Spis treści
- Dlaczego wprowadzono podatek dochodowy w Wielkiej Brytanii?
- Jak powstał podatek dochodowy w USA?
- Czy podatek dochodowy istniał w Polsce przed 1992 rokiem?
- Od kiedy obowiązuje współczesny PIT w Polsce?
- Jak zmieniały się stawki PIT w Polsce?
- Kiedy zaczęto rozliczać PIT przez internet?
Dlaczego wprowadzono podatek dochodowy w Wielkiej Brytanii?
Brytyjski podatek dochodowy wprowadzono w 1799 roku, aby sfinansować wojnę z Francją. Pomysłodawcą był premier William Pitt Młodszy. Rosnące wydatki na armię i marynarkę wymagały dodatkowych wpływów do budżetu.
Podatek nie obejmował wszystkich mieszkańców. Roczne dochody poniżej 60 funtów były zwolnione, a dla dochodów od 60 do 200 funtów stosowano rosnące stawki. Dochody przekraczające 200 funtów rocznie podlegały stawce 10%.
Początkowo podatek traktowano jako rozwiązanie na czas wojny. W 1802 roku został zniesiony, lecz po wznowieniu walk wrócił w 1803 roku. Ponownie zniesiono go w 1816 roku, po zakończeniu wojen napoleońskich. Przywrócił go premier Robert Peel w 1842 roku – tym razem z powodu problemów budżetowych w czasie pokoju. W ten sposób podatek wojenny stał się trwałym elementem brytyjskich finansów.
Jak powstał podatek dochodowy w USA?
Pierwszy federalny podatek dochodowy w Stanach Zjednoczonych (USA) uchwalono w 1861 roku, podczas wojny secesyjnej. Rok później przyjęto nowe przepisy, które wprowadziły progresję, czyli wyższe stawki dla wyższych dochodów, oraz zorganizowały pobór podatku. Stąd w historii amerykańskiego podatku pojawiają się obie daty: 1861 i 1862.
Podatek z okresu wojny secesyjnej zniesiono w 1872 roku. Kolejną próbę podjęto w 1894 roku, ale w 1895 roku Sąd Najwyższy zakwestionował konstytucyjność nowego podatku. Przełom przyniosła XVI poprawka do konstytucji USA, ratyfikowana w 1913 roku. Pozwoliła nakładać federalny podatek dochodowy bez rozdzielania jego ciężaru między stany proporcjonalnie do liczby mieszkańców. W tym samym roku wprowadzono podatek stanowiący początek jego współczesnego systemu.
Podatek obejmujący szerokie grupy pracowników rozwinął się w USA podczas II wojny światowej. W 1943 roku wprowadzono system bieżącego potrącania podatku z wynagrodzeń. Pracodawcy przekazywali pobrane kwoty państwu, dzięki czemu pracownicy nie musieli gromadzić całego rocznego podatku na jedną wpłatę.
Czy podatek dochodowy istniał w Polsce przed 1992 rokiem?
Tak – w odrodzonej Polsce ustawę o państwowym podatku dochodowym i podatku majątkowym uchwalono już 16 lipca 1920 roku. Obejmowała zarówno osoby fizyczne, jak i osoby prawne. Historia podatku dochodowego w Polsce nie zaczyna się więc od współczesnych formularzy PIT.
Także przed reformą z początku lat 90. dochody były opodatkowane na podstawie różnych ustaw. Istniały np. podatek od wynagrodzeń, podatek wyrównawczy i podatek dochodowy uregulowany ustawą z 1972 roku. Reforma z 1991 roku zastąpiła te rozwiązania wspólną ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Od kiedy obowiązuje współczesny PIT w Polsce?
Współczesny PIT w Polsce obowiązuje od 1 stycznia 1992 roku. Wprowadziła go ustawa uchwalona 26 lipca 1991 roku. Pierwsze roczne rozliczenia według nowych zasad przypadły na 1993 rok i dotyczyły dochodów za 1992 rok.
| Data | Co się wydarzyło |
|---|---|
| 26 lipca 1991 r. | Uchwalenie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych |
| 1 stycznia 1992 r. | Wejście w życie zasad współczesnego PIT |
| 1993 r. | Pierwsze roczne rozliczenia dochodów za 1992 r. według nowej ustawy |
Rok uchwalenia ustawy, rok uzyskania dochodu i rok jego rozliczenia oznaczają zatem trzy różne momenty. Data 1993 nie oznacza, że wcześniej w Polsce nie płacono podatku dochodowego.
Jak zmieniały się stawki PIT w Polsce?
Na początku, w 1992 roku, skala PIT miała trzy stawki: 20%, 30% i 40%. Ich wysokość zmieniała się w kolejnych latach. W 2009 roku wprowadzono skalę z dwiema stawkami – 18% i 32%.
W rocznym rozliczeniu dochodów za 2019 rok pierwszą stawkę obniżono do 17,75%. Od dochodów za 2020 rok stosowano stawkę 17%; druga stawka pozostała na poziomie 32%.
Reforma z 2022 roku podniosła kwotę wolną do 30 000 zł, a próg, powyżej którego stosowano stawkę 32%, do 120 000 zł. Zmiana z lipca obniżyła pierwszą stawkę z 17% do 12% i objęła nią roczne rozliczenie dochodów za cały 2022 rok. Wyższa stawka dotyczyła tylko nadwyżki ponad próg. Zasady obliczania podatku i aktualne kwoty opisuje poradnik o progach podatkowych.
Kiedy zaczęto rozliczać PIT przez internet?
Roczne zeznania PIT udostępniono w systemie e-Deklaracje w kwietniu 2008 roku. Początkowo wysyłka wymagała kwalifikowanego podpisu elektronicznego. Od kwietnia 2009 roku można było wysłać PIT-37 bez takiego podpisu, co ułatwiło dostęp do elektronicznego rozliczenia.
Następny ważny etap nastąpił 15 lutego 2019 roku, gdy uruchomiono usługę Twój e-PIT. Krajowa Administracja Skarbowa (KAS) udostępniła w niej przygotowane zeznania PIT-37 i PIT-38 za 2018 rok. Zmiana polegała na przygotowaniu zeznania przez administrację na podstawie posiadanych danych – samo przesyłanie PIT przez internet było możliwe już wcześniej.
Źródła:
- Parlament Wielkiej Brytanii, „War and the coming of income tax” oraz Hansard, debata z 28 lutego 1918 r. – chronologia 1799–1842;
- National Archives, XVI poprawka do konstytucji USA oraz historia administracji podatkowej i reformy z 1862 r.;
- Amerykańska administracja podatkowa, rozwój podatku podczas II wojny światowej oraz „The IRS Yesterday and Today” – potrącanie podatku od 1943 r.;
- Ustawa z 16 lipca 1920 r. o państwowym podatku dochodowym i podatku majątkowym – art. 1;
- Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych – pierwotne brzmienie art. 27, 37, 45, 54 i 58;
- Ustawa z 16 listopada 2006 r. – art. 1 pkt 28 lit. a i art. 22 pkt 3 (skala od 2009 r.);
- Ustawa z 30 sierpnia 2019 r. – art. 5–8 (stawki w 2019 i 2020 r.);
- Ustawa z 9 czerwca 2022 r. – zmiana skali PIT, art. 18 i 23 oraz Ministerstwo Finansów, „Rozliczenie PIT: zwroty i dopłaty podatku za 2022 r.”;
- Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji, „Społeczeństwo informacyjne w liczbach 2012”, s. 158–159;
- Ministerstwo Finansów, „Twój e-PIT. Nowa jakość w rozliczeniu podatku”, 14 lutego 2019 r..