Spis treści
- Na czym polega wspólne rozliczenie z małżonkiem?
- Kiedy małżonkowie mogą rozliczyć się wspólnie?
- Wspólne rozliczenie a działalność gospodarcza
- Jak sprawdzić, czy wspólne rozliczenie przyniesie korzyści?
- Małżeństwo a dochody osiągnięte za granicą
- Zmiana nazwiska i miejsca zamieszkania po ślubie
- Czy ślub „dla podatków” daje stałą korzyść?
Na czym polega wspólne rozliczenie z małżonkiem?
Wspólne rozliczenie polega na obliczeniu podatku jako podwójnej wysokości podatku wyliczonego od połowy łącznych dochodów małżonków.
Wspólne rozliczenie działa wyłącznie dla dochodów opodatkowanych skalą podatkową. Preferencja nie obejmuje dochodów rozliczanych podatkiem liniowym, ryczałtem (poza wyjątkami ustawowymi) ani kartą podatkową.
- Zsumuj dochody małżonków opodatkowane według skali.
- Podziel sumę dochodów przez 2.
- Oblicz podatek od połowy dochodów według skali podatkowej.
- Pomnóż wyliczony podatek przez 2.
W rozliczeniu za 2025 r. (składanym w 2026 r.) skala podatkowa działa według zasad:
| Zakres dochodu | Jak liczony jest podatek |
|---|---|
| Dochód do 120 000 zł włącznie | 12% dochodu − 3600 zł |
| Dochód powyżej 120 000 zł | (120 000 zł × 12% − 3600 zł) + 32% od nadwyżki ponad 120 000 zł |
| Kwota wolna | 30 000 zł (jej efekt jest ujęty w 3600 zł) |
Wspólne rozliczenie nie zmienia progów skali. Zmienia sposób liczenia podatku: podatek liczysz od połowy łącznych dochodów, a potem wynik podwajasz.
Kiedy małżonkowie mogą rozliczyć się wspólnie?
Małżonkowie mogą rozliczyć się wspólnie, gdy spełniają warunki ustawowe dotyczące małżeństwa, wspólności majątkowej i rodzaju opodatkowania dochodów.
- Pozostawaliście w związku małżeńskim i we wspólności majątkowej do końca roku podatkowego.
- Rozliczane dochody są opodatkowane według skali podatkowej.
- Co do zasady macie w Polsce miejsce zamieszkania dla celów podatkowych (nieograniczony obowiązek podatkowy).
| Warunek | Co oznacza w praktyce |
|---|---|
| Wspólność majątkowa | Brak rozdzielności majątkowej (umownej lub orzeczonej) w okresie wymaganym do preferencji. |
| Dochody na skali | Wspólne rozliczenie dotyczy dochodów wykazywanych m.in. w PIT-36 lub PIT-37 (część dotycząca skali). |
| Rezydencja podatkowa | Spełnienie przesłanek miejsca zamieszkania dla celów podatkowych w Polsce (np. ośrodek interesów życiowych lub pobyt > 183 dni). |
Wspólne rozliczenie dla rezydentów UE/EOG/CH
Wspólne rozliczenie jest dostępne także w wybranych sytuacjach dla małżonków z UE/EOG/Szwajcarii, gdy spełniony jest warunek udziału przychodów opodatkowanych w Polsce.
- Macie miejsce zamieszkania dla celów podatkowych w UE/EOG/Szwajcarii.
- Przychody opodatkowane w Polsce stanowią co najmniej 75% całkowitych przychodów za rok.
- Udokumentujecie rezydencję certyfikatem rezydencji.
Wspólne rozliczenie po śmierci małżonka
Wniosek o wspólne opodatkowanie może złożyć także żyjący małżonek, jeśli w roku podatkowym istniała wspólność majątkowa, a drugi małżonek zmarł w trakcie roku lub po jego zakończeniu przed złożeniem zeznania.
Wspólne rozliczenie a działalność gospodarcza
Prowadzenie działalności nie wyklucza wspólnego rozliczenia samo w sobie. Decyduje forma opodatkowania dochodów osiągniętych w roku podatkowym.
| Źródło / forma opodatkowania | Wpływ na wspólne rozliczenie |
|---|---|
| Działalność na skali podatkowej | Nie wyklucza wspólnego rozliczenia (jeśli spełniacie pozostałe warunki). |
| Podatek liniowy (19%) | Wyklucza wspólne rozliczenie za rok, w którym wystąpiły rozliczane w tej formie przychody/dochody. |
| Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych | Co do zasady wyklucza wspólne rozliczenie w zakresie przychodów rozliczanych ryczałtem (z wyjątkami wskazanymi w ustawach). |
| Karta podatkowa | Co do zasady wyklucza wspólne rozliczenie za rok, którego dotyczy opodatkowanie kartą. |
Jak sprawdzić, czy wspólne rozliczenie przyniesie korzyści?
Wspólne rozliczenie przynosi korzyść, gdy połowa łącznych dochodów mieści się w niższym przedziale skali niż dochód jednego z małżonków rozliczanego osobno.
- Obniżaj podatek, gdy jeden małżonek przekracza 120 000 zł, a drugi ma dochód niski lub nie ma dochodu.
- Stabilizuj podatek, gdy duża dysproporcja dochodów powoduje wejście w wyższy próg tylko u jednego małżonka.
- Porównuj warianty, gdy oboje macie podobne dochody w tym samym progu – różnica często jest niewielka lub jej nie ma.
Kluczowe porównanie brzmi: podatek od połowy wspólnych dochodów × 2 kontra suma dwóch podatków liczonych osobno.
Przykład: różne poziomy dochodów
Załóżmy, że w rozliczeniu za 2025 r. małżonkowie osiągnęli dochody:
| Osoba | Dochód |
|---|---|
| Pan Maciej | 60 000 zł |
| Pani Joanna | 140 000 zł |
| Suma | 200 000 zł |
Rozliczenie indywidualne:
- Podatek Pana Macieja: (12% × 60 000 zł) − 3600 zł.
- Podatek Pani Joanny: (120 000 zł × 12% − 3600 zł) + 32% × (140 000 zł − 120 000 zł).
Rozliczenie wspólne:
- Połowa łącznych dochodów: 200 000 zł ÷ 2 = 100 000 zł.
- Podatek od połowy: (12% × 100 000 zł) − 3600 zł.
- Podatek małżonków: (podatek od połowy) × 2.
Kiedy wspólne rozliczenie nie jest dopuszczalne lub nie daje efektu?
- Występuje rozdzielność majątkowa w okresie wymaganym do preferencji.
- Co najmniej jeden z małżonków rozlicza dochody według form wyłączających preferencję (np. podatek liniowy) w zakresie tych dochodów.
- Oboje małżonkowie mają podobne dochody w tym samym progu skali, więc mechanizm „połowy dochodów” nie zmienia progu podatkowego.
- Dochody przekraczają 1 000 000 zł i powstaje danina solidarnościowa 4% – wspólne rozliczenie nie usuwa tego obowiązku.
Małżeństwo a dochody osiągnięte za granicą
Dochody zagraniczne wpływają na rozliczenie w Polsce zgodnie z metodą unikania podwójnego opodatkowania z właściwej umowy międzynarodowej. W praktyce spotyka się dwie metody:
| Metoda | Skutek w Polsce |
|---|---|
| Wyłączenie z progresją | Dochód zagraniczny jest zwolniony w Polsce, ale podnosi stopę procentową podatku dla dochodów opodatkowanych w Polsce. |
| Odliczenie proporcjonalne | Dochód zagraniczny jest opodatkowany w Polsce, a podatek zapłacony za granicą podlega odliczeniu w granicach limitu. |
Dochód zwolniony z progresją wpływa na stawkę efektywną w Polsce. To może zmienić wynik porównania: rozliczenie wspólne kontra dwa rozliczenia osobne.
Rekomendacje PITax
Porównaj warianty „wspólnie” i „osobno” na tych samych danych (dochody, ulgi, składki) w kalkulacji w PITax Twoje rozliczenie PIT.
Zmiana nazwiska i miejsca zamieszkania po ślubie
Po ślubie liczą się aktualne dane identyfikacyjne i adresowe w rozliczeniu rocznym. Część zmian zgłaszasz w zeznaniu PIT, a część aktualizujesz odrębnym zgłoszeniem, jeśli dotyczy np. rachunku bankowego do zwrotu.
| Sytuacja | Co robisz | Przykładowy formularz |
|---|---|---|
| Zmiana adresu | Wpisujesz aktualny adres w rocznym zeznaniu PIT. | PIT-36 / PIT-37 |
| Zmiana rachunku do zwrotu (osoba bez działalności) | Składasz zgłoszenie aktualizacyjne do urzędu skarbowego. | ZAP-3 |
| Dane przedsiębiorcy | Aktualizujesz dane przez wniosek CEIDG-1 (zmiana wpisu). | CEIDG-1 |
Czy ślub „dla podatków” daje stałą korzyść?
Korzyść podatkowa ze wspólnego rozliczenia zależy od relacji dochodów małżonków, źródeł przychodów i form opodatkowania. Ten sam model dochodów w kolejnym roku może dać inny wynik, jeśli zmienią się dochody, ulgi lub pojawią się dochody wyłączające preferencję.
Źródła:
- art. 3 ust. 1a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 163 z późn. zm.),
- art. 6 ust. 2, art. 6 ust. 3a i art. 6 ust. 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 163 z późn. zm.),
- art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 163 z późn. zm.),
- art. 27 ust. 1, art. 27 ust. 8 i art. 27 ust. 9 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 163 z późn. zm.),
- art. 30h ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz art. 9 ust. 1d ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 163 oraz t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 237 z późn. zm.),
