Spis treści
- Od kiedy emerytury stażowe?
- Komu przysługiwałaby emerytura stażowa?
- Jak liczyć staż do emerytury stażowej?
- Ile wyniosłaby emerytura stażowa?
- Czy można byłoby dorabiać do emerytury stażowej?
Od kiedy emerytury stażowe?
Emerytury stażowe nie zostały wprowadzone. Na 29 października 2026 r. nie ma uchwalonej ustawy ani ustalonej daty, od której można byłoby otrzymywać to świadczenie. Samo wypracowanie 35 lub 40 lat stażu nie daje obecnie prawa do emerytury stażowej.
W Sejmie są dwa projekty: obywatelski i poselski. Po pierwszym czytaniu 8 lutego 2024 r. skierowano je do Komisji Polityki Społecznej i Rodziny. Obywatelski projekt zakłada 14 dni vacatio legis, czyli czas od ogłoszenia ustawy do jej wejścia w życie. W poselskim zapisano 1 lipca 2024 r. – ta data już minęła, a projekt nie stał się ustawą. Żadna z tych propozycji nie wyznacza obecnie terminu rozpoczęcia wypłat.
Czy długi staż daje dziś prawo do wcześniejszej emerytury?
Sam długi staż nie wystarcza. Obecnie powszechny wiek emerytalny wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Odrębne przepisy pozwalają niektórym osobom przejść na emeryturę wcześniej, ale nie wprowadzają ogólnego prawa do niej po 35 lub 40 latach stażu.
Jeśli straciłeś pracę przed emeryturą, sprawdź warunki świadczenia przedemerytalnego. To odrębne, już istniejące świadczenie.
Komu przysługiwałaby emerytura stażowa?
Oba projekty przewidują emeryturę stażową z ZUS dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r., które mają odpowiednio długi okres składkowy i nieskładkowy oraz kapitał wystarczający na emeryturę co najmniej minimalną.
| Warunek w projektach | Kobiety | Mężczyźni |
|---|---|---|
| Wymagany staż | Co najmniej 35 lat | Co najmniej 40 lat |
| Moment przejścia na emeryturę stażową | Przed ukończeniem 60 lat | Przed ukończeniem 65 lat |
Nie zapisano osobnego minimalnego wieku. Gdyby cały okres od rozpoczęcia pracy w wieku 18 lat wliczał się do stażu, kobieta osiągnęłaby 35 lat stażu w wieku 53 lat, a mężczyzna 40 lat stażu w wieku 58 lat. Nadal trzeba byłoby spełnić warunek dotyczący wysokości wyliczonej emerytury.
Projekty różnią się szczegółami. Poselski wymaga nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego (OFE) albo złożenia wniosku o przekazanie zgromadzonych tam środków, za pośrednictwem ZUS, do budżetu państwa. Projekt obywatelski nie wprowadza takiego samego warunku. Wersja poselska wyłącza też uzupełnianie stażu w ZUS okresami rolniczymi na zasadach stosowanych przy niektórych innych emeryturach.
Jak liczyć staż do emerytury stażowej?
Do proponowanych 35 lub 40 lat liczyłyby się okresy składkowe i nieskładkowe uznawane przy ustalaniu prawa do emerytury. Nie jest to po prostu liczba lat od pierwszego zatrudnienia ani staż, od którego zależy wymiar urlopu.
Okresy składkowe obejmują przede wszystkim czas ubezpieczenia emerytalnego, np. z pracy na etacie. Przykładami okresów nieskładkowych są pobieranie wynagrodzenia chorobowego lub zasiłku chorobowego oraz ukończone studia wyższe na jednym kierunku, w wymiarze przewidzianym programem studiów.
Okresy nieskładkowe uwzględnia się najwyżej w wymiarze jednej trzeciej udowodnionych okresów składkowych. Przy 27 latach składkowych można więc doliczyć maksymalnie 9 lat nieskładkowych. Nakładające się okresy nie liczą się podwójnie: studia i praca w tym samym czasie nie dają dwóch lat stażu za jeden rok kalendarzowy.
Ile wyniosłaby emerytura stażowa?
Wysokość emerytury stażowej zależałaby od zgromadzonego kapitału i wieku przejścia na świadczenie. Podstawę obliczenia emerytury dzieli się przez średnie dalsze trwanie życia wyrażone w miesiącach, według tablic ogłaszanych przez GUS. Nie byłaby to jednakowa kwota dla wszystkich.
W obu projektach wyliczona emerytura musi osiągać co najmniej ustawowe minimum. W projekcie obywatelskim przy tym porównaniu uwzględnia się również okresową emeryturę kapitałową, jeśli przysługuje. Od 1 marca 2026 r. najniższa emerytura wynosi 1978,49 zł brutto miesięcznie. To obowiązująca kwota odniesienia, a nie gwarancja wysokości przyszłego świadczenia stażowego.
Sam wymagany staż nie wystarczyłby do przyznania emerytury stażowej. Gdyby wyliczona kwota porównywana z minimum wynosiła 1800 zł brutto, warunek nie byłby spełniony przy minimum 1978,49 zł. Projekty nie przewidują w takiej sytuacji przyznania świadczenia i dopłaty do minimum.
Jak wcześniejsza emerytura wpłynęłaby na jej kwotę?
Wcześniejsze zakończenie pracy oznacza krótszy czas gromadzenia składek i podział kapitału przez większą liczbę miesięcy dalszego życia. W efekcie miesięczna emerytura może być niższa niż po dłuższej pracy.
Oba projekty przewidują pomniejszenie podstawy obliczenia późniejszej emerytury w powszechnym wieku o sumę pobranych emerytur stażowych brutto, czyli przed potrąceniem podatku i składki zdrowotnej. Przykładowe 24 wypłaty po 2500 zł oznaczałyby pomniejszenie podstawy o 60 000 zł. Nie chodzi o potrącenie tej kwoty z jednej miesięcznej emerytury.
Czy można byłoby dorabiać do emerytury stażowej?
Projekty nie zakazują dorabiania. Przed ukończeniem 60 lat przez kobietę lub 65 lat przez mężczyznę zastosowanie miałyby jednak zasady zmniejszania i zawieszania emerytury z powodu przychodów z pracy objętej ubezpieczeniami społecznymi, np. z etatu.
Osobnym warunkiem wypłaty emerytury jest rozwiązanie stosunku pracy z pracodawcą, dla którego pracowałeś bezpośrednio przed nabyciem prawa do świadczenia. Kontynuowanie tego zatrudnienia bez jego wcześniejszego rozwiązania oznacza zawieszenie wypłat niezależnie od zarobków.
Jak zarobki zmniejszałyby wypłatę?
Przychód z pracy powyżej 70% przeciętnego wynagrodzenia zmniejszałby wypłacaną emeryturę, a powyżej 130% powodowałby zawieszenie wypłaty:
- Do 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia – bez zmniejszenia z powodu wysokości przychodu.
- Powyżej 70%, ale nie więcej niż 130% – zmniejszenie o kwotę przekroczenia dolnego progu, najwyżej o ustawową maksymalną kwotę zmniejszenia.
- Powyżej 130% – zawieszenie emerytury: ZUS nie wypłacałby świadczenia za okres objęty zawieszeniem. Nie oznaczałoby to trwałego odebrania prawa do emerytury.
Progi odnoszą się do przeciętnego wynagrodzenia za ostatnio ogłoszony kwartał i zmieniają się w ciągu roku. Zarobki równe 85% przeciętnego wynagrodzenia nie oznaczają obniżenia emerytury o 15%. Różnicę między przychodem a progiem 70% oblicza się w złotych, a następnie uwzględnia maksymalną kwotę zmniejszenia.
Źródła:
- Obywatelski projekt ustawy – druk sejmowy nr 27, art. 1–4; przebieg prac;
- Poselski projekt ustawy – druk sejmowy nr 187, art. 1–4; przebieg prac;
- Ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, art. 5–7, 10–11, 24–26, 85, 87, 103–104 (tekst ujednolicony);
- Komunikat Prezesa ZUS z 17 lutego 2026 r. w sprawie kwot świadczeń od 1 marca 2026 r., pkt 1 lit. a.
