Spis treści
- Co to jest działalność gospodarcza w PIT?
- Jakie są formy opodatkowania działalności gospodarczej?
- Skala podatkowa – kiedy opłaca się zasady ogólne?
- Podatek liniowy – na czym polega stawka 19%?
- Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych – kiedy możesz go stosować?
- Karta podatkowa – dla kogo jest dostępna?
- Jak wybrać formę opodatkowania i w jakim terminie zgłosić wybór?
- Jakie zeznanie roczne składasz w zależności od formy opodatkowania?
- Odliczenie składki zdrowotnej w działalności gospodarczej
Formy opodatkowania działalności gospodarczej to skala podatkowa, podatek liniowy, ryczałt od przychodów ewidencjonowanych i karta podatkowa. Każda z nich ma inne zasady liczenia podatku i inne obowiązki ewidencyjne.
| Forma opodatkowania | Co jest opodatkowane | Stawki podatku | Najważniejsza cecha |
|---|---|---|---|
| Skala podatkowa (zasady ogólne) | Dochód (przychód minus koszty) | 12% i 32% | Umożliwia korzystanie z wielu ulg i preferencji |
| Podatek liniowy | Dochód (przychód minus koszty) | 19% | Jedna stawka niezależnie od wysokości dochodu |
| Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych | Przychód (bez kosztów) | Stawki zależne od rodzaju działalności, w tym m.in. 8,5% i 12,5% | Podatek liczony od przychodu, bez rozliczania kosztów |
| Karta podatkowa | Kwota z decyzji urzędu skarbowego | Stała kwota miesięczna | Ograniczona dostępność i warunki ustawowe |
Co to jest działalność gospodarcza w PIT?
Działalność gospodarcza w PIT to działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu, w sposób zorganizowany i ciągły. Ustawa wskazuje, że może to być m.in. działalność:
- wytwórcza, budowlana, handlowa i usługowa,
- polegająca na wykorzystywaniu rzeczy oraz wartości niematerialnych i prawnych,
- polegająca na poszukiwaniu, rozpoznawaniu i wydobywaniu kopalin ze złóż.
Nie każda praca zarobkowa jest traktowana jako działalność gospodarcza. Ustawa PIT wyłącza z działalności gospodarczej takie czynności, które łącznie spełniają określone warunki zbliżone do stosunku pracy.
- Przenoszenie odpowiedzialności za rezultat i wykonywanie czynności na zlecającego.
- Wykonywanie czynności pod kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez zlecającego.
- Nieponoszenie ryzyka gospodarczego związanego z prowadzoną działalnością.
Za pozarolniczą działalność gospodarczą nie uznaje się czynności, jeżeli łącznie spełnione są określone warunki.
Jakie są formy opodatkowania działalności gospodarczej?
Formy opodatkowania działalności gospodarczej w PIT obejmują 4 rozwiązania:
- Opodatkowanie według skali podatkowej ze stawkami 12% i 32%.
- Opodatkowanie podatkiem liniowym ze stawką 19%.
- Opodatkowanie ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych według stawek zależnych od rodzaju działalności.
- Opodatkowanie w formie karty podatkowej na zasadach szczególnych.
Wybór formy opodatkowania wpływa na rozliczenie za cały rok podatkowy. Zgłoszenie formy po terminie oznacza pozostanie przy dotychczasowych zasadach.
Skala podatkowa – kiedy opłaca się zasady ogólne?
Skala podatkowa to forma opodatkowania, w której podatek liczysz od dochodu (czyli od przychodu pomniejszonego o koszty). Stosowane są 2 stawki: 12% i 32%, zależnie od poziomu dochodu.
| Element rozliczenia | Wartość |
|---|---|
| Kwota wolna (próg dochodu, do którego nie płacisz podatku w praktyce dzięki kwocie zmniejszającej) | 30 000 zł |
| Próg, po którym stosujesz wyższą stawkę | 120 000 zł |
| Kwota zmniejszająca podatek | 3600 zł |
| Stawki podatku | 12% i 32% |
Skala podatkowa jest często wybierana, gdy podatnik rozlicza koszty i korzysta z preferencji w PIT.
- Rozliczanie kosztów uzyskania przychodów, jeśli firma ponosi istotne wydatki.
- Korzystanie z ulg podatkowych, w tym np. ulgi na dzieci, ulgi rehabilitacyjnej i ulgi termomodernizacyjnej.
- Rozliczanie się wspólnie z małżonkiem lub jako rodzic samotnie wychowujący dziecko, jeśli spełnione są warunki ustawowe.
- Stosowanie wyższej stawki podatku po przekroczeniu progu 120 000 zł.
- Rozliczanie podatku od dochodu, co wymaga ustalenia kosztów i dochodu.
Podatek liniowy – na czym polega stawka 19%?
Podatek liniowy to forma opodatkowania, w której podatek od dochodu z działalności gospodarczej wynosi 19% niezależnie od poziomu dochodu. Podstawą opodatkowania jest dochód, czyli przychód pomniejszony o koszty.
- Stosowanie jednej stawki podatku 19% w całym roku podatkowym.
- Rozliczanie kosztów uzyskania przychodów, jeśli firma ponosi wydatki związane z działalnością.
- Wyłączenie wielu ulg i preferencji dostępnych na skali podatkowej.
- Wyłączenie wspólnego rozliczenia z małżonkiem i rozliczenia jako rodzic samotnie wychowujący dziecko.
Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych – kiedy możesz go stosować?
Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych to forma opodatkowania, w której podatek liczysz od przychodu, bez pomniejszania o koszty. Stawka ryczałtu zależy od rodzaju działalności i wynosi od 2% do 17%.
Ryczałt ma limit przychodów uprawniający do tej formy opodatkowania. Limit wynosi równowartość 2 000 000 euro przychodów.
| Co wpływa na ryczałt | Jak to działa |
|---|---|
| Podstawa opodatkowania | Przychód z działalności gospodarczej |
| Koszty uzyskania przychodów | Nie pomniejszają podatku |
| Stawka podatku | Zależy od rodzaju przychodu, w tym m.in. 8,5% i 12,5% |
Ustawa o ryczałcie wskazuje również rodzaje działalności, które wyłączają możliwość opodatkowania ryczałtem.
Odpowiedz na serię prostych pytań i PITax wyśle Twój PIT do urzędu skarbowego!
PIT w kilka minutKarta podatkowa – dla kogo jest dostępna?
Karta podatkowa to forma opodatkowania, w której podatek ma postać stałej kwoty miesięcznej wynikającej z decyzji naczelnika urzędu skarbowego. Wysokość podatku zależy m.in. od rodzaju działalności, miejsca jej prowadzenia i skali działalności.
Karta podatkowa ma ograniczoną dostępność. Z tej formy korzystają głównie podatnicy kontynuujący opodatkowanie na zasadach karty.
- Opłacanie stałej kwoty podatku wynikającej z decyzji urzędu skarbowego.
- Uproszczenie rozliczeń w porównaniu do rozliczania dochodu.
- Spełnianie warunków ustawowych dotyczących rodzaju i skali działalności.
- Ograniczenie dostępności tej formy opodatkowania dla nowych podatników.
Jak wybrać formę opodatkowania i w jakim terminie zgłosić wybór?
Wybór formy opodatkowania zgłaszasz przez CEIDG (najczęściej we wniosku CEIDG-1) albo w inny przewidziany prawem sposób. Skala podatkowa jest formą domyślną, gdy nie zgłosisz innego wyboru.
| Forma opodatkowania | Jak zgłaszasz wybór | Termin zgłoszenia |
|---|---|---|
| Skala podatkowa | Brak zgłoszenia wyboru innej formy | Dotyczy automatycznie |
| Podatek liniowy | Oświadczenie lub wybór w CEIDG | Do 20. dnia miesiąca po miesiącu pierwszego przychodu w roku albo do końca roku, jeśli pierwszy przychód jest w grudniu |
| Ryczałt | Oświadczenie lub wybór w CEIDG | Do 20. dnia miesiąca po miesiącu pierwszego przychodu w roku albo do końca roku, jeśli pierwszy przychód jest w grudniu |
| Karta podatkowa | Wniosek na zasadach szczególnych | Terminy i możliwość wyboru wynikają z przepisów szczególnych |
Jakie zeznanie roczne składasz w zależności od formy opodatkowania?
Forma opodatkowania wpływa na to, jakie zeznanie roczne składasz. Zeznania roczne składasz do 30 kwietnia.
| Forma opodatkowania | Najczęściej składane zeznanie |
|---|---|
| Skala podatkowa | PIT-36 |
| Podatek liniowy | PIT-36L |
| Ryczałt | PIT-28 |
| Karta podatkowa | PIT-16A |
Odliczenie składki zdrowotnej w działalności gospodarczej
Zasady uwzględniania składki zdrowotnej zależą od formy opodatkowania. Ustawy przewidują odrębne limity i zasady rozliczenia.
| Forma opodatkowania | Jak rozliczysz składkę zdrowotną | Limit lub stawka |
|---|---|---|
| Podatek liniowy | Rozliczanie składki zdrowotnej w limicie rocznym przewidzianym w przepisach | 12 900 zł |
| Ryczałt | Pomniejszanie przychodu o część zapłaconych składek zdrowotnych | 50% |
| Karta podatkowa | Obniżanie podatku o część zapłaconej składki zdrowotnej | 19% |
Rekomendacje PITax
Dobierz formę opodatkowania na podstawie przychodów, kosztów i planowanych ulg. W rozliczeniu rocznym zwróć uwagę na właściwy formularz PIT dla wybranej formy opodatkowania.
Źródła:
- art. 5a i art. 5b ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 163 z późn. zm.),
- art. 9a ust. 1 i art. 9a ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 163 z późn. zm.),
- art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 163 z późn. zm.),
- art. 30c ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 163 z późn. zm.),
- art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 163 z późn. zm.),
