Spis treści
- Kiedy dostaniesz ekwiwalent za niewykorzystany urlop?
- Ile dni urlopu masz w roku?
- Za ile dni urlopu należy Ci się ekwiwalent?
- Do kiedy pracodawca musi wypłacić ekwiwalent?
- Jak obliczyć ekwiwalent za urlop?
- Ile wynosi współczynnik urlopowy w 2026 r.?
- Jaki podatek i składki zapłacisz od ekwiwalentu?
- Ile ekwiwalentu dostaniesz na rękę?
- Co zmienia wypłata ekwiwalentu po końcu umowy?
- Kiedy ekwiwalent jest zwolniony z podatku?
- Jak rozliczyć ekwiwalent w zeznaniu rocznym?
Kiedy dostaniesz ekwiwalent za niewykorzystany urlop?
Ekwiwalent za niewykorzystany urlop to pieniądze za dni urlopu wypoczynkowego, których nie wykorzystałeś do końca pracy u danego pracodawcy. Przysługuje, gdy umowa o pracę się rozwiązuje albo wygasa, np.:
- po wypowiedzeniu umowy przez Ciebie albo przez pracodawcę,
- po rozwiązaniu umowy za porozumieniem stron,
- gdy kończy się umowa na czas określony albo na okres próbny,
- po rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia.
Dopóki pracujesz, ekwiwalentu nie dostaniesz. Urlop wykorzystujesz wtedy w naturze, czyli bierzesz wolne. Prawa do urlopu nie możesz się zrzec.
Pracodawca nie musi wypłacać ekwiwalentu, jeśli zaraz po końcu umowy podpisujecie kolejną umowę o pracę i ustalicie, że niewykorzystany urlop weźmiesz w czasie nowej umowy.
W okresie wypowiedzenia pracodawca może wysłać Cię na urlop – musisz go wtedy wykorzystać. Urlop za bieżący rok może Ci dać najwyżej w wymiarze proporcjonalnym, opisanym niżej, a zaległy w całości. Ekwiwalent dostaniesz tylko za dni, które zostaną.
Ile dni urlopu masz w roku?
Pełny roczny urlop to 20 dni przy stażu pracy krótszym niż 10 lat i 26 dni przy stażu co najmniej 10 lat. Do stażu wlicza się też ukończona szkoła – np. studia wyższe, także same licencjackie, to 8 lat, a liceum ogólnokształcące 4 lata. Lat nauki z kilku szkół nie sumujesz – liczy się jedna szkoła. Po liceum i studiach masz więc 8 lat za studia, a nie 12, i 26 dni urlopu dostaniesz zwykle po 2 latach pracy. Jeśli uczyłeś się i jednocześnie pracowałeś, za ten okres liczysz naukę albo pracę – to, co dla Ciebie korzystniejsze. Przy niepełnym etacie urlop jest proporcjonalnie krótszy.
Dłuższy staż może oznaczać więcej dni urlopu. Od 2026 r. do stażu pracy, od którego zależy wymiar urlopu, wlicza się też m.in. okresy pracy na umowie zlecenia i prowadzenia firmy – zwykle te, w których podlegałeś ubezpieczeniom albo płaciłeś składki. Musisz je udokumentować. U pracodawców spoza sektora finansów publicznych, np. w firmach prywatnych, zasada działa od 1 maja 2026 r. Gdy staż wyniesie co najmniej 10 lat, masz 26 dni urlopu zamiast 20, a więc także wyższy ekwiwalent.
Za ile dni urlopu należy Ci się ekwiwalent?
Ekwiwalent obejmuje wszystkie dni urlopu, które Ci przysługują, a których nie wykorzystałeś – także zaległy urlop z poprzednich lat, jeśli się nie przedawnił.
Urlop niewykorzystany w danym roku nie przepada – przechodzi na następny rok jako zaległy. Pracodawca powinien Ci go dać do 30 września następnego roku. Jeśli tego nie zrobi, nadal masz do niego prawo. Urlop przedawnia się zwykle po 3 latach, licząc od 30 września następnego roku. Na przykład urlop za 2026 r. przedawni się 30 września 2030 r. Dopóki pracujesz, wykorzystujesz go w naturze, a ekwiwalent za niego dostaniesz dopiero przy końcu umowy.
W roku, w którym odchodzisz z pracy, urlop za ten rok liczy się proporcjonalnie. Zwykle za każdy miesiąc pracy u tego pracodawcy – także rozpoczęty – przysługuje Ci 1/12 rocznego urlopu. Niepełny dzień zaokrągla się w górę. Inaczej jest w roku, w którym zaczynasz pierwszą pracę w życiu: urlop przybywa wtedy po każdym pełnym miesiącu pracy. Jeśli w roku odejścia wykorzystałeś już tyle dni albo więcej, za ten rok ekwiwalent Ci nie przysługuje.
Przykład. Pani Anna ma prawo do 26 dni urlopu rocznie. Jej umowa kończy się 30 kwietnia. Za ten rok przysługuje jej 4/12 z 26 dni, czyli 8,67 dnia – po zaokrągleniu 9 dni. Wykorzystała 3 dni, więc dostanie ekwiwalent za 6 dni. Do tego dochodzi urlop zaległy z poprzedniego roku, jeśli jej został.
Do kiedy pracodawca musi wypłacić ekwiwalent?
Od 27 stycznia 2026 r. termin wypłaty ekwiwalentu określa Kodeks pracy:
- pracodawca wypłaca ekwiwalent w dniu, w którym zwykle wypłaca pensję – np. 10. dnia następnego miesiąca,
- jeśli dzień wypłaty pensji wypada przed końcem umowy – np. pensja jest 28. dnia miesiąca, a umowa kończy się 31. – pracodawca ma 10 dni od końca umowy. Gdy ostatni dzień tego terminu jest wolny od pracy, płaci dzień wcześniej.
Data wypłaty decyduje, w którym roku rozliczasz ekwiwalent. Gdy umowa kończy się pod koniec grudnia, a pieniądze dostajesz w styczniu, ekwiwalent jest przychodem z nowego roku. Pracodawca wykaże go w PIT-11 za ten nowy rok.
Pracodawca nie wypłacił ekwiwalentu? Możesz go dochodzić w sądzie pracy. Masz na to 3 lata od dnia, w którym powinieneś go dostać. Ekwiwalent zapłacony później – także po wyroku albo w ugodzie sądowej – nadal jest opodatkowany tak jak pensja. To nie jest zwolnione z podatku odszkodowanie.
Jak obliczyć ekwiwalent za urlop?
Zasady liczenia ekwiwalentu określa rozporządzenie o urlopach wypoczynkowych. Do podstawy wchodzą:
- stałe składniki pensji, np. wynagrodzenie zasadnicze – w wysokości z miesiąca, w którym nabyłeś prawo do ekwiwalentu, czyli zwykle z miesiąca końca umowy,
- zmienne składniki za okresy nie dłuższe niż miesiąc, np. premia miesięczna albo wynagrodzenie za nadgodziny – średnio z wypłat z 3 miesięcy przed tym miesiącem,
- składniki za okresy dłuższe niż miesiąc, np. premia kwartalna – średnio z wypłat z 12 miesięcy przed tym miesiącem.
Jeśli w tych miesiącach nie przepracowałeś pełnego czasu, np. z powodu choroby, zmienne składniki pracodawca przelicza tak, jakbyś przepracował cały okres. Gdy przez cały ten okres albo przez pełne miesiące nie dostawałeś takich składników, pracodawca bierze najbliższe wcześniejsze miesiące, w których je dostawałeś.
Do podstawy nie wliczasz m.in. nagrody jubileuszowej, trzynastki, odprawy ani wynagrodzenia za czas choroby. Potem liczysz w trzech krokach:
- Podstawę dzielisz przez współczynnik urlopowy. Wychodzi ekwiwalent za 1 dzień urlopu.
- Ekwiwalent za dzień dzielisz przez Twoją dobową normę czasu pracy, zwykle 8 godzin. Wychodzi ekwiwalent za 1 godzinę.
- Ekwiwalent za godzinę mnożysz przez liczbę godzin niewykorzystanego urlopu.
Ile wynosi współczynnik urlopowy w 2026 r.?
Współczynnik urlopowy to średnia liczba dni pracy w miesiącu. Od liczby dni w roku odejmujesz niedziele, święta i dni wolne wynikające z pięciodniowego tygodnia pracy, a wynik dzielisz przez 12. W 2026 r. i w 2027 r. przy pełnym etacie wynosi zwykle 20,92 (251 dni pracy : 12). Przy niepełnym etacie współczynnik zmniejsza się proporcjonalnie – np. przy pół etatu wynosi 10,46.
Przykład. Pan Marek pracuje na pełny etat i ma stałą pensję 6 000 zł brutto, bez zmiennych dodatków. Jego umowa kończy się w 2026 r. Zostało mu 5 dni urlopu, czyli 40 godzin:
- 6 000 zł : 20,92 = 286,81 zł za 1 dzień,
- 286,81 zł : 8 = 35,85 zł za 1 godzinę,
- 35,85 zł × 40 godzin = 1 434 zł brutto.
Jaki podatek i składki zapłacisz od ekwiwalentu?
Ekwiwalent jest przychodem z pracy – ustawa o PIT wymienia go wprost obok pensji. Pracodawca rozlicza go tak samo jak wynagrodzenie:
- potrąca składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe – zwykle razem 13,71% ekwiwalentu,
- potrąca składkę zdrowotną – zwykle 9% ekwiwalentu pomniejszonego o te składki,
- pobiera zaliczkę na podatek – 12% dochodu. Gdy Twój dochód od tego pracodawcy od początku roku przekroczy 120 000 zł, od nadwyżki pobiera 32%.
Przy niskiej wypłacie w danym miesiącu składka zdrowotna może być niższa. Przepisy ograniczają ją do kwoty zaliczki na podatek liczonej według zasad z 2021 r.
Dochód to ekwiwalent pomniejszony o składki na ubezpieczenia społeczne i o koszty uzyskania przychodu. Pracownicze koszty to zwykle 250 zł miesięcznie. 300 zł przysługuje, gdy mieszkasz poza miejscowością, w której jest zakład pracy, i spełniasz pozostałe warunki – wtedy składasz pracodawcy oświadczenie. Więcej przeczytasz w poradniku o kosztach uzyskania przychodu. Jeśli złożyłeś PIT-2, pracodawca zmniejsza też zaliczkę – zwykle o 300 zł, czyli 1/12 kwoty zmniejszającej podatek.
Zaliczkę pracodawca liczy od całej wypłaty w miesiącu, a koszty i kwotę z PIT-2 uwzględnia raz. Gdy ekwiwalent dostajesz razem z ostatnią pensją, zwiększa on więc zaliczkę zwykle o 12% jego kwoty pomniejszonej o składki na ubezpieczenia społeczne.
Ile ekwiwalentu dostaniesz na rękę?
Pan Marek z przykładu dostaje ekwiwalent 1 434 zł brutto razem z ostatnią pensją. Koszty uzyskania przychodu pracodawca odlicza od całej wypłaty, więc od ekwiwalentu ich już nie odejmuje. Pan Marek nie korzysta z ulg PIT-0 i nie oszczędza w PPK.
| Pozycja | Kwota |
|---|---|
| Ekwiwalent brutto | 1 434,00 zł |
| Składki emerytalna, rentowa i chorobowa (13,71%) | 196,60 zł |
| Składka zdrowotna (9% z 1 237,40 zł) | 111,37 zł |
| Zaliczka na podatek (12% z 1 237,40 zł) | ok. 148 zł |
| Na rękę | ok. 978 zł |
Gdy ekwiwalent jest jedyną wypłatą od pracodawcy w danym miesiącu, pracodawca odlicza od niego koszty – zwykle 250 zł. Zaliczka jest wtedy niższa.
Co zmienia wypłata ekwiwalentu po końcu umowy?
Gdy ekwiwalent dostajesz już po rozwiązaniu umowy, pracodawca pomija oświadczenia, które złożyłeś wcześniej – np. PIT-2, oświadczenie o wyższych kosztach dla dojeżdżających albo o uldze dla pracujących seniorów. Odlicza zwykle tylko podstawowe koszty 250 zł, a jeśli wcześniej złożyłeś wniosek, żeby kosztów nie stosował – nie odlicza żadnych, bo taki wniosek nadal obowiązuje. Zaliczka może być więc wyższa. Taka sytuacja jest częsta, bo Kodeks pracy pozwala wypłacić ekwiwalent w dniu wypłaty pensji albo do 10 dni po końcu umowy.
Możesz złożyć byłemu pracodawcy nowe oświadczenie. Jeśli zaliczka i tak będzie za wysoka, rozliczysz to w zeznaniu rocznym – uwzględnisz w nim kwotę zmniejszającą podatek za cały rok i ulgi, do których masz prawo.
Inaczej jest z ulgą dla młodych. Pracodawca stosuje ją bez oświadczenia, więc obejmuje ona także ekwiwalent wypłacony po końcu umowy – chyba że złożyłeś wniosek, żeby jej nie stosował.
Kiedy ekwiwalent jest zwolniony z podatku?
Ekwiwalent wlicza się do przychodów z pracy objętych ulgami PIT-0. Jest wolny od podatku do limitu 85 528 zł rocznie, jeśli spełniasz warunki jednej z tych ulg:
- ulga dla młodych – do ukończenia 26 lat,
- ulga na powrót – dla osób, które przeniosły miejsce zamieszkania do Polski i spełniają jej warunki,
- ulga dla rodzin 4+ – m.in. dla rodziców co najmniej czworga dzieci,
- ulga dla pracujących seniorów – m.in. dla kobiet od 60 i mężczyzn od 65 lat, którzy mimo prawa do emerytury jej nie pobierają.
Limit 85 528 zł jest wspólny dla wszystkich czterech ulg. Liczą się do niego wszystkie przychody zwolnione w ramach tych ulg, np. z pensji i umowy zlecenia. Liczy się dzień wypłaty: ekwiwalent wypłacony po Twoich 26. urodzinach nie jest objęty ulgą dla młodych, a wypłacony, gdy już pobierasz emeryturę – ulgą dla pracujących seniorów.
Ulgi PIT-0 zwalniają ekwiwalent tylko z podatku. Składki na ubezpieczenia społeczne i składkę zdrowotną pracodawca potrąca tak samo jak od pensji.
Jak rozliczyć ekwiwalent w zeznaniu rocznym?
Ekwiwalentu nie wykazujesz osobno. Pracodawca wlicza go do przychodów z pracy w PIT-11 – razem z pensją. PIT-11 przesyła Ci do końca lutego następnego roku. Jeśli odchodzisz z pracy w trakcie roku, po ostatniej wypłacie możesz poprosić byłego pracodawcę na piśmie o PIT-11 – musi Ci go przekazać w ciągu 14 dni.
Dane z PIT-11 przepisujesz do zeznania – zwykle PIT-37. W zeznaniu liczysz podatek za cały rok, z kwotą zmniejszającą podatek i rocznymi kosztami. Jeśli zaliczki od ekwiwalentu były za wysokie, różnica zmniejszy dopłatę albo wróci do Ciebie jako zwrot nadpłaty.
Rekomendacja PITax Rozliczenie PIT
Rozlicz PIT w programie PITax. Przeniesiesz w nim dane z PIT-11 – także od byłego pracodawcy – i wyślesz PIT-37 elektronicznie.
Źródła:
- art. 30 § 1, art. 130 § 2, art. 152, art. 153 § 1, art. 154 § 1 i 2, art. 155 § 1 i 2, art. 1551 § 1 pkt 1, art. 1552a § 1 i 2, art. 1553 § 1, art. 1671, art. 168, art. 171, art. 291 § 1 i art. 3021 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz.U. z 2026 r. poz. 1245);
- art. 1 pkt 8 i art. 3 ustawy z dnia 4 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz.U. z 2026 r. poz. 25);
- art. 9 ustawy z dnia 26 września 2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2025 r. poz. 1423);
- § 6, § 11 i § 14–19 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (Dz.U. Nr 2, poz. 14, z późn. zm.);
- art. 1 ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (Dz.U. z 2025 r. poz. 296);
- art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1, art. 21 ust. 1 pkt 148 i 152–154 oraz ust. 44, art. 22 ust. 2 pkt 1 i 3, art. 31a ust. 7, art. 31b ust. 1 i 6, art. 32 ust. 2, 4 i 6, art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 42g ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych;
- art. 4 pkt 9, art. 16 ust. 1, 1b i 2, art. 18 ust. 1 i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych;
- § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. z 2025 r. poz. 316);
- art. 79 ust. 1, art. 81 ust. 1 i 6 oraz art. 83 ust. 1 i 2b ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych;
- Państwowa Inspekcja Pracy, Odpoczynek rzecz święta? Urlopy wypoczynkowe od A do Z, pip.gov.pl, 21 lipca 2025 r. [dokument elektroniczny, dostęp: 08.10.2026];
- Państwowa Inspekcja Pracy, Czy ukończenie studiów licencjackich również daje prawo wliczenia 8 lat do stażu urlopowego?, pip.gov.pl [dokument elektroniczny, dostęp: 08.10.2026];
- interpretacje indywidualne Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej: z dnia 24 kwietnia 2026 r., sygn. 0112-KDIL2-1.4011.92.2026.1.TR; z dnia 26 marca 2026 r., sygn. 0112-KDIL2-1.4011.85.2026.2.DJ; z dnia 27 czerwca 2023 r., sygn. 0113-KDWPT.4011.21.2023.4.KSM; z dnia 5 stycznia 2023 r., sygn. 0115-KDIT2.4011.601.2022.2.ENB.
