Co to jest 14 emerytura i komu przysługuje?
14. emerytura to dodatkowe roczne świadczenie pieniężne dla emerytów i rencistów, które jest przyznawane z urzędu, czyli bez konieczności składania wniosku.
14. i 13. emerytura różnią się przede wszystkim zasadami ich przyznawania. Trzynasta emerytura jest wypłacana w pełnej wysokości wszystkim osobom spełniającym ustawowe warunki. Czternasta emerytura jest świadczeniem zależnym od wysokości podstawowej emerytury lub renty.
Kto może otrzymać 14. emeryturę?
14. emerytura otrzymują osoby, które na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc wypłaty mają prawo do jednej z szesnastu kategorii świadczeń:
- świadczenia dla inwalidów wojennych i wojskowych,
- świadczenia z ubezpieczenia emerytalno-rentowego rolników,
- określone świadczenia dla kombatantów i niektórych osób represjonowanych,
- emerytury i renty żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin,
- emerytury i renty funkcjonariuszy służb mundurowych oraz ich rodzin,
- emerytury i renty z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,
- określone renty z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych,
- renty związane z wypadkami lub chorobami zawodowymi powstałymi w szczególnych okolicznościach,
- rentę socjalną lub rentę socjalną z dodatkiem dopełniającym,
- świadczenie przedemerytalne i zasiłek przedemerytalny,
- świadczenie pieniężne dla cywilnych niewidomych ofiar działań wojennych,
- okresową emeryturę kapitałową,
- emeryturę pomostową,
- nauczycielskie świadczenie kompensacyjne,
- okresową emeryturę rolniczą,
- rodzicielskie świadczenie uzupełniające.
Prawo do 14. emerytury powstaje tylko wtedy, gdy jest pobierane jedno z wyżej wymienionych świadczeń. Sam fakt pozostawania emerytem lub rencistą nie uprawnia do pobierania dodatkowego świadczenia emerytalnego.
Ile wynosi 14. emerytura w 2026 roku?
Podstawowa wysokość 14. emerytury w 2026 roku wynosi 1978,49 zł brutto. Jest to kwota najniższej emerytury obowiązującej od 1 marca 2026 r. Wskaźnik waloryzacji świadczeń emerytalno-rentowych w 2026 r. wyniósł 105,3%, a najniższa emerytura wzrosła od 1 marca 2026 r. do 1978,49 zł brutto.
Kwota 1978,49 zł brutto jest ustawowym punktem odniesienia dla czternastki w 2026 roku. Rada Ministrów może jednak określić w rozporządzeniu kwotę wyższą niż najniższa emerytura. Takie rozporządzenie może zostać wydane najpóźniej do 31 października danego roku. Na dzień 14 sierpnia 2026 r. nie ma informacji o przyjęciu rozporządzenia zwiększającego podstawową kwotę czternastej emerytury za 2026 rok.
Kto dostanie 14. emeryturę w pełnej wysokości?
14. emerytura w 2026 roku w pełnej wysokości przysługuje przy świadczeniu podstawowym nieprzekraczającym 2900 zł brutto. Przy ustalaniu tego limitu organ bierze pod uwagę wysokość świadczenia przed dokonaniem odliczeń, potrąceń i zmniejszeń. Decydująca jest kwota brutto świadczenia podstawowego, a nie kwota faktycznie otrzymywana na rachunek bankowy.
Przykład
Osoba pobierająca emeryturę w wysokości 2500 zł brutto znajduje się poniżej progu 2900 zł brutto. W takim przypadku czternasta emerytura zostanie ustalona i wypłacona pełnej podstawowej wysokości - 1978,49 zł brutto.
Czternastka wynosi 1978,49 zł brutto dla każdej osoby, której świadczenie podstawowe wynosi 2900 zł brutto lub mniej, a dopiero ponad tę kwotę następuje proporcjonalne zmniejszanie 14. emerytury.
Kto dostanie 14. emeryturę w niepełnej wysokości?
Przy obliczaniu 14. emerytury stanowiącej dodatek do świadczenia podstawowego wynoszącego więcej niż 2900 zł brutto stosuje się zasadę złotówka za złotówkę. Oznacza to, że wartość 14. emerytury zmniejsza się dokładnie o kwotę, która odpowiada nadwyżce ponad 2900 zł brutto świadczenia podstawowego.
Przykład
Świadczenie podstawowe emeryta wynosi 3000 zł brutto. Nadwyżka ponad próg wynosi 100 zł i o tyle samo zostanie pomniejszona czternasta emerytura, co oznacza, że jej wartość wyniesie 1878,49 zł brutto (1979,49 - 100 zł).
W przypadku, gdy stosowanie mechanizmu złotówka za złotówkę doprowadziłoby do wyliczenia 14. emerytury w wysokości niższej niż 50 zł brutto - świadczenie nie jest przyznawane.
Ile wynosi 14 emerytura netto - tabela
| Świadczenie podstawowe brutto | 14. emerytura brutto | Ubezpieczenie zdrowotne i zaliczka na podatek | 14. emerytura netto |
|---|---|---|---|
| 2 900 zł | 1 978,49 zł | 415,06 zł | 1 563,43 zł |
| 3 000 zł | 1 878,49 zł | 394,06 zł | 1 484,43 zł |
| 3 100 zł | 1 778,49 zł | 373,06 zł | 1 405,43 zł |
| 3 200 zł | 1 678,49 zł | 352,06 zł | 1 326,43 zł |
| 3 300 zł | 1 578,49 zł | 331,06 zł | 1 247,43 zł |
| 3 400 zł | 1 478,49 zł | 310,06 zł | 1 168,43 zł |
| 3 500 zł | 1 378,49 zł | 289,06 zł | 1 089,43 zł |
| 3 600 zł | 1 278,49 zł | 268,06 zł | 1 010,43 zł |
| 3 700 zł | 1 178,49 zł | 247,06 zł | 931,43 zł |
| 3 800 zł | 1 078,49 zł | 226,06 zł | 852,43 zł |
| 3 900 zł | 978,49 zł | 205,06 zł | 773,43 zł |
| 4 000 zł | 878,49 zł | 184,06 zł | 694,43 zł |
| 4 100 zł | 778,49 zł | 163,06 zł | 615,43 zł |
| 4 200 zł | 678,49 zł | 142,06 zł | 536,43 zł |
| 4 300 zł | 578,49 zł | 121,06 zł | 457,43 zł |
| 4 400 zł | 478,49 zł | 100,06 zł | 378,43 zł |
| 4 500 zł | 378,49 zł | 79,06 zł | 299,43 zł |
| 4 600 zł | 278,49 zł | 58,06 zł | 220,43 zł |
| 4 700 zł | 178,49 zł | 37,06 zł | 141,43 zł |
| 4 800 zł | 78,49 zł | 16,06 zł | 62,43 zł |
| 4 828,49 zł | 50 zł | 10,50 zł | 39,50 zł |
*Obliczenia zostały wykonane z uwzględnieniem podstawowej stawki PIT 12% i składki zdrowotnej wynoszącej 9%.
Czy 14. emerytura w 2026 roku jest wypłacana z urzędu?
14. emerytura w 2026 roku jest przyznawana z urzędu, dlatego osoba spełniająca ustawowe warunki nie składa wniosku do ZUS, KRUS ani innego organu emerytalno-rentowego.
Brak konieczności składania wniosku oznacza, że osoba uprawniona nie musi podejmować żadnych dodatkowych czynności przed wypłatą 14. emerytury. Jeżeli świadczenie nie zostanie przyznane albo jego wysokość będzie nieprawidłowa, możliwe jest skorzystanie ze środków odwoławczych przewidzianych dla danego świadczenia podstawowego.
Kiedy będzie wypłata 14. emerytury w 2026 roku?
Wypłata 14. emerytury w 2026 roku nastąpi w sześciu transzach:
- 1 września,
- 6 września,
- 10 września,
- 15 września,
- 20 września,
- 25 września.
Czy trzeba mieć emeryturę przez cały 2026 rok, aby dostać 14. emeryturę?
Nie trzeba pobierać emerytury lub renty przez cały 2026 rok, aby uzyskać prawo do czternastki. Ustawa wiąże prawo do świadczenia z posiadaniem prawa do określonego świadczenia na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc wypłaty 14. emerytury.
Czy zawieszenie emerytury pozbawia prawa do 14. emerytury?
Tak, zawieszenie prawa do świadczenia podstawowego na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc wypłaty wyklucza przyznanie 14. emerytury.
Jak oblicza się 14. emeryturę przy zbiegu dwóch świadczeń?
Przy zbiegu prawa do więcej niż jednego świadczenia do ustalenia prawa i wysokości 14. emerytury przyjmuje się sumę świadczeń, które są wypłacane. Reguła ma szczególne znaczenie w przypadku osób pobierających świadczenia w zbiegu, w tym w sytuacjach związanych z rentą rodzinną. W takim przypadku nie można automatycznie przyjąć, że dla potrzeb progu 2900 zł brutto liczy się wyłącznie jedno z pobieranych świadczeń.
Przykład
Osoba otrzymuje emeryturę w wysokości 2200 zł brutto oraz rentę rodzinną w zbiegu w wysokości 1000 zł brutto. Suma wypłacanych świadczeń wynosi 3200 zł brutto. Przekroczenie progu wynosi 300 zł, dlatego przy podstawowej kwocie 1978,49 zł brutto czternastka wyniesie 1678,49 zł brutto.
Czy 14. emerytura jest opodatkowana PIT?
14. emerytura jest przychodem podlegającym zasadom opodatkowania właściwym dla świadczeń emerytalno-rentowych i nie korzysta z ogólnego zwolnienia z PIT tylko dlatego, że jest dodatkowym świadczeniem.
Oznacza to, że kwota brutto czternastki nie jest automatycznie kwotą otrzymywaną „na rękę”. Przy wypłacie mogą zostać uwzględnione zaliczka na PIT oraz składka na ubezpieczenie zdrowotne. Wysokość kwoty netto zależy więc od indywidualnej sytuacji podatnika oraz sposobu zastosowania miesięcznej kwoty zmniejszającej podatek. 14. emerytura nie jest również pomijana przy ustalaniu rocznego podatku dochodowego.
Czy 14. emerytura podlega egzekucji komorniczej?
Z kwoty 14. emerytury nie dokonuje się potrąceń i egzekucji komorniczej.
Przykłady obliczenia 14. emerytury
Przykład 1 - emerytura (świadczenie podstawowe) poniżej progu 2900 zł brutto
Każda osoba pobierająca emeryturę - świadczenie podstawowe - poniżej progu 2900 brutto i uprawniona do otrzymania czternastki otrzyma dodatkowe świadczenie emerytalne w stałej wysokości 1978,49 zł brutto.
Przykład 2 - emerytura (świadczenie podstawowe) powyżej progu 2900 zł brutto
W przypadku, gdy świadczenie podstawowe przekracza próg 2900 zł brutto wysokość czternastki ulega proporcjonalnemu zmniejszeniu według zasady złotówka za złotówkę. Stosowanie mechanizmu obliczeń polega na pomniejszeniu podstawowej wartości czternastki wynoszącej 1978,49 zł o kwotę świadczenia podstawowego stanowiącą nadwyżkę ponad 2900 zł brutto.
Przykładowo, przy emeryturze wynoszącej 3750 zł brutto przekroczenie progu 2900 zł wynosi 850 zł. W tym przypadku czternastka wynosi 1128,49 zł brutto ponieważ:
- Nadwyżka ponad próg: 3750 zł - 2900 zł = 850 zł,
- Pomniejszenie czternastki o wartość nadwyżki: 1978,49 zł - 850 zł = 1128,49 zł brutto.
Przy emeryturze 4800 zł brutto przekroczenie progu wynosi 1900 zł, dlatego czternastka wynosi 78,49 zł brutto. Przy emeryturze 4828,49 zł brutto wyliczenie daje dokładnie 50 zł brutto. Przy świadczeniu podstawowym wyższym niż 4828,49 zł brutto czternastka nie zostanie przyznana, jeżeli pozostanie podstawowa kwota 1978,49 zł brutto.
Źródła:
- Sprawozdanie z wdrażania średniookresowego planu budżetowo-strukturalnego na lata 2025-2028;
- art. 1, art. 2, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 3 ust. 1 pkt 2, art. 3 ust. 2, art. 3 ust. 6, art. 6 ust. 1, 2 i 4, art. 11 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o kolejnym dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów;
- § 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie określenia miesiąca wypłaty kolejnego dodatkowego rocznego świadczenia pieniężnego dla emerytów i rencistów w 2026 r.
