Spis treści
- Jak rozliczyć stypendium w PIT: zwolnienia, limity i formularze
- Co w podatkach oznacza stypendium
- Kiedy stypendium jest zwolnione z podatku dochodowego
- Limit 3 800 zł w art. 21 ust. 1 pkt 40b: jak liczyć zwolnienie i nadwyżkę
- Kto pobiera zaliczki i jakie dokumenty otrzymujesz
- Stypendium małoletniego dziecka a PIT rodziców
- Jak wybrać właściwy formularz: PIT-37 czy PIT-36
- Gdzie w zeznaniu rocznym wykazać opodatkowane stypendium
- Jakie dokumenty zachować na potrzeby rozliczenia stypendium
- Najczęstsze błędy przy rozliczaniu stypendiów
Jak rozliczyć stypendium w PIT: zwolnienia, limity i formularze
Stypendium rozliczasz w PIT wtedy, gdy stanowi przychód opodatkowany albo gdy z dokumentów (np. PIT-11) wynika opodatkowana część świadczenia. Kwoty zwolnione z podatku nie zwiększają dochodu w zeznaniu rocznym, ale warto zachować dokumenty potwierdzające zwolnienie.
| Co sprawdzić | Gdzie szukać informacji | Dlaczego to ważne |
|---|---|---|
| Podstawa prawna zwolnienia | Decyzja o stypendium, regulamin, umowa, PIT-11 | Od podstawy prawnej zależy, czy stypendium jest zwolnione, limitowane, czy opodatkowane |
| Status świadczenia | Czy świadczenie ma charakter stypendium i komu przysługuje (uczeń, student, doktorant) | Nie każde świadczenie nazwane „stypendium” spełnia warunki zwolnień |
| Limit 3 800 zł | Czy stypendium podpada pod art. 21 ust. 1 pkt 40b | Nadwyżka ponad limit co do zasady jest opodatkowana według skali |
| Dokument podatkowy | PIT-11, informacja od organizatora | Dokument wskazuje, czy i jaka część jest opodatkowana |
O opodatkowaniu decyduje treść przepisów i warunki przyznania świadczenia, a nie sama nazwa „stypendium” użyta w regulaminie lub przelewie.
Co w podatkach oznacza stypendium
Na gruncie PIT stypendium najczęściej traktuje się jako przychód z tzw. innych źródeł. To kategoria przychodów, do której ustawa zalicza m.in. stypendia, jeśli nie zachodzi zwolnienie podatkowe. Podstawowa zasada jest prosta: najpierw identyfikujesz zwolnienie, a gdy go nie ma – rozliczasz przychód jako opodatkowany.
Kiedy stypendium jest zwolnione z podatku dochodowego
Ustawa o PIT przewiduje kilka zwolnień dotyczących stypendiów. Najczęściej spotykane w praktyce zwolnienia znajdują się w art. 21 ust. 1 (różne punkty). Poniżej znajduje się mapa najważniejszych przypadków i ich cech.
| Przykładowy typ świadczenia | Podstawa zwolnienia w ustawie o PIT | Limit kwotowy | Najważniejszy warunek |
|---|---|---|---|
| Wybrane stypendia naukowe wskazane w ustawie (np. określone przepisami o szkolnictwie wyższym i nauce lub zatwierdzone przez ministra – zależnie od przypadku) | art. 21 ust. 1 pkt 39 | Brak ustawowego limitu kwotowego w tym punkcie (decydują warunki przepisu) | Świadczenie mieści się w kategoriach wskazanych w pkt 39 |
| Świadczenia pomocy materialnej dla uczniów (i określonych osób uczących się) oraz wybrane stypendia za wyniki w nauce | art. 21 ust. 1 pkt 40 | Brak ustawowego limitu kwotowego w tym punkcie (decydują warunki przepisu) | Świadczenie przyznane na podstawie właściwych przepisów (np. systemu oświaty) lub według zasad zatwierdzonych przez ministra |
| Stypendia dla uczniów i studentów z uchwały JST lub od organizacji pożytku publicznego na podstawie publicznie dostępnego regulaminu | art. 21 ust. 1 pkt 40b | Limit 3 800 zł w roku podatkowym | Zasady i wysokość wynikają z uchwały JST albo z regulaminu OPP udostępnionego publicznie |
Limit 3 800 zł w art. 21 ust. 1 pkt 40b: jak liczyć zwolnienie i nadwyżkę
Limit 3 800 zł dotyczy wyłącznie stypendiów spełniających warunki art. 21 ust. 1 pkt 40b. Zwolniona z PIT jest suma stypendiów z tego punktu do wysokości 3 800 zł w danym roku podatkowym. Nadwyżka ponad limit co do zasady podlega opodatkowaniu według skali.
| Przykład | Kwoty stypendiów z art. 21 ust. 1 pkt 40b | Kwota zwolniona | Kwota opodatkowana |
|---|---|---|---|
| Jedno stypendium JST | 3 000 zł | 3 000 zł | 0 zł |
| Dwa stypendia: JST i OPP | 3 000 zł + 2 500 zł = 5 500 zł | 3 800 zł | 1 700 zł |
| Wiele wypłat w roku (ta sama podstawa 40b) | Łącznie 9 000 zł | 3 800 zł | 5 200 zł |
Do limitu 3 800 zł wliczasz wyłącznie stypendia spełniające warunki art. 21 ust. 1 pkt 40b. Inne stypendia mogą korzystać z innych zwolnień i nie „zużywają” limitu 40b.
Kto pobiera zaliczki i jakie dokumenty otrzymujesz
Organizator stypendium może występować jako płatnik podatku. W zależności od podstawy prawnej świadczenia i roli podmiotu wypłacającego, spotkasz się z dwoma typowymi sytuacjami: poborem zaliczki na PIT albo przekazaniem informacji o wypłacie bez poboru zaliczki.
| Sytuacja | Co zwykle dostajesz | Co przenosisz do zeznania rocznego |
|---|---|---|
| Stypendium w całości zwolnione (np. w ramach art. 21 ust. 1 pkt 40b do limitu) i organizator ma obowiązek informacji | PIT-11 lub informacja według wzoru wskazanego w przepisach | Kwoty zwolnionej nie doliczasz do dochodu w PIT; zachowujesz dokumenty |
| Stypendium z art. 21 ust. 1 pkt 40b przekracza 3 800 zł | PIT-11 (część zwolniona i część opodatkowana) oraz ewentualnie pobrana zaliczka | Wykazujesz tylko część opodatkowaną (nadwyżkę) zgodnie z informacją od organizatora |
| Stypendium nie mieści się w zwolnieniach z art. 21 | Najczęściej PIT-11 albo inna imienna informacja o przychodach | Wykazujesz przychód jako „inne źródła” |
Przy stypendiach z art. 21 ust. 1 pkt 40b obowiązek sporządzenia informacji wynika wprost z art. 35 ust. 6 ustawy o PIT, także wtedy, gdy stypendium mieści się w zwolnieniu.
Stypendium małoletniego dziecka a PIT rodziców
Dochody małoletnich dzieci co do zasady dolicza się do dochodów rodziców. Ustawa wskazuje jednak wyjątki i jednym z nich są stypendia. To oznacza, że stypendium małoletniego nie „przechodzi” automatycznie do zeznania rodzica.
- Ustalanie, czy dziecko otrzymało stypendium zwolnione z PIT, czy opodatkowane
- Rozliczanie opodatkowanej części stypendium na dane dziecka, jeśli występuje obowiązek złożenia zeznania
- Zachowanie PIT-11 lub informacji od organizatora do celów dowodowych
Jak wybrać właściwy formularz: PIT-37 czy PIT-36
Wybór zeznania zależy od tego, czy rozliczenie opiera się na informacjach od płatników (np. PIT-11) i czy przychody były rozliczane „po drodze” przez płatnika. Najczęściej:
- Składanie PIT-37 dotyczy sytuacji, gdy masz informacje od płatników (np. PIT-11) i rozliczasz przychody opodatkowane na zasadach ogólnych bez samodzielnego obliczania zaliczek w trakcie roku
- Składanie PIT-36 dotyczy sytuacji, gdy sam wykazujesz przychody opodatkowane na zasadach ogólnych, a rozliczenie nie wynika wyłącznie z informacji od płatników
Jeżeli otrzymujesz PIT-11 i dotyczy on opodatkowanej części stypendium, w praktyce rozliczenie zwykle polega na przeniesieniu danych z informacji do właściwego zeznania rocznego.
Gdzie w zeznaniu rocznym wykazać opodatkowane stypendium
Opodatkowane stypendium najczęściej wykazuje się w pozycji odpowiadającej przychodom z „innych źródeł”. Stypendium objęte zwolnieniem z art. 21 ust. 1 nie zwiększa podstawy opodatkowania, natomiast opodatkowana nadwyżka (np. ponad 3 800 zł w art. 21 ust. 1 pkt 40b) trafia do przychodów opodatkowanych według skali.
Jakie dokumenty zachować na potrzeby rozliczenia stypendium
Dokumenty są kluczowe, gdy urząd skarbowy pyta o podstawę zwolnienia albo sposób rozliczenia nadwyżki. Najczęściej przydają się:
- Decyzja o przyznaniu stypendium lub umowa stypendialna
- Regulamin stypendium (szczególnie przy zwolnieniu z art. 21 ust. 1 pkt 40b)
- PIT-11 lub inna imienna informacja od podmiotu wypłacającego
- Potwierdzenia przelewów lub zestawienie wypłat
Najczęstsze błędy przy rozliczaniu stypendiów
- Traktowanie limitu 3 800 zł jako limitu „dla wszystkich stypendiów”, bez sprawdzenia, czy świadczenie spełnia warunki art. 21 ust. 1 pkt 40b
- Wykazywanie w zeznaniu kwot zwolnionych z PIT jako dochodu do opodatkowania
- Łączenie stypendium małoletniego dziecka z dochodami rodzica mimo wyjątku przewidzianego w ustawie
Rekomendacje PITax
Rozliczając stypendium opodatkowane, oprzyj się na danych z PIT-11 (albo innej informacji od organizatora) i przenieś je do właściwego zeznania. W PITax Twoje rozliczenie PIT łatwo porządkujesz źródła przychodów i ograniczasz ryzyko przepisania kwot do niewłaściwej rubryki.
Źródła:
- art. 7 ust. 1, art. 20 ust. 1, art. 21 ust. 1, art. 35 ust. 6 oraz art. 42a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 163 z późn. zm.),
- Ministerstwo Finansów: „Odpowiedź na petycję” (pismo z 16 listopada 2021 r., DD3.056.27.2021) – omówienie limitu 3 800 zł dla art. 21 ust. 1 pkt 40b,
- Ministerstwo Finansów: PIT-11 – strona informacyjna i materiały do formularza PIT-11(29),
- Formularze do druku PIT w serwisie podatki.gov.pl – dostęp do aktualnych wzorów, w tym PIT-11(29).
