- Otrzymanie zwrotu nadpłaconych rat w wyniku ugody z bankiem nie stanowi dla kredytobiorcy przychodu, ponieważ jest to jedynie odzyskanie własnych, wcześniej opodatkowanych środków. Fiskus i sądy uznają to za restytucję majątku, a nie realne wzbogacenie, co wyklucza konieczność zapłaty PIT.
- Kwota umorzonego kapitału, która normalnie byłaby opodatkowana, korzysta z zaniechania poboru podatku na mocy rozporządzenia Ministra Finansów. Przywilej ten dotyczy kredytów na własne cele mieszkaniowe i obowiązuje do końca 2026 roku.
- Nawet jeśli bank błędnie wystawi informację PIT-11, podatnik ma prawo nie wykazywać tej kwoty w zeznaniu rocznym, opierając się na aktualnej linii orzeczniczej. Kluczowe jest jednak posiadanie ugody, która precyzyjnie definiuje charakter wypłacanych środków.
Na czym polega ugoda z bankiem w sprawie kredytu walutowego?
W obliczu tysięcy spraw sądowych dotyczących kredytów walutowych, banki coraz częściej wychodzą z inicjatywą polubownego załatwienia sporów ze swoimi klientami. Konflikt między obiema stronami najczęściej kończy się ugodą, która oznacza wspólny kompromis zawarty między kredytobiorcą a bankiem.
Rezultatem porozumienia (ugody) są:
- zamiana długu zaciągniętego w obcej walucie na złotówki oraz
- umorzenie części długu (niespłaconego kapitału).
Dla kredytobiorcy oznacza to najczęściej zastrzyk gotówki w postaci zwrotu nadpłaconych rat. Z uwagi na fakt, że środki te niejednokrotnie są znaczącej wysokości, pojawia się pytanie, czy od pieniędzy otrzymanych od banku trzeba zapłacić podatek PIT?
Czy od środków z ugody z bankiem trzeba zapłacić podatek PIT?
Aby ustalić, czy od środków przekazanych przez bank w następstwie ugody należy zapłacić podatek, najpierw należy ustalić, czy dochodzi do powstania przychodu. Z osiągnięciem przychodu mamy do czynienia, gdy następuje przysporzenie majątkowe, które ma charakter trwały, definitywny.
Mając na uwadze, że w przypadku ugód z bankami mamy do czynienia z dwoma zdarzeniami finansowymi, którymi są:
- zwrot nadpłaconych środków (rat kapitałowo-odsetkowych wpłaconych w przeszłości)
- umorzenie części długu (kapitału, który pozostał do spłaty).
Czy i kiedy dochodzi do powstania przychodu w następstwie ugody z bankiem?
Zwrot nadpłaconych rat – skutki podatkowe
Czy pieniądze, które „wracają” do nas z banku, są naszym przychodem, czy jedynie odzyskaniem własnych, wcześniej opodatkowanych środków? Aby odpowiedzieć na to pytanie należy wziąć pod uwagę powyższą definicję przychodu. W przypadku zwrotu nadpłaconych rat kredytowych (kapitałowo-odsetkowych) po zawarciu ugody, nie mamy do czynienia z nowym majątkiem, lecz z restytucją, czyli zwrotem środków, które już wcześniej znajdowały się w portfelu kredytobiorcy i zostały opodatkowane.
Sądy administracyjne konsekwentnie stają po stronie obywateli, wskazując na brak „definitywnego przysporzenia”. Przykładowo wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2019 r. o sygn. akt II FSK 100/19 mówi, że zwrot nienależnie pobranych świadczeń (a za takie uznaje się nadpłacone raty w wadliwym kredycie) nie stanowi przychodu. Jest to jedynie przywrócenie stanu posiadania sprzed bezprawnego pobrania środków przez bank.
W najnowszych pismach, takich jak interpretacja indywidualna z dnia 12 stycznia 2026 r. o znaku 0112-KDIL2-1.4011.1027.2025.1.DJ, Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej jednoznacznie potwierdził, że:
Otrzymana przez Wnioskodawcę kwota zwrotu nadpłaconych rat kapitałowo-odsetkowych, dokonana w wykonaniu ugody, nie stanowi dla Wnioskodawcy przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Podobne stanowisko odnajdziemy w interpretacji sygn. 0113-KDIPT2-2.4011.274.2025.2.EC. Fiskus przyznaje w niej, że skoro kredytobiorca otrzymuje z powrotem to, co nienależnie wpłacił, to nie dochodzi do powstania przychodu.
Ugruntowana linia orzecznicza sądów administracyjnych i konsekwentne stanowisko organów podatkowych wskazuje, że bank nie ma prawa wystawiać informacji o przychodzie z tytułu zwrotu nadpłaconych rat kredytu, a sam podatnik nie płaci podatku od otrzymanych z tego tytułu środków. Dodatkowo nie ma obowiązku wykazywania tych kwot w zeznaniu rocznym PIT.
Umorzenie pozostałej części kredytu – skutki podatkowe
Wielu kredytobiorców myli pojęcie zwrotu nadpłaty z umorzeniem pozostałego do spłaty kapitału. To drugie, zgodnie z przepisami prawa podatkowego, co do zasady jest przychodem. Jednak i tutaj państwo stosuje taryfę ulgową.
Obecnie obowiązuje Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe, które zaniechało poboru podatku od dochodów z tytułu umorzenia kredytu hipotecznego. Zaniechanie to zostało przedłużone i obowiązuje do 31 grudnia 2026 roku. Warunkiem jest jednak, by kredyt był zaciągnięty na jedną inwestycję mieszkaniową i na własne cele mieszkaniowe.
| Element rozliczenia z bankiem | Skutek podatkowy (PIT) | Podstawa prawna |
|---|---|---|
| Zwrot nadpłaconych rat | Brak podatku | Art. 11 ust. 1 ustawy o PIT |
| Zwrot nadpłaconych odsetek umownych | Brak podatku | Art. 11 ust. 1 ustawy o PIT |
| Umorzenie pozostałego salda zadłużenia | Zaniechanie poboru do 31.12.26 | Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. |
Jak zabezpieczyć się po otrzymaniu środków z banku?
Każdy kredytobiorca, który otrzymał środki finansowe i chcący otrzymać potwierdzenie, że nie musi płacić PIT od ugody z bankiem, powinien podjąć następujące kroki.
Krok 1: weryfikacja ugody bankowej
Podpisując porozumienie z kredytodawcą (bankiem) warto sprawdzić, jak nazwano wypłacaną kwotę. Z punktu widzenia bezpieczeństwa podatkowego, najlepsza formuła to:
zwrot nienależnie pobranych świadczeń kapitałowo-odsetkowych.
Brak jakiegokolwiek ryzyka podatkowego pojawia się w sytuacji, gdy opis transakcji sugeruje, że dochodzi do otrzymania środków „z powrotem".
Krok 2: sprawdzenie, czy otrzymano od banku druk PIT
Dobrze jest zweryfikować, czy bank nie przesłał formularza PIT-11 za 2025 rok, w którym została ujęta kwota otrzymanych środków. Warto również zwrócić uwagę czy z tego tytułu odprowadzono zaliczki na podatek dochodowy. Jeśli bank wystawił PIT-11 i pobrał podatek od zwróconych środków możesz uzyskać wyższy zwrot podatku z tego tytułu.
Krok 3: zabezpieczenie się interpretacją indywidualną
W przypadku ugody z bankiem, która różni się od opisywanego szablonu, warto wystąpić o własną indywidualną interpretację podatkową. Koszt to tylko 40 zł, a daje pełną ochronę przed ewentualnymi zaległościami podatkowymi.
Podsumowanie
Zwrot nadpłaconego kredytu po ugodzie nie powinien być obciążony podatkiem dochodowym. Dzięki ugruntowanej linii orzeczniczej NSA oraz licznym interpretacjom, podatnicy mogą spać spokojnie. Należy jednak pamiętać, że każda ugoda jest inna – jeśli zawiera ona elementy odszkodowawcze lub nietypowe premie, warto każdorazowo wystąpić z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej przedstawiając poszczególne zapisy ugody.
Źródła:
- Art. 11 ust. 1, art. 20 ust. 1, art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych;
- Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe;
- Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2019 r. o sygn. akt II FSK 100/19;
- Interpretacja indywidualna z dnia 12 stycznia 2026 r. o znaku 0112-KDIL2-1.4011.1027.2025.1.DJ wydana przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej.
