Czy od zasiłku opiekuńczego płaci się podatek?

Tak. Zasiłek opiekuńczy z ZUS albo od pracodawcy jest opodatkowany według skali podatkowej, tak jak pensja. W ciągu roku płatnik zwykle pobiera od niego zaliczkę na podatek – ZUS 12% zasiłku brutto, a mniej, jeśli złożysz oświadczenie o pomniejszeniu zaliczki. Zasiłku opiekuńczego nie obejmuje ulga dla młodych ani pozostałe ulgi ze zwolnieniem do 85 528 zł.

Ile dni zasiłku opiekuńczego przysługuje na dziecko?

Na dziecko do 8 lat (np. przy zamknięciu przedszkola) i chore dziecko do 14 lat – najwyżej 60 dni w roku. Limit nie zależy od liczby dzieci i jest wspólny dla obojga rodziców. Przy niektórych dzieciach z orzeczeniem o niepełnosprawności limit wynosi 30 dni, a na innego chorego członka rodziny – 14 dni. Łącznie zasiłek przysługuje najwyżej przez 60 dni w roku, a jeśli opiekujesz się tylko takim dzieckiem i innymi chorymi członkami rodziny – przez 30 dni, w tym najwyżej 14 dni na członków rodziny.

Czy zasiłek opiekuńczy jest zwolniony z PIT, jeśli mam mniej niż 26 lat?

Nie. Ulga dla młodych obejmuje m.in. pensję, umowę zlecenia i zasiłek macierzyński, ale nie zasiłek opiekuńczy. Wykazujesz go w zeznaniu jako przychód opodatkowany. Jeśli rozliczasz się sam, a Twoje dochody opodatkowane według skali nie przekroczą w roku 30 000 zł, podatku nie zapłacisz, a pobrane zaliczki odzyskasz.

Czy na umowie zlecenia dostanę zasiłek opiekuńczy?

Tak, jeśli podlegasz dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu z tej umowy – zleceniodawca zgłosił Cię do niego na Twój wniosek. Okresu wyczekiwania nie ma – zasiłek przysługuje od pierwszego dnia ubezpieczenia. Zasiłku nie dostanie np. student przed 26. urodzinami, który pracuje tylko na zleceniu, bo nie podlega ubezpieczeniom (wyjątek: umowa uaktywniająca niani).

Gdzie wpisać zasiłek opiekuńczy w PIT-37?

W części o dochodach, w wierszu „Inne źródła” – przychód i pobraną zaliczkę. Dochód jest taki sam jak przychód, bo od zasiłku nie odlicza się kosztów. Jeśli pracodawca wykazał łączną zaliczkę od pensji i zasiłku w jednym wierszu PIT-11, wpisz ją tylko raz. Dane weźmiesz z PIT-11 od pracodawcy (wiersz „Inne źródła”) albo z PIT-11A z ZUS (wiersz z zasiłkami innymi niż macierzyńskie).

Zasiłek opiekuńczy – komu przysługuje, ile wynosi i jak go rozliczyć w PIT za 2026 rok

• 5 lutego 2020 r. • Zaktualizowano: 8 października 2026 r. • Autor: Robert Pieczyński

Spis treści

Co to jest zasiłek opiekuńczy?

Zasiłek opiekuńczy to pieniądze z ubezpieczenia chorobowego za dni, w których nie pracujesz, bo musisz osobiście opiekować się dzieckiem albo chorym członkiem rodziny. Zastępuje pensję albo inny zarobek za te dni. Przysługuje np. wtedy, gdy zachoruje dziecko albo gdy nagle zamknięto żłobek, przedszkole lub szkołę.

Dla podatku najważniejsze jest to, że zasiłek opiekuńczy jest przychodem i podlega PIT – tak jak pensja. Inaczej niż zasiłku macierzyńskiego nie obejmuje go ulga dla młodych ani trzy pozostałe ulgi ze zwolnieniem do 85 528 zł. Inne zasiłki opisujemy w zestawieniu zasiłków opodatkowanych i zwolnionych z PIT.

Nie myl zasiłku opiekuńczego z innymi dniami wolnymi na opiekę. Pracownik, który wychowuje dziecko do 14 lat, ma w roku 2 dni (albo zwykle 16 godzin) zwolnienia płatnego jak zwykła pensja – gdy pracują oboje rodzice, łącznie, a nie każde osobno. W pilnej sprawie rodzinnej z powodu choroby albo wypadku, gdy jego obecność jest niezbędna od razu, przysługują mu też 2 dni (albo zwykle 16 godzin) zwolnienia z powodu siły wyższej, płatnego w połowie. Może też wziąć 5 dni urlopu opiekuńczego bez wynagrodzenia. Za te dni zasiłku opiekuńczego nie dostaniesz.

Komu przysługuje zasiłek opiekuńczy?

Zasiłek dostaje osoba objęta ubezpieczeniem chorobowym. To ubezpieczenie jest obowiązkowe np. dla pracownika na umowie o pracę. Dobrowolne jest np. dla zleceniobiorcy (także niani na umowie uaktywniającej), przedsiębiorcy, osoby współpracującej przy firmie i duchownego. W tych przypadkach zasiłek dostaniesz tylko wtedy, gdy na swój wniosek przystąpiłeś do ubezpieczenia chorobowego.

Nie ma okresu wyczekiwania – inaczej niż przy zasiłku chorobowym. Zasiłek opiekuńczy przysługuje od pierwszego dnia ubezpieczenia.

Prawo do zasiłku mają na równi mama i tata dziecka. Za ten sam dzień zasiłek dostaje jednak tylko jedno z rodziców – to, które złoży wniosek.

Osobna zasada dotyczy taty noworodka albo innego członka najbliższej rodziny. Dostaje on dodatkowy zasiłek opiekuńczy, jeśli przerwie pracę, żeby zająć się dzieckiem. Warunek: ubezpieczona mama w ciągu 8 tygodni po porodzie trafi do szpitala lub innej placówki leczniczej i ze względu na stan zdrowia nie może się nim zajmować, ma orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji albo porzuci dziecko. Ten zasiłek przysługuje najdłużej do ukończenia przez dziecko 8 tygodni.

Prowadzisz firmę, współpracujesz przy niej albo jako duchowny sam opłacasz składki? ZUS nie wypłaci zasiłku, jeśli w dniu, w którym powstaje prawo do niego, masz zaległe składki na ubezpieczenia społeczne wyższe niż 1% minimalnego wynagrodzenia. Gdy spłacisz cały dług w ciągu 6 miesięcy, dostaniesz zasiłek za cały okres. Jeśli nie zdążysz, prawo do zasiłku za ten okres przepada.

W jakich sytuacjach dostaniesz zasiłek opiekuńczy?

Zasiłek dostaniesz za dni, w których nie pracujesz, bo osobiście opiekujesz się:

dzieckiem do 8 lat – gdy nieprzewidzianie zamknięto żłobek, klub dziecięcy, przedszkole albo szkołę, do których chodzi, albo gdy zachorowała niania zatrudniona na umowie uaktywniającej lub dzienny opiekun,
dzieckiem do 8 lat – gdy Twój małżonek albo drugi rodzic, który stale opiekuje się dzieckiem, rodzi albo choruje i przez to nie może się nim zająć, a także gdy jest w szpitalu lub innej placówce leczniczej z całodobowym pobytem,
chorym dzieckiem do 14 lat,
chorym dzieckiem do 18 lat z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo z orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami stałej opieki i stałego udziału opiekuna w leczeniu, rehabilitacji i edukacji,
dzieckiem do 18 lat z takim orzeczeniem – w tych samych sytuacjach dotyczących Twojego małżonka lub drugiego rodzica co przy dziecku do 8 lat (poród, choroba, pobyt w szpitalu lub takiej placówce),
innym chorym członkiem rodziny – małżonkiem, rodzicem, drugim rodzicem dziecka, ojczymem, macochą, teściem lub teściową, dziadkiem lub babcią, wnukiem, rodzeństwem albo dzieckiem powyżej 14 lat. Warunek: w czasie opieki mieszkacie razem we wspólnym gospodarstwie domowym.

Zamknięcie placówki jest nieprzewidziane, jeśli – według ZUS – dowiedziałeś się o nim mniej niż 7 dni wcześniej. Dlatego zasiłku nie dostaniesz np. za ferie albo przerwę świąteczną, o których wiadomo z wyprzedzeniem.

Za dziecko uważa się nie tylko Twoje dziecko, ale też dziecko Twojego małżonka, dziecko przysposobione (adoptowane) i dziecko przyjęte na wychowanie i utrzymanie, np. w rodzinie zastępczej.

Kiedy nie dostaniesz zasiłku opiekuńczego?

Zasiłku nie dostaniesz, jeśli np.:

w Twoim gospodarstwie domowym jest inny członek rodziny, który może zapewnić opiekę – ten warunek nie dotyczy opieki nad chorym dzieckiem do 2 lat,
w tym czasie jesteś na urlopie wychowawczym, bezpłatnym lub opiekuńczym,
za te dni zachowujesz prawo do wynagrodzenia, np. bierzesz płatne 2 dni wolnego na dziecko,
pracujesz tylko na umowie o dzieło albo masz zlecenie lub firmę bez dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego,
pracujesz tylko na umowie zlecenia jako uczeń albo student przed 26. urodzinami – wtedy nie podlegasz ubezpieczeniom (wyjątek: umowa uaktywniająca),
umowa albo firma, z której miałeś ubezpieczenie chorobowe, już się skończyła – po końcu ubezpieczenia zasiłek opiekuńczy nie przysługuje,
wykorzystałeś już roczny limit dni opisany niżej.

Według ZUS członkiem rodziny, który może zapewnić opiekę, nie jest np. osoba chora albo całkowicie niezdolna do pracy, pracownik, który odpoczywa po nocnej zmianie, ani osoba, która prowadzi gospodarstwo rolne albo firmę.

Jeśli w czasie zwolnienia na opiekę wykonujesz pracę zarobkową albo wykorzystujesz zwolnienie niezgodnie z jego celem, tracisz zasiłek za cały okres zwolnienia. Wyjątkiem są czynności incydentalne, których wymagają istotne okoliczności – nie jest nią polecenie pracodawcy. Sposób wykorzystania zwolnienia może skontrolować ZUS albo pracodawca, który wypłaca zasiłek. Sprawdzają też, czy w domu nie ma innej osoby, która może zająć się bliskim.

Przez ile dni w roku przysługuje zasiłek opiekuńczy?

Zasiłek przysługuje przez czas zwolnienia z pracy na opiekę, ale najwyżej przez:

Kim się opiekujesz	Limit w roku
Dzieckiem do 8 lat w sytuacjach opisanych wyżej albo chorym dzieckiem do 14 lat	60 dni
Dzieckiem z orzeczeniem opisanym wyżej: chorym w wieku 14–18 lat albo w wieku 8–18 lat, gdy opiekujący się nim małżonek lub drugi rodzic nie może się nim zająć z powodu porodu, choroby albo pobytu w szpitalu lub podobnej placówce	30 dni
Innym chorym członkiem rodziny, w tym dzieckiem powyżej 14 lat bez takiego orzeczenia	14 dni

Łącznie zasiłek przysługuje najwyżej przez 60 dni w roku kalendarzowym. Jeśli w danym roku opiekujesz się tylko osobami z dwóch ostatnich wierszy tabeli, łączny limit wynosi 30 dni, w tym najwyżej 14 dni na innych członków rodziny.

Limit nie zależy od liczby dzieci i jest wspólny dla wszystkich osób, które mają prawo do zasiłku. Jeśli mama wykorzysta 40 dni zasiłku na dzieci, tacie w tym samym roku zostaje 20 dni.

Zasiłek dostajesz za każdy dzień zwolnienia, także za dni wolne od pracy, np. sobotę i niedzielę. Te dni też liczą się do limitu. Dodatkowy zasiłek opiekuńczy dla taty noworodka nie zmniejsza limitu 60 dni.

Ile wynosi zasiłek opiekuńczy?

Zasiłek opiekuńczy wynosi 80% podstawy. U pracownika podstawą jest zwykle przeciętne miesięczne wynagrodzenie z 12 miesięcy kalendarzowych przed miesiącem, w którym zaczyna się opieka, pomniejszone o składki na ubezpieczenia społeczne (13,71%). Gdy ubezpieczenie trwa krócej, liczą się pełne miesiące ubezpieczenia. Jeśli opieka zacznie się w pierwszym miesiącu pracy, podstawą jest zwykle pensja, którą dostałbyś za cały miesiąc. U zleceniobiorcy i przedsiębiorcy podstawą jest zwykle przeciętna miesięczna kwota, od której opłacano składkę chorobową w tych 12 miesiącach, pomniejszona o 13,71%.

Zasiłek za jeden dzień to 1/30 kwoty miesięcznej.

Przykład. Pani Ewa od kilku lat pracuje na umowie o pracę za 6 000 zł brutto miesięcznie. Jej syn zachorował, a lekarz wystawił zwolnienie na opiekę na 5 dni. Podstawa zasiłku to 6 000 zł pomniejszone o 13,71%, czyli 5 177,40 zł. Zasiłek za cały miesiąc wyniósłby 80% tej kwoty, czyli 4 141,92 zł, a za jeden dzień – 138,06 zł. Za 5 dni opieki pani Ewa dostanie 690,30 zł brutto, czyli przed zaliczką na podatek. Za te dni nie dostanie pensji – zastępuje ją zasiłek.

Jakie dokumenty złożyć, żeby dostać zasiłek?

Zasiłek dostaniesz na wniosek. Składasz go na formularzu ZUS:

Z-15A – gdy opiekujesz się dzieckiem,
Z-15B – gdy opiekujesz się innym chorym członkiem rodziny.

Potrzebny jest też dokument, który potwierdza powód opieki:

przy chorobie dziecka albo członka rodziny – zwolnienie lekarskie na opiekę, które lekarz wystawia elektronicznie (e-ZLA),
przy nieprzewidzianym zamknięciu żłobka, przedszkola albo szkoły – Twoje oświadczenie o zamknięciu,
przy chorobie niani albo dziennego opiekuna – Twoje oświadczenie i kopia zaświadczenia o ich chorobie, np. zwolnienia lekarskiego,
przy porodzie, chorobie albo pobycie w szpitalu drugiego rodzica – zaświadczenie lekarskie,
przy dziecku z orzeczeniem o niepełnosprawności – także to orzeczenie.

Pracownik i zleceniobiorca oddają wniosek płatnikowi składek, np. pracodawcy. Jeśli zasiłek wypłaca ZUS, płatnik przekazuje wniosek do ZUS razem z zaświadczeniem o Twoich zarobkach (Z-3 u pracownika, Z-3a np. przy zleceniu). Przedsiębiorca składa wniosek bezpośrednio w ZUS, także przez eZUS, razem z zaświadczeniem Z-3b. Nie zwlekaj: prawo do wypłaty zasiłku zwykle przepada po 6 miesiącach od ostatniego dnia opieki.

Kto wypłaca zasiłek i jaki PIT dostaniesz?

Zasiłek wypłaca płatnik składek – np. pracodawca albo zleceniodawca – jeśli zgłasza do ubezpieczenia chorobowego więcej niż 20 osób (liczy się stan na 30 listopada poprzedniego roku). W pozostałych sytuacjach płaci ZUS – m.in. pracownikom mniejszych firm, przedsiębiorcom i duchownym.

Płatnik powinien przesłać Ci dokument do rozliczenia do końca lutego 2027 r., a gdy ten dzień wypada w sobotę albo w dzień wolny od pracy – do najbliższego dnia roboczego:

Kto wypłaca zasiłek	Jaki dokument dostaniesz	Gdzie jest zasiłek
Pracodawca albo inny płatnik składek, który zgłasza więcej niż 20 osób	PIT-11	zwykle w wierszu „Inne źródła”
ZUS	PIT-11A	w wierszu „Zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, inne niż zasiłki macierzyńskie”

Gdy zasiłek wypłacali i pracodawca, i ZUS, w zeznaniu wykazujesz kwoty z obu dokumentów.

Czy zasiłek opiekuńczy jest opodatkowany?

Tak. Zasiłek opiekuńczy z ZUS albo od pracodawcy to przychód z tzw. innych źródeł. Płacisz od niego podatek według skali podatkowej: 12% od dochodu do 120 000 zł i 32% od nadwyżki. Zasiłek sumujesz z pensją i innymi dochodami ze skali za cały rok, a kwota wolna od podatku (30 000 zł) działa dla całej sumy. Od zasiłku nie odliczasz kosztów uzyskania przychodu – przychód jest równy dochodowi.

W ciągu roku płatnik zwykle pobiera od zasiłku zaliczkę na podatek:

ZUS – 12% zasiłku brutto,
pracodawca – razem z zaliczką od pensji: 12%, a po przekroczeniu 120 000 zł dochodu u tego pracodawcy – 32%.

Zaliczka jest niższa o część kwoty zmniejszającej podatek tylko wtedy, gdy złożysz płatnikowi oświadczenie – pracodawcy np. na formularzu PIT-2, a ZUS np. na formularzu PIT-3. Wskazujesz w nim pomniejszenie o 300 zł, 150 zł albo 100 zł miesięcznie (1/12, 1/24 albo 1/36 kwoty zmniejszającej podatek). Gdy pieniądze wypłaca Ci kilku płatników, łączne pomniejszenie w miesiącu nie może przekroczyć 300 zł. ZUS uwzględnia oświadczenie najpóźniej od drugiego miesiąca po jego otrzymaniu. Jeśli przewidujesz, że Twoje dochody opodatkowane według skali nie przekroczą w roku 30 000 zł, możesz też złożyć płatnikowi wniosek o niepobieranie zaliczek. Gdy zaliczki z całego roku okażą się wyższe niż podatek, różnicę odzyskasz w zeznaniu rocznym jako zwrot podatku.

Przykład. Jeśli zasiłek pani Ewy (690,30 zł) wypłaca ZUS, a ona nie złożyła oświadczenia ani wniosku, ZUS pobierze od niego ok. 83 zł zaliczki. Jeśli wypłaca go pracodawca, dolicza zasiłek do jej wypłaty za ten miesiąc i pobiera zaliczkę od całości – tak jak od pensji.

Czy ulga dla młodych obejmuje zasiłek opiekuńczy?

Nie. Ulga dla młodych obejmuje m.in. pensję, umowę zlecenia i zasiłek macierzyński otrzymane do dnia 26. urodzin włącznie, ale nie zasiłek opiekuńczy. Tak samo jest przy uldze na powrót, uldze dla rodzin 4+ i uldze dla pracujących seniorów. Więcej o tym, co obejmuje ulga, przeczytasz w poradniku o uldze dla młodych.

Masz mniej niż 26 lat? Płatnik zwykle pobiera od zasiłku opiekuńczego zaliczkę, a w zeznaniu wykazujesz go jako przychód opodatkowany, a nie wśród przychodów zwolnionych.

Jeśli rozliczasz się sam, a Twoje dochody opodatkowane według skali nie przekroczą w roku 30 000 zł, podatku nie zapłacisz, a pobrane zaliczki odzyskasz w zeznaniu.

W którym zeznaniu wykażesz zasiłek opiekuńczy?

Zasiłek wykazujesz w zeznaniu za rok, w którym go dostałeś – nawet jeśli dotyczy opieki z poprzedniego roku. Zeznanie za 2026 rok składasz od 15 lutego do 30 kwietnia 2027 r. Formularz zależy od Twoich pozostałych dochodów:

Twoja sytuacja	Zeznanie
Masz tylko przychody ze skali uzyskane w Polsce i wykazane w informacjach od płatników, np. pensję i zasiłek z PIT-11 albo PIT-11A	zwykle PIT-37
Prowadzisz firmę na skali podatkowej albo masz inne dochody, które wykazuje się w PIT-36	PIT-36 – zasiłek wpisujesz razem z dochodem z firmy
Prowadzisz firmę na podatku liniowym albo ryczałcie	PIT-36L albo PIT-28 za firmę i zwykle osobno PIT-37 za zasiłek

W PIT-37 i PIT-36 zasiłek wpisujesz w części o dochodach, w wierszu „Inne źródła”: przychód, dochód w tej samej wysokości i zaliczkę pobraną przez płatnika. Jeśli pracodawca wykazał w PIT-11 łączną zaliczkę od pensji i zasiłku w jednym wierszu, przepisz ją tylko raz. Jeśli korzystasz z zeznania przygotowanego przez urząd w e-Urzędzie Skarbowym, sprawdź, czy ma kwoty z PIT-11 albo PIT-11A z zasiłkiem i Twoje ulgi.

Rekomendacja PITax Rozliczenie PIT

Zanim rozliczysz się w programie PITax, przygotuj PIT-11A z ZUS albo PIT-11 od pracodawcy. Jeśli korzystasz z ulgi dla młodych, nie wpisuj zasiłku opiekuńczego wśród przychodów zwolnionych – ta ulga go nie obejmuje.

Źródła:

art. 10 ust. 1 pkt 9, art. 11 ust. 1, art. 20 ust. 1, art. 21 ust. 1 pkt 148 i 152–154, art. 27 ust. 1, art. 31a ust. 5, art. 31b ust. 1–3 i 5, art. 31c ust. 1 i 2, art. 32 ust. 1 i 2, art. 34 ust. 1, 3 i 8, art. 39 ust. 1, art. 42g ust. 1 i art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych;
art. 2, art. 2a, art. 3 pkt 3 i 4, art. 4, art. 11 ust. 4, art. 12, art. 17, art. 32–37, art. 47, art. 48, art. 52, art. 53, art. 61, art. 61b, art. 67, art. 68 i art. 68a ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 854 ze zm.);
art. 6 ust. 1, 4 i 4a oraz art. 11 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych;
art. 148¹, art. 173¹, art. 188 i art. 189¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 1245);
art. 12 § 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa;
Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Kiedy masz prawo do zasiłku opiekuńczego, zus.pl [dokument elektroniczny, dostęp: 08.10.2026];
Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Niezbędne dokumenty – zasiłek opiekuńczy, zus.pl [dokument elektroniczny, dostęp: 08.10.2026];
Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Wzory formularzy – zasiłek opiekuńczy (Z-15A, Z-15B, Z-3, Z-3a, Z-3b), zus.pl [dokument elektroniczny, dostęp: 08.10.2026];
Ministerstwo Finansów, wzory formularzy PIT-11(29) i PIT-40A/11A(21) oraz broszury informacyjne do PIT-37 i PIT-36 za 2025 r., podatki.gov.pl [dokument elektroniczny, dostęp: 08.10.2026].