejściu w życie projektowanych przepisów podatnik otrzyma druk PIT wyłącznie na swój wniosek. Pismo o wydanie informacji rocznej będzie składany płatnikowi, a sam druk zostanie udostępniony dopiero po zakończeniu roku (z wyjątkiem sytuacji, w której działalność gospodarcza płatnika zostanie zamknięta).
Wejście w życie deregulacji spowoduje, że:
- Płatnik (np. pracodawca) wciąż będzie zobowiązany do przygotowania i wysłania PIT do urzędu skarbowego.
- Podatnik (np. pracownik) nie otrzyma formularza bez wcześniejszego złożenia wniosku.
- Formalny wniosek będzie jedyną alternatywą dla otrzymania PIT poza rządowym systemem Twój e-PIT.
Nowelizacja przewiduje uchylenie art. 39 ust. 2 i 4 ustawy PIT, które obecnie umożliwiają podatnikom uzyskanie imiennych informacji PIT-11 lub PIT-8C w trakcie roku. Aktualnie formularze wydaje się w terminie 14 dni od złożenia pisemnego wniosku, w dwóch przypadkach:
- obowiązek pobierania zaliczek na PIT ustał w ciągu roku,
- informacja roczna dotyczy nierezydenta podatkowego, który zamierza opuścić
terytorium Polski.
Uchylenie tych przepisów sprawi, że podatnik nie będzie miał możliwości otrzymania druku PIT od płatnika w trakcie roku.
Otrzymanie PIT-11 bez konieczności złożenia wniosku, imiennych informacji PIT przewiduje dodawany art. 42gb ustawy o PIT:
- zakończenie prowadzenia działalności przez płatnika – gdyby uchylono starą zasadę podatnik nie miałby możliwości skutecznego złożenia wniosku o przekazanie informacji;
- po upływie ustawowego terminu przekazania informacji do urzędu skarbowego – obowiązek będzie realizowany przez płatnika lub uprawniony podmiot w terminie 14 dni od dnia przesłania ww. informacji do urzędu skarbowego.
Projektowana reforma drastycznie ogranicza prawa informacyjne podatników. Likwidacja obowiązku automatycznego dostarczania informacji rocznych (w szczególności PIT-11) bezpośrednio podatnikowi czyni rozliczenie PIT mniej przejrzystym i podatnym na błędy.
Jakie zagrożenia wynikają z nowelizacji?
Brak informacji o błędach popełnionych przez płatnika
Podatnik, który nie wykaże się czujnością i nie zaloguje do usługi Twój e-PIT, może nie mieć świadomości istnienia błędów w druku przesłanym przez pracodawcę do urzędu skarbowego. Błąd popełniony w druku PIT, może spowodować, że rozliczenie z urzędem skarbowym nie będzie poprawne. W następstwie nieprawidłowości zaistniałych w formularzu, to podatnik może ponieść konsekwencje. Pracownik będzie musiał uregulować niedopłatę, otrzyma niższy zwrotu podatku, a nawet może ponieść sankcje karnoskarbowe.
Brak automatyzmu w doręczaniu kopii informacji rocznej osobom fizycznym może być uznany za środek nieproporcjonalny i godzący w prawo do rzetelnej informacji. Projekt nie przewiduje dodatkowych zmian w ustawie z dnia 10 września 1999 r. Kodeks Karny Skarbowy, a to oznacza, że za ewentualne błędy w PIT to podatnik poniesie odpowiedzialność karną-skarbową.
Opóźnienie związane ze złożeniem wniosku
Wniosek o wydanie PIT-11 będzie mógł być złożony przez pracownika najwcześniej dwa miesiące przed zakończeniem rozliczeń podatkowych. Wynika to z faktu, że podanie o doręczenie informacji rocznej możliwe będzie dopiero po wysłaniu PIT-11 do e-Urzędu Skarbowego (czyli w lutym).
Pracodawca dysponując gotową dokumentacją, i tak będzie miał 14 dni na jej przekazanie podatnikowi. Konieczność ubiegania się o druk sztucznie opóźnia dostęp podatnika do danych niezbędnych do samodzielnej weryfikacji rozliczenia, a do tego – uniemożliwia niezwłoczne otrzymanie zwrotu podatku.
Ustawodawca ponadto zapomina, że druk PIT-11 nie służy wyłącznie do złożenia zeznania rocznego PIT. Instytucje finansowe (np. banki), wynajmujący mieszkania i inne podmioty często wymagają potwierdzenia zarobków za ostatni lub bieżący rok podatkowy. Uniemożliwienie skorzystania z tego rozwiązania może spowodować dla podatnika konsekwencje o charakterze innym niż podatkowy.
Twój e-PIT jako jedyne źródło informacji dla podatnika
Uznanie rządowego systemu za wyłączne źródło wiedzy podatnika rodzi obawy, zwłaszcza w obliczu uzasadnienia do projektu ustawy. Ustawodawca wskazał, że błędnie sporządzone informacje nie są wprowadzane do usługi Twój e-PIT.
Oznacza to, że podatnik może ponieść konsekwencje za błąd w informacji PIT-11 popełniony przez płatnika. Nieprawidłowo przeniesione dane nie pojawią się w systemie Twój e-PIT, a sam podatnik (nie będący w posiadaniu PIT-11) może w ogóle nie dowiedzieć się o pomyłce pracodawcy.
Pogłębianie problemów z ustaleniem właściwości urzędu skarbowego
Omawiana nowelizacja rozszczepia właściwość organów podatkowych pomiędzy urząd właściwy dla podatnika oraz urząd właściwy dla płatnika.
Coraz więcej podatników ma problemy z ustaleniem, gdzie mają złożyć rozliczenie PIT. Wprowadzenie wyżej wskazanego rozróżnienia, w praktyce zwiększa ryzyko kolejnych pomyłek. Dla przeciętnego obywatela konieczność identyfikacji, który organ jest właściwy do poboru zaliczek, a który odpowiada za przyjęcie deklaracji, stanowi kolejny poziom komplikacji systemu.
Ocena skutków nowelizacji
Analizując całościowo projekt z 28 kwietnia 2026 roku, należy dojść do wniosku, że jest to reforma przygotowana jednostronnie, zorientowana na interes fiskusa, a nie podatnika. Pod płaszczem nowoczesności kryje się regres praw obywatelskich i zwiększenie ryzyka prawnego dla milionów obywateli. Kluczowe wady reformy to przerzucenie na podatnika ciężaru dbania o dostęp do informacji oraz brak ochrony w razie błędów płatnika.
Źródła:
- Projekt nowelizacji z dnia 28 kwietnia 2026 r. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych;
- Cele projektu UDER105 oraz informacja o przyczynach i potrzebie rozwiązań planowanych w projekcie;
- Zmiany w wysyłce PIT-11, PIT-8C, IFT-1R i IFT-2R – artykuł eksperta PITax.
