- Zwrot podatku PIT w przypadku zajęcia komorniczego jest traktowany jak zwykła wierzytelność pieniężna i co do zasady może zostać zajęty w całości, bez stosowania kwoty wolnej od potrąceń.
- Komornik może skutecznie przejąć nadpłatę podatku zarówno poprzez zajęcie wierzytelności w urzędzie skarbowym, jak i po wpływie środków na rachunek bankowy objęty egzekucją.
- Brak jest szczególnych wyłączeń spod egzekucji dla zwrotu PIT, także w części wynikającej z ulg podatkowych lub wspólnego rozliczenia małżonków, co oznacza ograniczone możliwości ochrony tych środków przez podatnika.
Czym jest zwrot podatku PIT i kiedy powstaje nadpłata?
Czym to jest zwrot podatku PIT?
Zwrot podatku PIT to nic innego, jak przekazanie przez urząd skarbowy nadpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT) podatnikowi.
Kiedy powstaje nadpłata?
Do nadpłaty dochodzi wtedy, gdy suma zaliczek pobranych w ciągu roku podatkowego przewyższa ostateczne zobowiązanie podatkowe wykazane w rocznym zeznaniu PIT.
Jaki jest charakter prawny zwrotu podatku PIT?
Z punktu widzenia egzekucji komorniczej zwrot podatku PIT jest wierzytelnością pieniężną przysługującą podatnikowi wobec Skarbu Państwa. Oznacza to, że nadpłata podatku może zostać objęta egzekucją na takich samych zasadach jak inne należności pieniężne.
Komornik nie zajmuje podatku jako takiego, lecz prawo podatnika do otrzymania zwrotu nadpłaty z urzędu skarbowego.
Jak wygląda zajęcie zwrotu podatku PIT przez komornika?
Egzekucja zwrotu podatku PIT odbywa się poprzez zajęcie wierzytelności u osoby trzeciej. W tym przypadku osobą trzecią jest naczelnik urzędu skarbowego.
Komornik kieruje do urzędu skarbowego zawiadomienie o zajęciu wierzytelności przysługującej podatnikowi z tytułu nadpłaty podatku. Od momentu doręczenia zawiadomienia urząd skarbowy ma obowiązek przekazać środki komornikowi.
Zajęcie może dotyczyć również przyszłego zwrotu podatku, który powstanie dopiero po złożeniu zeznania PIT.
Czy komornik może zająć cały zwrot podatku PIT?
Zwrot podatku PIT nie korzysta z ochrony przewidzianej dla wynagrodzenia za pracę czy świadczeń emerytalno-rentowych. Oznacza to, że komornik może zająć całą kwotę nadpłaty podatku, niezależnie od jej wysokości.
- brak kwoty wolnej od zajęcia dla zwrotu PIT,
- brak limitu procentowego egzekucji,
- możliwość zajęcia całej nadpłaty.
Czy dochodzi do zajęcia zwrotu podatku przy uldze na dzieci?
Część podatników zakłada, że zwrot podatku wynikający z ulgi prorodzinnej jest chroniony przed egzekucją. Aktualna praktyka organów egzekucyjnych wskazuje jednak, że także ta część zwrotu może zostać zajęta przez komornika.
- brak wyłączenia ulgi na dzieci spod egzekucji,
- brak szczególnej ochrony socjalnej zwrotu PIT,
- egzekucja obejmuje całą nadpłatę.
Zwrot podatku przy wspólnym rozliczeniu małżonków
Przy wspólnym rozliczeniu małżonków zwrot podatku formalnie przysługuje obojgu. Jeżeli jednak egzekucja prowadzona jest wobec jednego z małżonków, komornik może zająć całość zwrotu podatku.
Małżonek niebędący dłużnikiem może dochodzić ochrony swoich praw w drodze powództwa przeciwegzekucyjnego lub wniosku o wyłączenie części środków spod egzekucji.
Zwrot podatku a zajęcie rachunku bankowego
Nawet jeśli zwrot podatku nie został zajęty bezpośrednio w urzędzie skarbowym, środki mogą zostać przejęte po ich wpływie na rachunek bankowy objęty zajęciem komorniczym.
Podsumowanie
Zwrot podatku PIT przy zajęciu komorniczym co do zasady podlega pełnej egzekucji. Nadpłata podatku traktowana jest jak każda inna wierzytelność pieniężna i może zostać w całości przekazana komornikowi. Podatnik objęty egzekucją powinien mieć świadomość, że zwrot PIT nie stanowi środków chronionych przed zajęciem.
Rekomendacja eksperta PITax
W sytuacji zajęcia rachunku bankowego przez komornika podatnik staje przed wyzwaniem ochrony środków pochodzących z nadpłaty podatku PIT, gdyż w przeciwieństwie do wynagrodzenia za pracę, zwrot ten nie podlega kwotowej ochronie przed egzekucją i może zostać zajęty w całości bezpośrednio u źródła, czyli w urzędzie skarbowym. Jeśli jednak organ egzekucyjny nie dokonał jeszcze zajęcia wierzytelności w samym urzędzie, a jedynie zablokował konto bankowe, jedynym skutecznym sposobem na fizyczne otrzymanie środków jest zmiana formy zwrotu na przekaz pocztowy (poprzez aktualizację danych w serwisie e-Urząd Skarbowy lub złożenie formularza ZAP-3), co pozwala na odebranie gotówki do rąk własnych, z pominięciem zajętego rachunku. Należy przy tym pamiętać, że rozwiązanie to jest skuteczne wyłącznie wtedy, gdy komornik nie wysłał do urzędu skarbowego formalnego zawiadomienia o zajęciu samej nadpłaty podatku, co w dobie postępującej cyfryzacji administracji skarbowej dzieje się obecnie niemal automatycznie w przypadku większości postępowań egzekucyjnych.
Źródła:
- art. 72, 80 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa;
- art. 831 § 1, 896–902 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego
