Zabezpieczenie przyszłego zobowiązania podatkowego dla podatnika – wyrok WSA we Wrocławiu

• W wyroku z 5 marca 2026 r. o sygn. akt I SA/Wr 857/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu potwierdził prawidłowość decyzji o zabezpieczeniu przewidywanych zobowiązań podatkowych przedsiębiorcy. Sąd uznał, że istniejące zaległości publicznoprawne, prowadzone postępowania egzekucyjne, brak ujawnionego majątku oraz niewypełnianie obowiązków podatkowych stanowiły wystarczającą podstawę do przyjęcia, że zachodzi uzasadniona obawa niewykonania przyszłego zobowiązania.
• Orzeczenie wpisuje się w utrwaloną linię orzeczniczą sądów administracyjnych, zgodnie z którą zabezpieczenie może zostać zastosowane jeszcze przed wydaniem decyzji wymiarowej, jeśli całokształt okoliczności wskazuje na realne zagrożenie skutecznej egzekucji podatku w przyszłości.

Kim jest podatnik, którego majątek można zabezpieczyć?

Podatnik prowadził działalność gospodarczą w zakresie doradztwa biznesowego. W trakcie kontroli podatkowej obejmującej lata 2021-2023 organy ustaliły, że uzyskiwał przychody z działalności gospodarczej i składał pliki JPK_VAT, jednak nie złożył wymaganych zeznań PIT-36L za kontrolowane lata.

W związku z prowadzonym postępowaniem organ podatkowy określił przybliżoną kwotę zobowiązań w podatku dochodowym od osób fizycznych wraz z odsetkami. Łączna wartość przewidywanych należności przekraczała 200 000 zł.

Jednocześnie ustalono, że podatnik:

• nie posiada nieruchomości ujawnionych w księgach wieczystych,
• nie figuruje jako właściciel pojazdów w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców,
• posiada zaległości podatkowe i wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych,
• jest objęty postępowaniami egzekucyjnymi,
• nie reguluje terminowo zobowiązań mimo przyznanych ulg w ich spłacie,
• nie złożył formularza ORD-HZ dotyczącego posiadanego majątku.

W ocenie organów okoliczności te uzasadniały obawę, że przyszłe zobowiązania podatkowe nie zostaną wykonane. W konsekwencji wydano decyzję o zabezpieczeniu na majątku podatnika.

Na czym polega zabezpieczenie zobowiązania podatkowego?

Zabezpieczenie podatkowe umożliwia wykonanie zobowiązania jeszcze przed terminem jego płatności, a nawet przed wydaniem decyzji określającej jego ostateczną wysokość.

Warunkiem zastosowania tego środka jest wystąpienie uzasadnionej obawy, że zobowiązanie nie zostanie wykonane. Ordynacja podatkowa wskazuje przykładowo sytuacje, które mogą świadczyć o istnieniu takiej obawy, w szczególności:

1. trwałe nieuregulowanie wymagalnych zobowiązań publicznoprawnych,
2. wyzbywanie się majątku mogące utrudnić lub uniemożliwić egzekucję.

Katalog ten nie ma jednak charakteru zamkniętego. Oznacza to, że organ może oprzeć swoje stanowisko również na innych okolicznościach wskazujących na ryzyko niewykonania obowiązku podatkowego.

Jak uchronić się przed zabezpieczeniem? 

Jaka była argumentacja podatnika?

Podatnik nie zgadzał się z decyzją organów. W skardze do sądu podnosił przede wszystkim, że organy błędnie oceniły jego sytuację majątkową oraz finansową. Jego zdaniem nie wykazano w sposób wystarczający, że istnieje realne zagrożenie niewykonania przyszłego zobowiązania podatkowego.

Skarżący zarzucał również naruszenie podstawowych zasad postępowania podatkowego, w tym obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawidłowej oceny materiału dowodowego.

Dodatkowo wskazywał, że posiada zatrudnienie na podstawie umowy o pracę oraz spłaca zobowiązania objęte układem ratalnym, co – jego zdaniem – przemawiało przeciwko stosowaniu zabezpieczenia.

Jakie było stanowisko WSA we Wrocławiu?

Sąd nie podzielił argumentacji podatnika i oddalił skargę w całości. W uzasadnieniu przypomniał, że przesłanka „uzasadnionej obawy” ma charakter niedookreślony i każdorazowo wymaga oceny całokształtu okoliczności konkretnej sprawy.

WSA podkreślił, że dla zastosowania zabezpieczenia nie jest konieczne wykazanie z całkowitą pewnością, iż zobowiązanie nie zostanie wykonane. Wystarczające jest istnienie obiektywnych przesłanek pozwalających racjonalnie przewidywać takie ryzyko.

Kluczowe czynniki decydujące o zabezpieczeniu

W ocenie sądu organy prawidłowo ustaliły, że podatnik:

• nie składał zeznań podatkowych za kilka kolejnych lat,
• posiadał znaczące zaległości publicznoprawne,
• był objęty postępowaniami egzekucyjnymi,
• nie wykazał majątku pozwalającego na skuteczne zaspokojenie należności Skarbu Państwa,
• nie współpracował z organami w zakresie przedstawienia informacji o swoim majątku.

Zdaniem sądu zestawienie tych okoliczności z wysokością prognozowanych zobowiązań podatkowych w pełni uzasadniało zastosowanie środka zabezpieczającego.

Brak formularza ORD-HZ nie był jedyną podstawą decyzji

Istotnym elementem sporu było znaczenie niezłożenia przez podatnika formularza ORD-HZ. Dokument ten zawiera informacje o składnikach majątkowych, które mogą stanowić przedmiot hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego.

Skarżący argumentował, że sam fakt niezłożenia takiego oświadczenia nie może przesądzać o zastosowaniu zabezpieczenia.

WSA zgodził się co do zasady z tym stanowiskiem, jednak wskazał, że w rozpatrywanej sprawie decyzja nie została oparta wyłącznie na tej okoliczności. Brak formularza był jedynie jednym z wielu elementów uwzględnionych przez organy przy ocenie ryzyka niewykonania zobowiązania.

Obowiązek współdziałania podatnika z organem

Sąd zwrócił również uwagę na obowiązek współpracy podatnika z organami podatkowymi. Choć to na organie spoczywa obowiązek zebrania i oceny materiału dowodowego, podatnik nie może pozostawać całkowicie bierny.

Jeżeli określone informacje dotyczą wyłącznie sytuacji majątkowej podatnika, to właśnie on powinien je przedstawić. Brak współdziałania może prowadzić do sytuacji, w której organ będzie zmuszony oprzeć się na dostępnych danych, nawet jeśli są one niepełne.

WSA podkreślił, że podatnik nie przedstawił dowodów potwierdzających podnoszone twierdzenia dotyczące zatrudnienia czy terminowego wykonywania układu ratalnego. W konsekwencji argumenty te nie mogły podważyć ustaleń organów.

Rekomendacja eksperta PITAX

Wyrok WSA we Wrocławiu pokazuje, że organy podatkowe dysponują szerokimi uprawnieniami w zakresie zabezpieczania przyszłych zobowiązań podatkowych. W praktyce wystarczające może być wykazanie zespołu okoliczności świadczących o podwyższonym ryzyku niewykonania obowiązku podatkowego. Dla przedsiębiorców szczególnie istotne jest terminowe składanie deklaracji i zeznań podatkowych, regulowanie zobowiązań publicznoprawnych oraz współpraca z organami w toku postępowań kontrolnych i podatkowych. Brak takich działań może zostać potraktowany jako argument przemawiający za zastosowaniem zabezpieczenia.