Czy od świadczenia fundacji rodzinnej trzeba złożyć SD-Z2?

Nie. Świadczenie przekazane zgodnie ze statutem i listą beneficjentów nie podlega podatkowi od spadków i darowizn. Nie wymaga SD-Z2. Przykładowo córka jedynego fundatora, który wniósł cały majątek, otrzymuje świadczenie zwolnione z PIT bez tego zgłoszenia. Fundacja nadal nalicza własne 15% CIT od świadczenia.

Czy synowa fundatora korzysta z pełnego zwolnienia z PIT?

Nie z tytułu bycia synową. Jeśli cały majątek pochodzi od jednego fundatora, jego synowa płaci 10% PIT od całego świadczenia. Z przyznanych 100 000 zł fundacja potrąca 10 000 zł PIT i wypłaca synowej 90 000 zł. Przy kilku fundatorach każdą część świadczenia ocenia się według relacji synowej z danym fundatorem. Fundacja osobno nalicza 15% CIT od całego świadczenia.

Czy świadczenie z wniesionych wcześniej pieniędzy podlega CIT?

Tak. Od świadczenia 100 000 zł fundacja nalicza 15 000 zł CIT, także gdy wypłaca pieniądze otrzymane wcześniej od fundatora i jeszcze nic nie zarobiła. CIT oblicza się od kwoty świadczenia, a nie od zysku fundacji.

Fundacja rodzinna – zasady opodatkowania CIT i PIT

• 26 listopada 2021 r. • Zaktualizowano: 27 października 2026 r. • Autor: Marcin Sądej

Spis treści

Jak działa opodatkowanie fundacji rodzinnej?

Fundacja płaci własny CIT. Jeśli odbiorca świadczenia ma do zapłaty PIT, fundacja pobiera również jego podatek. Są to dwa odrębne rozliczenia.

Jako fundator zakładasz fundację i przekazujesz jej majątek, np. udziały w rodzinnej firmie. Fundacja staje się jego odrębnym właścicielem. Zarządza majątkiem i zapewnia świadczenia osobom wskazanym w statucie i na liście beneficjentów. Osoba uprawniona do wsparcia to beneficjent. Przekazanie jej pieniędzy, rzeczy lub prawa do korzystania z mieszkania jest świadczeniem.

Czy od przekazania majątku fundacji rodzinnej trzeba zapłacić podatek dochodowy?

Nie. Jeśli przekazujesz fundacji majątek nieodpłatnie, nie uzyskujesz przychodu, od którego trzeba zapłacić PIT. Fundacja jest zwolniona z CIT od otrzymanego majątku. Fundator nie dostaje zapłaty ani udziałów w zamian za przekazany majątek.

Wniesienie majątku i późniejsza wypłata to osobne zdarzenia. Jeśli fundacja przeznaczy 100 000 zł z wniesionych pieniędzy na świadczenie, naliczy 15 000 zł CIT. Podatek powstanie nawet wtedy, gdy fundacja jeszcze nic nie zarobiła.

Fundacja w organizacji, czyli przed wpisem do rejestru, korzysta ze zwolnienia warunkowo. Trzeba zgłosić ją do rejestru w ciągu sześciu miesięcy od powstania. Brak terminowego zgłoszenia lub prawomocna odmowa wpisu oznacza utratę zwolnienia od początku i obowiązek rozliczenia zaległego CIT. Sam późniejszy wpis sądu nie odbiera zwolnienia, jeśli zgłoszenie było terminowe.

Jaką działalność może prowadzić fundacja rodzinna?

Ustawa dopuszcza osiem rodzajów działalności gospodarczej. Dochody z nich są zwolnione z CIT, z wyjątkiem najmu, dzierżawy i podobnych umów dotyczących majątku służącego działalności fundatora, beneficjenta lub podmiotu powiązanego. Katalog obejmuje:

Sprzedaż majątku, jeśli fundacja nie nabyła go wyłącznie po to, żeby go odsprzedać. Warunek dotyczący celu nabycia nie dotyczy papierów wartościowych, instrumentów pochodnych, praw o podobnym charakterze ani praw wynikających z uczestnictwa w spółkach, funduszach i podobnych podmiotach.
Najem, dzierżawę i udostępnianie majątku na innej podstawie.
Uczestnictwo w spółkach handlowych, funduszach inwestycyjnych, spółdzielniach i podmiotach o podobnym charakterze, w Polsce i za granicą.
Kupowanie i sprzedawanie papierów wartościowych, instrumentów pochodnych oraz praw o podobnym charakterze.
Udzielanie pożyczek spółkom kapitałowym, w których fundacja ma udziały lub akcje, spółkom osobowym, których jest wspólnikiem, oraz beneficjentom.
Obrót należącymi do fundacji zagranicznymi środkami płatniczymi, jeśli służy płatnościom związanym z jej działalnością. Handel walutami dla zysku nie mieści się w tym zakresie.
Nieprzemysłowe przetwarzanie produktów roślinnych i zwierzęcych w związku z prowadzonym gospodarstwem rolnym. Co najmniej 50% danego produktu musi pochodzić z własnej uprawy, hodowli lub chowu. Wyłączone są produkty uzyskane w ramach działów specjalnych produkcji rolnej oraz produkty opodatkowane akcyzą.
Gospodarkę leśną, wyłącznie w związku z prowadzonym gospodarstwem rolnym.

Jaki podatek zapłaci fundacja za działalność poza dozwolonym zakresem?

Jeśli fundacja prowadzi działalność gospodarczą poza zakresem dopuszczonym przez ustawę, płaci 25% CIT od dochodu z tej działalności. Zapłata podatku nie rozszerza dozwolonego zakresu działalności fundacji. Chodzi np. o prowadzenie sklepu z elektroniką, świadczenie usług remontowych albo udzielanie pożyczek osobom fizycznym, które nie są beneficjentami.

Podatek oblicza się od dochodu, czyli przychodu pomniejszonego o koszty uznawane podatkowo.

Fundacja może natomiast posiadać udziały w spółce z o.o. prowadzącej sklep, fabrykę lub firmę usługową. Działalność prowadzi wtedy spółka i rozlicza własny CIT. Zwolnienie fundacji obejmuje otrzymaną od niej dywidendę.

Kiedy fundacja rodzinna płaci 19% CIT od najmu?

Fundacja płaci 19% CIT od dochodu z wynajmu majątku służącego działalności fundatora, beneficjenta lub podmiotu z nimi albo z fundacją powiązanego. Fundacja nie stosuje do dochodu z tego najmu obniżonej stawki 9%. Czynsz z długoterminowego najmu mieszkania prywatnej osobie spoza tego kręgu jest zwolniony z CIT od dochodu.

Powiązanie oznacza np. posiadanie przez fundatora co najmniej 5% udziałów w spółce wynajmującej halę od fundacji. Liczą się też udziały pośrednie, prawa głosu lub udziału w zysku, wpływ na kluczowe decyzje oraz małżeństwo, pokrewieństwo lub powinowactwo do drugiego stopnia.

Czy CIT od najmu zmniejsza podatek od świadczeń?

Tak. Zapłacony 19% CIT od najmu można odliczyć od 15% CIT od świadczeń. Odliczenie nie przekroczy CIT od świadczenia i jest możliwe do przedawnienia zobowiązania z tytułu 19% CIT. Nie zmienia PIT odbiorcy.

Kiedy fundacja rodzinna płaci podatek od przychodów z budynków?

Fundacja płaci miesięczny podatek od wynajmowanych budynków w Polsce, jeśli ich wartość ustalona do tego podatku przekracza przysługującą kwotę 10 mln zł. Podatek występuje także przy dochodzie z czynszu zwolnionym z CIT.

Liczy się wartość początkowa budynków będących własnością lub współwłasnością fundacji, ujęta w ewidencji środków trwałych. Przy częściowym wynajmie uwzględnia się część wartości odpowiadającą wynajętej powierzchni. Budynku nie uwzględnia się, jeśli oddano do używania najwyżej 5% jego powierzchni użytkowej. Z podatku zwolnione jest też budownictwo społeczne realizowane w programach publicznych, jeśli spełnia wymogi rekompensaty za usługę publiczną.

Wartość ustala się na pierwszy dzień miesiąca, a w miesiącu wprowadzenia budynku do ewidencji – na dzień tego wprowadzenia. Od sumy wartości odejmuje się 10 mln zł. Nadwyżkę mnoży się przez 0,035% miesięcznie.

Kiedy fundacja dzieli kwotę 10 mln zł z innymi podmiotami?

Jeśli fundacja posiada udział kapitałowy w podmiocie powiązanym, np. co najmniej 25% udziałów w spółce, kwotę 10 mln zł dzieli się według wartości budynków podlegających podatkowi u fundacji i podmiotów powiązanych.

Jak fundacja rozlicza zapłacony podatek od budynków?

Zapłacony podatek od budynków fundacja odlicza od zaliczek na CIT od dochodu, a nieodliczoną część – w rocznym CIT-8, do wysokości należnego podatku. Jeśli ma wyłącznie dochody zwolnione, nie ma od czego go odliczyć. Podatek od budynków nie pomniejsza 15% CIT od świadczeń.

Ile podatku kosztuje wypłata pieniędzy z fundacji rodzinnej?

Fundacja nalicza 15% CIT od całej kwoty świadczenia, gdy wypłaca pieniądze albo stawia je do dyspozycji beneficjenta. Nie pomniejsza jej o koszty uzyskania pieniędzy. CIT pokrywa ze swoich środków. Należny PIT odbiorcy potrąca natomiast z jego świadczenia.

Kto jest zwolniony z PIT, a kto płaci 10% lub 15%?

Jeśli fundacja ma jednego fundatora i cały wniesiony majątek pochodzi od niego, PIT od wypłaty zależy od relacji odbiorcy z tym fundatorem:

Zwolnienie z PIT przysługuje fundatorowi oraz jego małżonkowi, dzieciom, wnukom i dalszym potomkom, rodzicom, dziadkom i dalszym przodkom, pasierbom, rodzeństwu, ojczymowi i macosze. Przepisy uwzględniają też adopcję i pieczę zastępczą: zwolnienie obejmuje np. adoptowane dziecko i wychowanka rodziny zastępczej fundatora.
10% PIT płacą pozostali członkowie I i II grupy podatkowej: zięć, synowa, teściowie, dzieci i dalsi potomkowie rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, potomkowie i małżonkowie pasierbów. Stawka obejmuje również małżonków rodzeństwa, rodzeństwo małżonka, małżonków rodzeństwa małżonka oraz małżonków wnuków i dalszych potomków.
15% PIT płacą osoby spoza tych grup, np. partner fundatora, z którym fundator nie zawarł małżeństwa, przyjaciel lub kuzyn.

Pokrewieństwo i powinowactwo ustala się względem fundatora. Nazwy I i II grupa podatkowa pochodzą z przepisów o podatku od spadków i darowizn. Przy świadczeniu fundacji służą ustaleniu stawki PIT. Samo świadczenie nie podlega podatkowi od spadków i darowizn.

Przykład: ile zostaje z wypłaty 100 000 zł z fundacji rodzinnej?

Anna jest jedyną fundatorką i sama wniosła cały majątek. Fundacja przyznaje każdej z trzech osób świadczenie 100 000 zł:

Córka Anny jest zwolniona z PIT, więc otrzymuje 100 000 zł.
Synowa Anny płaci 10% PIT: fundacja przekazuje 10 000 zł do urzędu, a synowej wypłaca 90 000 zł.
Przyjaciel Anny, niespokrewniony i niespowinowacony z nią, płaci 15% PIT: fundacja przekazuje 15 000 zł do urzędu, a przyjacielowi wypłaca 85 000 zł.

Od każdego świadczenia fundacja nalicza też własne 15 000 zł CIT. Jeśli fundacja nie ma CIT od najmu do odliczenia, wydaje na każde świadczenie łącznie 115 000 zł.

Jak kilku fundatorów i darowizny wpływają na PIT odbiorcy?

Zwolnienie i stawka 10% PIT obejmują tylko część świadczenia odpowiadającą udziałowi majątku przypisanego fundatorowi, z którym odbiorcę łączy odpowiednia relacja rodzinna. Udział ten, nazywany proporcją mienia, wynika ze spisu mienia aktualnego w dniu uzyskania przychodu.

Spis mienia to wykaz wniesionego majątku, jego wartości i osób, które go przekazały. Na potrzeby PIT majątek wniesiony przez fundatora przypisuje się temu fundatorowi. Tak samo traktuje się darowizny i spadki od jego małżonka, dzieci i dalszych potomków, rodziców i dalszych przodków oraz rodzeństwa.

Darowizny i spadki od innych osób przypisuje się samej fundacji. Od odpowiadającej im części świadczenia odbiorca płaci 15% PIT, nawet jeśli jest dzieckiem fundatora. Jeśli darczyńca jest wspólnym potomkiem, przodkiem lub rodzeństwem kilku fundatorów, majątek dzieli się między tych fundatorów po równo.

Przykład: dwóch fundatorów i proporcja 60/40

Anna wniosła 600 000 zł, a Piotr 400 000 zł. Nie było innych wpłat. Annie przypada więc 60% wniesionego majątku, a Piotrowi 40%.

Córka Anny nie jest krewną ani powinowatą Piotra. Z przyznanych jej 100 000 zł zwolnione jest 60 000 zł przypadające na Annę. Od 40 000 zł przypadających na Piotra fundacja potrąca 15% PIT, czyli 6 000 zł. Córka otrzymuje 94 000 zł.

Fundacja osobno nalicza 15 000 zł CIT od całego świadczenia 100 000 zł.

Czy bezpłatne mieszkanie od fundacji rodzinnej też podlega podatkowi?

Tak. Jeśli fundacja udostępnia beneficjentowi mieszkanie jako świadczenie zgodne ze statutem i listą beneficjentów, nalicza 15% CIT od wartości korzystania z lokalu. Wartością jest czynsz, jaki należałby się za jego wynajem.

Przy rynkowym czynszu 3 000 zł miesięcznie CIT fundacji wynosi 450 zł za miesiąc.

Jeśli cały majątek wniósł jeden fundator, korzystająca z mieszkania córka jest zwolniona z PIT. Synowa tego fundatora zapłaci od korzyści 3 000 zł 10% PIT, czyli 300 zł miesięcznie.

Jak beneficjent wpłaca PIT od bezpłatnego korzystania z mieszkania?

Odbiorca wpłaca należny PIT fundacji do 10. dnia następnego miesiąca, a fundacja przekazuje go do urzędu. Przy świadczeniu trwającym dłużej niż miesiąc rozlicza się wartość przypadającą na każdy miesiąc.

Kiedy fundacja rodzinna płaci CIT od ukrytych zysków?

Fundacja płaci 15% CIT od korzyści zaliczonych przez ustawę do ukrytych zysków. Nazwa nie oznacza zatajenia transakcji. Podatek obejmuje także jawne umowy i określone usługi rozliczone po cenie rynkowej.

Do ukrytych zysków należą:

Koszty pożyczki udzielonej fundacji przez fundatora, beneficjenta lub podmiot powiązany: odsetki, prowizje i inne opłaty.
Darowizny i inne nieodpłatne lub częściowo odpłatne korzyści dla fundatora, beneficjenta lub podmiotu powiązanego, poza świadczeniami wynikającymi ze statutu i listy beneficjentów.
Wynagrodzenia dla fundatora, beneficjenta lub podmiotu powiązanego za określone usługi: doradztwo, księgowość, badanie rynku, obsługę prawną, reklamę, zarządzanie i kontrolę, przetwarzanie danych, rekrutację, pozyskiwanie personelu, gwarancje, poręczenia i podobne świadczenia. Dotyczy to też opłat za prawa, np. licencje i znaki towarowe.
Korzyść z nierynkowej ceny innej transakcji z fundatorem, beneficjentem lub podmiotem powiązanym – różnica między ceną rynkową a ustaloną w umowie.
Pożyczka dla beneficjenta na co najmniej 10 lat, również po przedłużeniu umowy.
Niespłacona część pożyczki dla beneficjenta, która miała zostać zwrócona w danym roku i nadal nie została spłacona do końca trzeciego miesiąca następnego roku, czyli terminu złożenia CIT-8FR.

Zwolnienie beneficjenta z PIT od świadczeń statutowych nie obejmuje automatycznie wynagrodzenia za usługi ani odsetek od pożyczki udzielonej fundacji.

Jakie podatki trzeba zapłacić przy rozwiązaniu fundacji rodzinnej?

Fundacja nalicza 15% CIT od wartości majątku wydawanego przy rozwiązaniu, po odjęciu wartości podatkowej majątku wniesionego przez fundatorów. PIT odbiorcy ustala się osobno, od wartości otrzymanego majątku, a pobiera go fundacja.

Wartość podatkowa oznacza nieodliczony wcześniej koszt, który fundator mógłby rozliczyć, gdyby sprzedał majątek bezpośrednio przed wniesieniem go do fundacji. Nie może być wyższa od wartości rynkowej tego majątku.

Przykład: rozliczenie majątku przy rozwiązaniu fundacji

Fundacja wydaje przy rozwiązaniu majątek wart 1 000 000 zł. Wartość podatkowa majątku wniesionego przez fundatora wynosi 600 000 zł. CIT fundacji wynosi 60 000 zł: (1 000 000 zł − 600 000 zł) × 15%.

Jeśli cały majątek pochodzi od jednego fundatora, jego córka otrzyma majątek zwolniony z PIT. Gdyby całość otrzymała synowa, jej PIT wyniósłby 100 000 zł (10% z 1 000 000 zł).

Odliczenie 600 000 zł zmniejsza wyłącznie podatek fundacji. Nie pomniejsza przychodu synowej.

Przy kilku fundatorach PIT odbiorcy ustala się oddzielnie dla części majątku przypadającej na każdego z nich, według relacji rodzinnej z odbiorcą.

Jeśli odbiorca dostaje np. nieruchomość zamiast pieniędzy i ma do zapłaty PIT, wpłaca ten podatek fundacji do 10. dnia następnego miesiąca. Fundacja przekazuje go do urzędu.

Kto rozlicza podatki fundacji rodzinnej i w jakich terminach?

Podatki wpłaca i deklaracje składa fundacja. Terminy wpłat i deklaracji rocznych są odrębne:

Tabela 1. Podatek od świadczeń i deklaracje roczne fundacji
Rozliczenie fundacji	Termin
15% CIT od świadczeń, ukrytych zysków i majątku wydawanego przy rozwiązaniu	Do 20. dnia miesiąca po przekazaniu lub postawieniu świadczenia albo majątku do dyspozycji
PIT pobrany od odbiorcy	Do 20. dnia miesiąca po pobraniu podatku
CIT-8FR – roczna deklaracja podatku od świadczeń, ukrytych zysków i rozwiązania fundacji	Elektronicznie do końca trzeciego miesiąca następnego roku
CIT-8 – roczne zeznanie o dochodach nieobjętych zwolnieniem oraz dopłata podatku	Do końca trzeciego miesiąca następnego roku podatkowego
PIT-8AR – roczna deklaracja o pobranym PIT odbiorców	Do końca stycznia następnego roku

Czy odbiorca wykazuje świadczenia w rocznym PIT?

Odbiorca nie wpisuje do rocznego PIT świadczenia zwolnionego ani świadczenia, od którego fundacja prawidłowo pobrała podatek 10% lub 15%. Jeśli fundacja nie pobrała należnego PIT, odbiorca wykazuje ten podatek w zeznaniu.

Źródła:

Art. 2, 5, 17 oraz 27–29 ustawy z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej;
Art. 7 ust. 2, art. 11a, art. 6 ust. 1 pkt 25 i ust. 6–10, art. 19 ust. 1 i 1b, art. 24b, 24q–24s, art. 25 ust. 3 oraz art. 27 ust. 1 i 1da ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych;
Art. 11 ust. 1, art. 17 ust. 1 pkt 6 i 9, art. 20 ust. 1 i 1g, art. 21 ust. 1 pkt 157 i ust. 49, art. 30 ust. 1 pkt 17 i ust. 3, art. 41 ust. 4, 7a i 7b, art. 42 ust. 1 i 1a oraz art. 45 ust. 3 i 3b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych;
Art. 3 pkt 9, art. 4a ust. 1 oraz art. 14 ust. 3–4a ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn;
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, interpretacja z 5 grudnia 2024 r., 0114-KDIP3-1.4011.831.2024.1.EC – wniesienie udziałów do fundacji a PIT fundatora;
Ministerstwo Finansów, CIT-8FR(1) – formularz deklaracji fundacji rodzinnej.