Spis treści
- Na czym polega reforma rozliczania podatku VAT przygotowana przez Ministerstwo Finansów?
- Dlaczego obecny sposób rozliczania VAT ma zostać zmieniony?
- Czym będzie e-VAT i jak urząd skarbowy przygotuje deklarację za przedsiębiorcę?
- Od kiedy będzie dostępny e-VAT i ilu przedsiębiorców skorzysta z nowego rozwiązania?
- Czy wraz z e-VAT zmienią się terminy wystawiania faktur?
- Czym będzie Krajowa e-Kasa Rejestrująca i dlaczego ma zostać wprowadzona?
- Ile wyniesie nowa ulga na zakup drukarki do Krajowej e-Kasy Rejestrującej?
- Czy e-paragon będzie wydawany na każde żądanie klienta?
- Czy automatyczne rozliczenie VAT rzeczywiście ograniczy obowiązki przedsiębiorców?
- Od kiedy e-VAT i KeKR mogą wejść w życie?
- Dzięki usłudze e-VAT przedsiębiorca otrzyma wstępnie wypełniony plik JPK_VAT wraz z deklaracją, który będzie mógł zweryfikować, uzupełnić i zaakceptować. Sposób działania przypomina Twój e-PIT, co oznacza, że w pierwszej kolejności to urząd skarbowy przygotuje rozliczenie VAT bazując na posiadanych informacjach. Pierwsi podatnicy mają skorzystać z tego rozwiązania w IV kwartale 2029 roku.
- Przedsiębiorcy otrzymają dostęp do bezpłatnej Krajowej e-Kasy Rejestrującej (KeKR). Nowa aplikacja pozwoli na wystawianie paragonów fiskalnych, przechowywanie dokumentacji sprzedaży oraz sporządzanie raportów fiskalnych. Projekt przewiduje również ulgę na zakup maksymalnie dwóch drukarek paragonów.
- Jednym z założeń projektu jest zmiana sposobu dokumentowania sprzedaży detalicznej. Klient będzie mógł zażądać e-paragonu, a przedsiębiorcy korzystający ze starszych kas fiskalnych mają stopniowo przechodzić na urządzenia przesyłające dane do administracji skarbowej. Docelowo z automatycznego rozliczenia VAT ma korzystać nawet 80% podatników.
Na czym polega reforma rozliczania podatku VAT przygotowana przez Ministerstwo Finansów?
Ministerstwo Finansów i Gospodarki opracowało projekt nowelizacji ustawy o podatku od towarów i usług, oznaczony w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów numerem UD473. Proponowane przepisy stanowią część przedsięwzięcia deregulacyjnego określanego jako „Deregulacja 2.0”, realizowanego w ramach pakietu dotyczącego przyjaznej administracji skarbowej i pewności prawa podatkowego.
Zasadniczym celem reformy jest ograniczenie obowiązków formalnych związanych z rozliczaniem VAT poprzez wykorzystanie informacji, którymi administracja podatkowa już dysponuje. Oznacza to stopniowe odejście od modelu, w którym przedsiębiorca musi samodzielnie przygotowywać rozliczenie, na rzecz rozwiązania zapewniającego mu wstępnie opracowane dokumenty. Jednocześnie fiskus chce rozszerzyć zakres elektronicznej ewidencji sprzedaży detalicznej, aby dysponować bardziej kompletnymi informacjami o transakcjach. Oba przedsięwzięcia mają się wzajemnie uzupełniać, ponieważ przygotowanie rozliczenia VAT przez urząd wymaga wcześniejszego zgromadzenia odpowiednich danych.
Dotychczasowy rozwój usług elektronicznych tworzy warunki do dalszej automatyzacji obowiązków podatkowych. Dotyczy to zarówno krajowych rozwiązań, w szczególności Krajowego Systemu e-Faktur, jak i postępującej cyfryzacji VAT na poziomie Unii Europejskiej. W założeniach przedstawionych w projekcie reforma obejmuje dwa zasadnicze obszary:
- uruchomienie usługi e-VAT oraz
- elektronizację sprzedaży detalicznej z wykorzystaniem Krajowej e-Kasy Rejestrującej.
Zamierzeniem resortu jest jednoczesne uproszczenie rozliczeń i zwiększenie skuteczności kontroli prawidłowości poboru podatku. W praktyce przedsiębiorcy mają otrzymać nowe narzędzia, a administracja skarbowa uzyska możliwość szerszego wykorzystania danych pochodzących z poszczególnych systemów informatycznych.
Dlaczego obecny sposób rozliczania VAT ma zostać zmieniony?
Obecnie ciężar sporządzenia prawidłowego rozliczenia podatku od towarów i usług spoczywa na podatniku, nawet jeżeli znaczna część informacji dotyczących jego transakcji znajduje się już w zasobach Krajowej Administracji Skarbowej. Czynni podatnicy VAT są zobowiązani do prowadzenia odpowiedniej ewidencji oraz przygotowania i przekazania pliku JPK_VAT wraz z deklaracją. W zależności od przyjętego sposobu rozliczania podatku wykorzystują w tym celu struktury JPK_V7M albo JPK_V7K. Dokumenty te są przekazywane elektronicznie, jednak ich opracowanie nadal wymaga aktywności przedsiębiorcy lub księgowego, z usług którego korzysta.
Aktualnie organy podatkowe nie udostępniają podatnikom kompletnej, wstępnie przygotowanej ewidencji VAT. Nie funkcjonuje również rozwiązanie umożliwiające automatyczne przedstawienie deklaracji sporządzonej na podstawie danych zgromadzonych wcześniej przez administrację.
Dlaczego samo elektroniczne przesyłanie JPK_VAT nie wystarcza?
Elektronizacja sposobu przekazywania dokumentów podatkowych nie jest tożsama z automatyzacją ich sporządzania.
Przedsiębiorca może bowiem przesyłać deklaracje przez internet, ale wcześniej musi zgromadzić dane, prawidłowo je zakwalifikować i przygotować rozliczenie. Tymczasem część informacji dotyczących jego działalności trafia już do administracji skarbowej za pośrednictwem odrębnych systemów, w tym KSeF. Problemem pozostaje brak zintegrowanego mechanizmu, który łączyłby poszczególne zasoby informacyjne i wykorzystywał je do przygotowania rozliczenia VAT.
Resort finansów zamierza wyeliminować tę niedogodność poprzez stworzenie usługi pozwalającej podatnikowi skorzystać z danych zgromadzonych przez Krajową Administrację Skarbową (dalej również: KAS). W rezultacie obowiązek samodzielnego opracowywania dokumentacji ma zostać częściowo zastąpiony możliwością sprawdzenia i uzupełnienia rozliczenia przygotowanego przez urząd.
Czym będzie e-VAT i jak urząd skarbowy przygotuje deklarację za przedsiębiorcę?
System e-VAT ma umożliwić podatnikom otrzymywanie wstępnie wypełnionych rozliczeń podatku od towarów i usług, obejmujących zarówno część ewidencyjną, jak i deklaracyjną JPK_VAT. Dokument zostanie opracowany przez administrację skarbową z wykorzystaniem informacji zgromadzonych w jej systemach informatycznych.
Rozwiązanie ma funkcjonować jako dodatkowa usługa udostępniana za pośrednictwem e-Urzędu Skarbowego, obok istniejących już bezpłatnych narzędzi do przygotowywania i wysyłania JPK_VAT. W założeniu mechanizm będzie przypominał funkcjonowanie usługi Twój e-PIT, w której podatnik otrzymuje przygotowane wcześniej zeznanie podatkowe. Istnieje jednak zasadnicza różnica dotycząca sposobu zatwierdzania dokumentów, ponieważ w przypadku e-VAT konieczne będzie aktywne działanie przedsiębiorcy. Nowe rozwiązanie ma ograniczyć zakres pracy związanej z wprowadzaniem danych, nie eliminując jednocześnie obowiązku sprawdzenia ich prawidłowości.
Jak przedsiębiorca uzyska dostęp do automatycznie przygotowanego rozliczenia?
Analogicznie do Twój e-PIT skorzystanie z e-VAT będzie wymagało zalogowania się do e-Urzędu Skarbowego i wyrażenia zgody na przygotowanie wstępnego rozliczenia przez administrację podatkową. Dopiero po złożeniu stosownego oświadczenia podatnik ma otrzymać dostęp do dokumentów sporządzonych na podstawie informacji znajdujących się w zasobach KAS.
Czy e-VAT będzie wysyłany automatycznie bez zgody podatnika?
Przygotowanie rozliczenia przez urząd skarbowy nie będzie oznaczało jego automatycznego złożenia. Projekt przewiduje, że podatnik zachowa obowiązek przeanalizowania przedstawionych danych i podjęcia decyzji o zaakceptowaniu dokumentu. Dopiero zatwierdzenie oraz przesłanie e-VAT spowoduje skuteczne złożenie JPK_VAT wraz z deklaracją.
Zasadniczą różnicą między Twój e-PIT a e-VAT ma być skutek podatkowy, jaki niesie za sobą upływ terminu do złożenia deklaracji. W takiej sytuacji nie będzie dochodziło do automatycznej akceptacji rozliczenia przygotowanego przez urząd skarbowy. Propozycja administracji skarbowej będzie miała charakter pomocniczy i nie wywoła skutków właściwych dla złożenia deklaracji bez aktywności podatnika. Przedsiębiorca nie powinien zatem traktować otrzymania wstępnego JPK_VAT jako równoznacznego z wykonaniem obowiązku rozliczeniowego.
Czy podatnik nadal będzie musiał samodzielnie uzupełniać JPK_VAT?
Wprowadzenie e-VAT nie oznacza, że od pierwszego dnia działania usługi wszystkie informacje niezbędne do rozliczenia podatku będą dostępne administracji skarbowej. Ministerstwo Finansów przewiduje stopniową integrację kolejnych systemów oraz modułów zawierających dane o transakcjach przedsiębiorców. Początkowo przygotowywane dokumenty mogą więc nie obejmować wszystkich operacji wymagających uwzględnienia w ewidencji VAT.
Obowiązek zidentyfikowania brakujących informacji, ich uzupełnienia oraz sprawdzenia poprawności rozliczenia ma zostać po stronie podatnika.
W kolejnych latach zakres danych automatycznie wykorzystywanych przez urząd ma się stopniowo zwiększać. Docelowo udział przedsiębiorcy w przygotowywaniu JPK_VAT powinien być mniejszy, jednak projekt nie zakłada natychmiastowego wyeliminowania jego czynności rozliczeniowych. Szczególnie w pierwszym okresie funkcjonowania e-VAT weryfikacja dokumentacji może więc nadal wymagać istotnego zaangażowania podatnika.
Od kiedy będzie dostępny e-VAT i ilu przedsiębiorców skorzysta z nowego rozwiązania?
Zgodnie z założeniami projektu pierwsza grupa podatników ma otrzymać możliwość korzystania z e-VAT w IV kwartale 2029 roku.
Uruchomienie usługi nie będzie oznaczało jej jednoczesnego udostępnienia wszystkim przedsiębiorcom rozliczającym podatek od towarów i usług. Ministerstwo zakłada wdrażanie rozwiązania etapami (podobnie jak w przypadku KSeF), z uwzględnieniem możliwości technicznych oraz zakresu informacji dostępnych w systemach KAS.
W pierwszej kolejności uproszczenie może okazać się szczególnie przydatne dla najmniejszych podatników, których transakcje są dobrze odzwierciedlone w danych posiadanych przez administrację. W przypadku bardziej rozbudowanych rozliczeń konieczność uzupełniania brakujących informacji może być początkowo większa. Stopniowy charakter wdrożenia ma umożliwić rozszerzanie funkcjonalności usługi bez konieczności jednorazowego objęcia nią wszystkich podmiotów.
Jakie są prognozy Ministerstwa Finansów dotyczące popularności e-VAT?
Resort finansów przewiduje, że w pierwszym okresie udostępnienia usługi skorzysta z niej nie więcej niż 5% podatników VAT. Według przedstawionych szacunków odpowiada to grupie liczącej maksymalnie około 100 000 podmiotów. Znacznie większego zainteresowania administracja spodziewa się w kolejnych latach, kiedy system będzie dysponował bardziej kompletnymi informacjami o transakcjach.
Czy wraz z e-VAT zmienią się terminy wystawiania faktur?
Wdrożenie e-VAT ma wiązać się ze skróceniem terminów przewidzianych na wystawianie faktur. Ministerstwo Finansów wskazuje, że przygotowanie wstępnego rozliczenia będzie wymagać wcześniejszego zgromadzenia danych dotyczących operacji gospodarczych przypadających na określony okres rozliczeniowy.
Krajowa administracja skarbowa musi otrzymać odpowiednie informacje z wyprzedzeniem, aby móc udostępnić podatnikowi proponowany JPK_VAT przed terminem jego złożenia. Zbyt późne wystawianie dokumentów mogłoby utrudniać przyporządkowanie transakcji do właściwego miesiąca lub kwartału. Z tego względu projekt przewiduje odpowiednie dostosowanie obowiązujących regulacji dotyczących fakturowania. Zmiana ma służyć zapewnieniu spójności pomiędzy terminami dokumentowania sprzedaży a harmonogramem przygotowywania automatycznych rozliczeń.
W udostępnionych założeniach projektu nie wskazano konkretnych nowych terminów wystawiania poszczególnych kategorii faktur. Na obecnym etapie nie można więc przesądzać, o ile dni zostaną skrócone dotychczasowe terminy ani których transakcji będą dotyczyć szczegółowe ograniczenia. Wiadomo natomiast, że odpowiednio wczesne uzyskanie danych z faktur ma być jednym z warunków sprawnego działania e-VAT.
Czym będzie Krajowa e-Kasa Rejestrująca i dlaczego ma zostać wprowadzona?
Krajowa e-Kasa Rejestrująca, określana skrótem KeKR, ma stanowić bezpłatne narzędzie do elektronicznego ewidencjonowania sprzedaży detalicznej. W przeciwieństwie do tradycyjnej kasy fiskalnej rozwiązanie będzie opierało się na aplikacji udostępnionej przez Krajową Administrację Skarbową.
Przedsiębiorca otrzyma możliwość przygotowywania paragonów fiskalnych bez konieczności korzystania z dotychczasowych urządzeń rejestrujących. Projekt zakłada, że KeKR stanie się formą dokumentowania sprzedaży, która funkcjonuje obok kas online, w tym kas wirtualnych. Wprowadzenie nowego narzędzia ma przede wszystkim ograniczyć wydatki związane z fiskalizacją, szczególnie w przypadku mniejszych firm. Jednocześnie dane rejestrowane w systemie będą mogły zostać wykorzystane przez administrację skarbową do przygotowywania rozliczeń VAT.
Jakie funkcje będzie oferować darmowa kasa fiskalna KeKR?
Podstawowym zadaniem KeKR będzie umożliwienie przedsiębiorcy wystawiania paragonów fiskalnych za pomocą aplikacji przygotowanej przez administrację skarbową. System ma również odpowiadać za gromadzenie oraz przechowywanie dokumentów potwierdzających zarejestrowaną sprzedaż. W praktyce oznacza to, że korzystający z niego podatnik nie będzie musiał samodzielnie przechowywać tych danych w pamięci własnego urządzenia fiskalnego. Kolejną funkcjonalnością będzie automatyczne sporządzanie raportów fiskalnych dobowych i miesięcznych, wykorzystywanych przy rozliczaniu podatku VAT. Przewidziano ponadto możliwość prowadzenia ewidencji zwrotów towarów oraz oczywistych pomyłek popełnionych podczas rejestrowania transakcji. Tak skonstruowane rozwiązanie ma ograniczać liczbę czynności technicznych wykonywanych przez przedsiębiorcę oraz ułatwiać późniejsze wykorzystanie danych do celów podatkowych.
Ile wyniesie nowa ulga na zakup drukarki do Krajowej e-Kasy Rejestrującej?
Równolegle do projektowanych rozwiązań projekt przewiduje wprowadzenie preferencji podatkowej związanej z zakupem urządzenia umożliwiającego drukowanie paragonów wystawianych w KeKR. Potrzeba ustanowienia takiego rozwiązania wynika z utrzymania papierowej formy paragonu jako podstawowego sposobu dokumentowania sprzedaży detalicznej. Przedsiębiorca korzystający z aplikacji fiskalnej musi bowiem zapewnić możliwość przekazania wydrukowanego potwierdzenia zakupu klientowi, który nie korzysta z dokumentów elektronicznych. Ministerstwo zakłada, że zakup samej drukarki będzie z reguły znacznie tańszy od nabycia standardowej kasy rejestrującej.
Dodatkowe obniżenie kosztów ma zapewnić projektowana ulga obejmująca 90% ceny zakupu urządzenia, jednak nie więcej niż 200 zł na jedną drukarkę. Preferencja będzie mogła dotyczyć maksymalnie dwóch urządzeń, co oznacza, że łączna kwota wsparcia wynikająca z przedstawionych limitów może osiągnąć 400 zł. Szczegółowy mechanizm skorzystania z ulgi nie został jednak opisany w opublikowanych założeniach projektu.
Czy e-paragon będzie wydawany na każde żądanie klienta?
Projekt przewiduje wprowadzenie obowiązku wydawania e-paragonu w sytuacji, gdy nabywca zażąda otrzymania dokumentu w postaci elektronicznej. Będzie to istotna zmiana w porównaniu z dotychczasowym modelem, w którym przekazanie paragonu elektronicznego wymaga uzgodnienia pomiędzy sprzedawcą a klientem.
Ministerstwo zauważa, że obecne rozwiązania w praktyce ograniczają korzystanie z e-paragonów przede wszystkim do systemów lojalnościowych oferowanych przez poszczególnych przedsiębiorców. Nabywca często musi więc korzystać z określonej usługi lub programu sprzedawcy, aby otrzymać cyfrowy dowód zakupu. Nowe regulacje mają odwrócić tę zależność i przyznać klientowi decydujący wpływ na wybór formy dokumentu. Jeżeli konsument zażąda e-paragonu, sprzedawca będzie zobowiązany zrealizować takie żądanie.
Czy papierowe paragony fiskalne zostaną zlikwidowane?
Wprowadzenie KeKR i nowych zasad wydawania e-paragonów nie oznacza całkowitego wyeliminowania papierowych dowodów zakupu. Ministerstwo Finansów zakłada utrzymanie tradycyjnego paragonu jako podstawowej formy dokumentowania sprzedaży detalicznej. Przedsiębiorca będzie więc musiał zapewnić możliwość jego wydrukowania także wtedy, gdy do rejestrowania transakcji wykorzysta bezpłatną aplikację KeKR. Elektroniczny dokument ma stanowić alternatywę dostępną na żądanie klienta, a nie jedyny dopuszczalny sposób potwierdzania transakcji. Rozwiązanie uwzględnia potrzeby osób, które nie chcą lub nie mogą korzystać z cyfrowych potwierdzeń zakupów. Jednocześnie upowszechnienie e-paragonów powinno ograniczać zużycie papieru, co resort wskazuje jako jeden z dodatkowych efektów środowiskowych reformy.
Czy automatyczne rozliczenie VAT rzeczywiście ograniczy obowiązki przedsiębiorców?
Projekt UD473 zakłada istotne uproszczenie procesu sporządzania dokumentacji podatkowej, jednak jego efekty mają być osiągane stopniowo. W pierwszym okresie funkcjonowania e-VAT podatnik będzie nadal zobowiązany do sprawdzania i uzupełniania danych, których administracja skarbowa nie uwzględniła we wstępnym rozliczeniu.
Korzyści związane z ograniczeniem pracy księgowej będą więc uzależnione przede wszystkim od kompletności informacji udostępnionych przez KAS. Inaczej może wyglądać sytuacja najmniejszych przedsiębiorców, a inaczej podmiotów dokonujących bardziej złożonych operacji gospodarczych. Istotnym ułatwieniem powinno być natomiast samo zgromadzenie dostępnych danych w jednym miejscu oraz możliwość wykorzystania ich bez konieczności ponownego ręcznego wprowadzania. Docelowo projekt ma prowadzić do sytuacji, w której przygotowanie rozliczenia przez podatnika zostanie w znacznej części zastąpione jego kontrolą i zatwierdzeniem.
Podobnie należy oceniać wprowadzenie bezpłatnej Krajowej e-Kasy Rejestrującej.
Przedsiębiorcy mają uzyskać dodatkową możliwość prowadzenia ewidencji sprzedaży bez ponoszenia kosztów nabycia tradycyjnego urządzenia fiskalnego, choć w określonych przypadkach konieczny pozostanie zakup drukarki paragonów. Projektowana ulga ma ograniczyć również ten wydatek, a elektroniczne przechowywanie dokumentów powinno zmniejszyć koszty technicznej obsługi fiskalizacji. Równocześnie reforma wiąże się z koniecznością dostosowania przedsiębiorców do nowych zasad dokumentowania sprzedaży i stopniowej wymiany starszych kas. Oznacza to, że uproszczenie bieżących obowiązków będzie poprzedzone procesem wdrażania nowych rozwiązań organizacyjnych. Skuteczność reformy będzie więc zależeć od tego, czy oszczędności wynikające z automatyzacji zrównoważą nakłady związane z dostosowaniem do nowych wymagań.
Od kiedy e-VAT i KeKR mogą wejść w życie?
Projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług, oznaczony numerem UD473, został wpisany do rządowego wykazu prac legislacyjnych jako przedsięwzięcie o charakterze priorytetowym. Za jego opracowanie odpowiada Ministerstwo Finansów i Gospodarki, a termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów zaplanowano na IV kwartał 2026 roku. Opublikowane założenia przewidują rozpoczęcie etapowego udostępniania e-VAT pierwszym podatnikom w IV kwartale 2029 roku, a następnie stopniowe rozszerzanie zakresu usługi. W perspektywie 2035 roku administracja zakłada objęcie możliwością korzystania z automatycznych rozliczeń zdecydowanej większości podatników VAT. Równolegle rozwijane mają być rozwiązania dotyczące KeKR, e-paragonów i wymiany starszych kas rejestrujących, choć nie podano jeszcze szczegółowych terminów realizacji poszczególnych etapów. Ostateczny zakres obowiązków przedsiębiorców i harmonogram ich wprowadzania będą zależeć od dalszego przebiegu procesu legislacyjnego.
Najważniejszą konsekwencją proponowanej reformy ma być zmiana sposobu wykonywania obowiązków podatkowych, a nie jedynie zastąpienie dokumentów papierowych elektronicznymi. Administracja skarbowa zamierza wykorzystać posiadane informacje do przygotowywania rozliczeń, pozostawiając podatnikowi obowiązek ich weryfikacji i zatwierdzenia. Bezpłatna Krajowa e-Kasa Rejestrująca ma jednocześnie usprawnić dokumentowanie sprzedaży detalicznej oraz zapewnić dodatkowe dane potrzebne do funkcjonowania e-VAT. Choć wdrożenie systemu zostało rozłożone na wiele lat, przedstawiony projekt wyznacza kierunek przyszłego modelu rozliczania podatku od towarów i usług. Dla przedsiębiorców oznacza to perspektywę mniejszej liczby czynności ewidencyjnych, ale również konieczność dostosowania się do nowych zasad przekazywania informacji fiskusowi. Na obecnym etapie proponowane rozwiązania należy traktować jako zapowiedź reformy, a nie obowiązki wynikające z już uchwalonych przepisów.
