Spis treści
- Czym jest ulga na złe długi w PIT?
- Kogo dotyczy ulga na złe długi?
- Kiedy zmniejszysz dochód o niezapłaconą fakturę?
- Kiedy nie skorzystasz z ulgi na złe długi?
- Kiedy musisz zwiększyć dochód o fakturę, której nie zapłaciłeś?
- Kiedy rozliczasz ulgę – w zaliczkach i w zeznaniu?
- Jak to wygląda w praktyce? Przykład
- Gdzie wykazujesz ulgę na złe długi w zeznaniu?
Czym jest ulga na złe długi w PIT?
Ulga na złe długi chroni firmę przed płaceniem podatku od pieniędzy, których nie dostała. Jeśli kontrahent nie zapłaci faktury w ciągu 90 dni od terminu płatności, możesz zmniejszyć dochód o jej kwotę. Przy ryczałcie zmniejszasz przychód.
Ulga działa w obie strony. Firma, która nie zapłaciła faktury w ciągu 90 dni od terminu, musi zwiększyć dochód, jeśli wcześniej zaliczyła ten wydatek do kosztów. Dzięki temu nie obniża podatku kosztem, za który nie zapłaciła.
| Sytuacja | Nie dostałeś zapłaty (wierzyciel) | Nie zapłaciłeś (dłużnik) |
|---|---|---|
| Co robisz po 90 dniach | możesz zmniejszyć dochód o niezapłaconą część faktury wykazaną jako przychód | musisz zwiększyć dochód o niezapłaconą część faktury wliczoną do kosztów |
| Gdy masz stratę | zwiększasz stratę | zmniejszasz stratę |
| Ryczałt | zmniejszasz przychód | zwiększasz przychód, ale tylko przy zakupie towarów |
| Gdy zapłata przyjdzie w kolejnym roku | w zeznaniu za rok zapłaty zwiększasz dochód (albo zmniejszasz stratę) | w zeznaniu za rok zapłaty zmniejszasz dochód (albo zwiększasz stratę) |
Nie myl tej ulgi z ulgą na złe długi w VAT. To osobna ulga, z własnymi zasadami. W tym poradniku opisujemy tylko podatek dochodowy.
Kogo dotyczy ulga na złe długi?
Ulga dotyczy niezapłaconych należności z transakcji handlowych – najczęściej niezapłaconych faktur między firmami. Transakcja handlowa to umowa, w której firma odpłatnie dostarcza towar albo świadczy usługę innej firmie (albo np. instytucji publicznej) w związku z ich działalnością. Z ulgi korzystają przede wszystkim przedsiębiorcy. Rozliczasz ją w zeznaniu:
- PIT-36 – jeśli prowadzisz firmę na skali podatkowej,
- PIT-36L – jeśli płacisz podatek liniowy,
- PIT-28 – jeśli płacisz ryczałt od przychodów ewidencjonowanych.
Te same zasady obowiązują w zeznaniach przedsiębiorstwa w spadku, czyli firmy zmarłego przedsiębiorcy, która działa dalej. Ulga nie dotyczy PIT-37, PIT-38 ani PIT-39 – w nich nie rozliczasz działalności gospodarczej.
Kiedy zmniejszysz dochód o niezapłaconą fakturę?
Dochód zmniejszysz, jeśli spełnisz łącznie te warunki:
- od terminu zapłaty z faktury albo umowy minęło 90 dni, a kontrahent nie zapłacił i nie sprzedałeś tego długu, np. firmie windykacyjnej,
- kwotę faktury wykazałeś wcześniej jako przychód,
- od końca roku, w którym wystawiłeś fakturę, nie minęły 2 lata – jeśli umowę zawarłeś w późniejszym roku niż wystawiłeś fakturę, liczysz od końca roku zawarcia umowy,
- dłużnik nie jest w trakcie upadłości, restrukturyzacji ani likwidacji – sprawdzasz to na ostatni dzień miesiąca przed złożeniem zeznania,
- dochody z Twojej działalności i z działalności kontrahenta podlegają podatkowi dochodowemu w Polsce.
Dochód zmniejszasz o kwotę, którą wykazałeś jako przychód. Jeśli jesteś czynnym podatnikiem VAT, jest to zwykle kwota netto. Jeśli klient zapłacił część faktury, ulga dotyczy tylko niezapłaconej części.
Ulga jest Twoim prawem, a nie obowiązkiem. Jeśli Twój dochód jest za niski, niewykorzystaną część rozliczysz w kolejnych 3 latach – o ile kontrahent nadal nie zapłacił, a Ty nie sprzedałeś długu.
Kiedy nie skorzystasz z ulgi na złe długi?
Ulgi nie zastosujesz, jeśli:
- sprzedałeś towar albo usługę osobie prywatnej, która nie prowadzi firmy,
- kontrahent jest z Tobą powiązany, np. kapitałowo,
- należność z tej faktury jest już w Twoich kosztach podatkowych, np. przez odpis aktualizujący.
Jeśli rozliczasz przychody metodą kasową (tzw. kasowy PIT), przychód z faktury powstaje zwykle dopiero po zapłacie, więc ulga nie jest Ci potrzebna. Inaczej jest, gdy niezapłaconą fakturę musisz wykazać jako przychód po 2 latach od jej wystawienia albo przy likwidacji firmy. Wtedy możesz skorzystać z ulgi w zeznaniu za ten rok, jeśli spełniasz pozostałe warunki. Limit 2 lat od wystawienia faktury wtedy nie obowiązuje.
Kiedy musisz zwiększyć dochód o fakturę, której nie zapłaciłeś?
Jeśli to Ty nie zapłaciłeś kontrahentowi w ciągu 90 dni od terminu, musisz zwiększyć dochód o niezapłaconą kwotę faktury, którą wliczyłeś do kosztów. Tu nie ma wyboru – to obowiązek. Jeśli masz stratę, zmniejszasz ją, a nadwyżka ponad stratę zwiększa dochód.
Jeśli stosujesz kasowy PIT, koszt z faktury od innego przedsiębiorcy wliczasz zwykle dopiero w roku zapłaty. Wtedy po 90 dniach nie zwiększasz dochodu, bo tej faktury nie ma jeszcze w Twoich kosztach.
Na ryczałcie nie ma kosztów. Dlatego przy ryczałcie zwiększasz przychód tylko wtedy, gdy nie zapłaciłeś za towar kupiony do firmy.
Także jako dłużnik liczysz 90 dni i limit 2 lat. Zwiększenia nie robisz m.in. przy transakcji z podmiotem powiązanym ani wtedy, gdy na ostatni dzień miesiąca przed złożeniem zeznania jesteś w trakcie upadłości, restrukturyzacji albo likwidacji. Gdy zapłacisz zaległą fakturę w kolejnym roku, w zeznaniu za ten rok zmniejszysz dochód o kwotę, o którą wcześniej go zwiększyłeś.
Kiedy rozliczasz ulgę – w zaliczkach i w zeznaniu?
90 dni liczysz zwykle od dnia po terminie zapłaty z faktury albo umowy. Jeśli ten termin jest dłuższy, niż pozwalają przepisy o terminach zapłaty między firmami, liczysz od terminu zgodnego z tymi przepisami.
- Zaliczki – skala podatkowa i podatek liniowy. Wierzyciel może, a dłużnik musi zrobić korektę już w ciągu roku – przy zaliczce za miesiąc albo kwartał, w którym minęło 90 dni. Warunek: faktura nadal nie jest zapłacona w dniu, w którym upływa termin wpłaty tej zaliczki. Gdy faktura zostanie zapłacona (a u wierzyciela także gdy sprzeda dług), w tym okresie cofasz korektę. Nie dotyczy to zaliczek w formie uproszczonej.
- Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych. Przychód zmniejszasz albo zwiększasz już przy ryczałcie za miesiąc albo kwartał, a potem w zeznaniu rocznym.
- Zeznanie roczne. Korektę wykazujesz w zeznaniu za rok, w którym minęło 90 dni – jeśli do dnia złożenia zeznania należność nadal nie została zapłacona, a u wierzyciela także nie została sprzedana.
- Zapłata albo sprzedaż długu w kolejnym roku. Wtedy w zeznaniu za ten rok cofasz korektę: wierzyciel zwiększa dochód, a dłużnik go zmniejsza. Przy częściowej zapłacie korygujesz tylko zapłaconą część.
Jak to wygląda w praktyce? Przykład
Pan Adam prowadzi firmę na podatku liniowym i płaci zaliczki co miesiąc. Wystawił fakturę na 10 000 zł netto z terminem zapłaty 31 marca 2026 r. Klient nie zapłacił.
90 dni liczy się od 1 kwietnia, więc mija 29 czerwca 2026 r. Klient nadal nie zapłacił do 20 lipca, czyli do terminu zaliczki za czerwiec. Pan Adam przy tej zaliczce zmniejsza dochód o 10 000 zł.
Do złożenia zeznania za 2026 r. klient nie zapłacił. Pan Adam zmniejsza więc dochód o 10 000 zł także w PIT-36L za 2026 r. Klient płaci w maju 2027 r. Pan Adam zwiększa więc dochód o 10 000 zł przy zaliczce za maj 2027 r. i w zeznaniu za 2027 r.
Gdzie wykazujesz ulgę na złe długi w zeznaniu?
Kwoty wpisujesz bezpośrednio w zeznaniu:
- w PIT-36 i PIT-36L – w osobnych pozycjach na zmniejszenia i zwiększenia z tytułu niezapłaconych faktur, tzw. ulgi na złe długi,
- w PIT-28 – w części o zwiększeniach i zmniejszeniach przychodów o wartość wierzytelności i zobowiązań z transakcji handlowych.
Osobnego załącznika PIT/WZ z listą faktur już nie składasz. Faktury, umowy i potwierdzenia zapłat zachowaj na wypadek pytań z urzędu skarbowego.
Inne ulgi, które zmniejszają dochód firmy, znajdziesz w zestawieniu ulg.
Źródła:
- art. 14c, art. 22 ust. 4a, art. 23m ust. 1 pkt 4, art. 26i, art. 30ca ust. 3 i art. 44 ust. 17–26 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych;
- art. 11 ust. 4–21 i art. 21 ust. 3f ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne;
- art. 2 oraz art. 4 pkt 1 i 1a ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych;
- Ministerstwo Finansów, wzór zeznania PIT-36(32), gov.pl [dokument elektroniczny, dostęp: 06.10.2026];
- Ministerstwo Finansów, wzór zeznania PIT-28(27), podatki.gov.pl [dokument elektroniczny, dostęp: 06.10.2026];
- Ministerstwo Finansów, Broszura informacyjna do PIT-36LS za 2025 r., podatki.gov.pl [dokument elektroniczny, dostęp: 06.10.2026].
