Na czym polega ulga dla inwestorów w ASI?
Ulga dla inwestorów w alternatywnej spółce inwestycyjnej (ASI) to odliczenie od dochodu połowy wydatków na udziały lub akcje ASI albo spółki, w którą ASI inwestuje. Ulga działa od 2022 r. i obniża podatek przy skali podatkowej oraz przy podatku liniowym.
Odliczysz wydatki na udziały lub akcje w jednej z dwóch sytuacji:
- kupujesz albo obejmujesz udziały (akcje) samej ASI,
- kupujesz albo obejmujesz udziały (akcje) spółki kapitałowej, np. sp. z o.o., prostej spółki akcyjnej albo spółki akcyjnej, w której ASI ma co najmniej 5% udziałów lub akcji – albo dojdzie do 5% w ciągu 90 dni od Twojej inwestycji.
Objęcie udziałów oznacza, że dostajesz nowe udziały od spółki, np. przy podwyższeniu kapitału. Nabycie to kupno udziałów od dotychczasowego wspólnika. Ulga obejmuje oba sposoby. W dalszej części artykułu „udziały” oznaczają też akcje.
Co to jest alternatywna spółka inwestycyjna (ASI)?
ASI to alternatywny fundusz inwestycyjny działający w formie spółki. Zbiera pieniądze od wielu inwestorów i lokuje je według ustalonej polityki inwestycyjnej. Może działać m.in. jako sp. z o.o. albo spółka akcyjna.
Nie myl ASI z funduszem inwestycyjnym zamkniętym (FIZ) ani ze specjalistycznym funduszem inwestycyjnym otwartym (SFIO). FIZ i SFIO też są funduszami alternatywnymi, ale ustawa wyłącza je z pojęcia ASI. Ulga obejmuje tylko udziały i akcje – certyfikaty i jednostki funduszy jej nie dają.
Jakie warunki trzeba spełnić, żeby odliczyć ulgę ASI?
Ulgę odliczysz tylko wtedy, gdy spełnisz łącznie cztery warunki:
- Wśród wspólników ASI jest inwestor finansowany z funduszy unijnych. Chodzi o podmiot, który objął lub kupił udziały w ASI – w całości lub w części – za unijne pieniądze przeznaczone na inwestycje venture capital w Polsce. Muszą to być pieniądze zwrotne, a nie dotacja.
- Masz umowę inwestycyjną z ASI. Umowa określa Twoje prawa i obowiązki oraz prawa i obowiązki ASI – przy zakupie udziałów w samej ASI albo przy wspólnej inwestycji w spółkę, w której ASI uzyska co najmniej 5% udziałów lub akcji.
- Przez 2 lata przed pierwszą inwestycją nie byłeś powiązany z ASI ani ze spółką.
- Trzymasz udziały bez przerwy co najmniej 24 miesiące.
Powiązanie oznacza w praktyce, że masz – bezpośrednio lub pośrednio – co najmniej 25% kapitału, głosów albo praw do zysków lub majątku w ASI albo w spółce albo realnie wpływasz na ich najważniejsze decyzje. Powiązanie może też wynikać z udziałów lub wpływu Twojego małżonka, bliskich krewnych (rodziców, dzieci, dziadków, wnuków, rodzeństwa) albo rodziny przez małżeństwo, np. teściów, szwagra, zięcia czy synowej. Jeśli w ciągu 2 lat przed pierwszą inwestycją miałeś co najmniej 25% udziałów lub akcji w spółce, ulgi przy dokładaniu do niej pieniędzy nie odliczysz.
Pierwszy warunek najlepiej potwierdź w ASI, zanim podpiszesz umowę.
Umowę inwestycyjną zawierasz bezpośrednio z ASI. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (KIS) uznał w 2023 r., że nie wystarczy, gdy umowę z ASI podpisze tylko spółka, w którą inwestujesz. Bez Twojej umowy z ASI ulgi nie ma.
Ile odliczysz w ramach ulgi ASI?
Odliczasz 50% wydatków na udziały lub akcje, maksymalnie 250 000 zł w roku podatkowym. Limit osiągasz przy wydatkach 500 000 zł. Gdy wydasz więcej, odliczysz nadal 250 000 zł.
Limit dotyczy każdego podatnika osobno. Jeśli każde z małżonków zainwestuje i samo spełni warunki ulgi, w tym zawrze umowę inwestycyjną z ASI, każde może odliczyć do 250 000 zł od swojego dochodu. Dotyczy to również wspólnego rozliczenia małżonków.
Ulga obniża dochód, a nie podatek. Podatek spada o odliczoną kwotę pomnożoną przez Twoją stawkę: 12% albo 32% przy skali podatkowej i 19% przy podatku liniowym.
Przykład 1. Pani Anna pracuje na etacie. Jej dochód za 2026 r. po odliczeniu składek społecznych wynosi 180 000 zł. Wydaje 60 000 zł na udziały w spółce, w którą razem z nią inwestuje ASI. Odlicza 30 000 zł, czyli połowę wydatków. Dochód spada do 150 000 zł i nadal przekracza próg 120 000 zł. Całe odliczenie zmniejsza więc część dochodu opodatkowaną stawką 32%, a podatek spada o 9 600 zł (30 000 zł × 32%).
Przykład 2. Pan Marek prowadzi firmę na podatku liniowym i ma 700 000 zł dochodu. Kupuje akcje ASI za 600 000 zł. Połowa wydatków to 300 000 zł, ale odliczy tylko 250 000 zł, bo tyle wynosi roczny limit. Podatek spada o 47 500 zł (250 000 zł × 19%).
Oba przykłady liczą wyłącznie PIT – pomijają składkę zdrowotną i składki społeczne.
Odliczenie obniża dochód najwyżej do zera. Nadwyżki nie przeniesiesz na kolejne lata, bo ulgę odliczasz tylko w zeznaniu za rok, w którym poniosłeś wydatek.
W którym PIT rozliczysz ulgę ASI?
Ulgę ASI rozliczasz w zeznaniu PIT-37, PIT-36 albo PIT-36L za rok, w którym poniosłeś wydatek. Ulgę wykazujesz w załączniku PIT/O, czyli informacji o ulgach i odliczeniach, który dołączasz do zeznania. W PIT/O służy do tego wiersz „Wydatki poniesione na nabycie lub objęcie udziałów/akcji”.
| Zeznanie | Czy odliczysz ulgę ASI? |
|---|---|
| PIT-37 – praca, zlecenie, emerytura | Tak, w PIT/O |
| PIT-36 – skala podatkowa, także firma | Tak, w PIT/O |
| PIT-36L – firma na podatku liniowym | Tak, w PIT/O |
| PIT-28 – ryczałt od przychodów ewidencjonowanych | Nie, ustawa o ryczałcie nie wymienia tej ulgi |
| PIT-38 – giełda i sprzedaż udziałów | Nie, ulga nie obniża podatku od zysków kapitałowych |
Zeznanie za 2026 r. składasz do 30 kwietnia 2027 r. Dokumentów nie dołączasz. Urząd skarbowy może o nie poprosić, dlatego przechowuj dokumenty potwierdzające prawo do ulgi – np. umowę inwestycyjną i dowód zapłaty za udziały – przez 5 lat od końca roku, w którym złożyłeś zeznanie.
Przy pożyczce zamienianej na udziały (pożyczce konwertowalnej) wydatek powstaje dopiero w dniu zamiany pożyczki na udziały. Tak uznał Dyrektor KIS w 2023 r. Samo udzielenie pożyczki spółce ulgi nie daje.
Pozostałe odliczenia od dochodu znajdziesz w poradniku o ulgach i odliczeniach w PIT.
Kiedy trzeba oddać ulgę ASI?
Ulgę oddajesz, jeśli sprzedasz udziały albo zbędziesz je w inny sposób przed upływem 24 miesięcy. Termin liczysz od dnia zakupu lub objęcia udziałów, a nie od podpisania umowy inwestycyjnej. Skutek zależy od tego, kiedy sprzedasz udziały:
- sprzedaż w kolejnym roku – kwotę odliczoną wcześniej doliczasz do dochodu w zeznaniu za rok sprzedaży,
- sprzedaż w tym samym roku, w którym kupiłeś udziały – w ogóle nie odliczasz wydatków na te udziały.
Przykład 3. Kupujesz akcje ASI w marcu i odliczasz 50 000 zł w zeznaniu za ten rok. W listopadzie następnego roku sprzedajesz je, czyli po 20 miesiącach. W zeznaniu za rok sprzedaży doliczasz 50 000 zł do dochodu.
Zysk ze sprzedaży udziałów to osobny dochód. Gdy sprzedajesz je poza działalnością gospodarczą, rozliczasz go w PIT-38 według stawki 19%. Ulga ASI tego podatku nie obniża.
Źródła:
- art. 26hc, art. 6 ust. 2, art. 23m ust. 1 pkt 4 i ust. 2, art. 26 ust. 1, art. 27 ust. 1, art. 30b ust. 1, art. 30c ust. 2 i art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych;
- art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne;
- art. 4 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych;
- art. 8a ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi;
- Ministerstwo Finansów, Ulga dla inwestujących w ASI PIT, podatki.gov.pl [dokument elektroniczny, dostęp: 02.10.2026];
- Ministerstwo Finansów, PIT/O(31) za 2026 r., gov.pl, opublikowany 7 sierpnia 2026 r. [dokument elektroniczny, dostęp: 02.10.2026];
- Ministerstwo Finansów, PIT/O – broszura informacyjna za 2025 r., podatki.gov.pl [dokument elektroniczny, dostęp: 02.10.2026];
- interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0115-KDIT1.4011.260.2023.2.MR;
- interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0113-KDIPT2-3.4011.233.2023.2.NM.
