Spis treści
- Czy trzeba składać PIT za zmarłego podatnika?
- Czy można rozliczyć się wspólnie ze zmarłym małżonkiem?
- Co robi urząd skarbowy, gdy nie ma wspólnego rozliczenia z małżonkiem?
- Czy spadkobiercy mają prawo do zwrotu podatku po zmarłym?
- Jak sprawdzić zobowiązania podatkowe zmarłego przed zakończeniem spraw spadkowych?
- Co dzieje się ze środkami na IKE i IKZE po śmierci?
- Wyjaśnienie, czy spadkobiercy składają PIT za zmarłego podatnika i kiedy robi to urząd skarbowy.
- Opis wspólnego rozliczenia ze zmarłym małżonkiem i warunków, które decydują o prawie do takiego zeznania.
- Informacje o zwrocie podatku i o odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania podatkowe.
- Wyjaśnienie zasad wypłaty środków z IKE i IKZE po śmierci oraz skutków podatkowych tych wypłat.
| Sytuacja po śmierci podatnika | Kto „zamyka” temat PIT | Najczęstszy dokument / tryb | Co jest efektem |
|---|---|---|---|
| Małżonek zmarłego składa wspólne zeznanie | Małżonek | Zeznanie roczne, np. PIT-37 lub PIT-36 | Podatek lub zwrot wynika z zeznania małżonków |
| Brak możliwości wspólnego zeznania z małżonkiem | Urząd skarbowy | Decyzja o zakresie odpowiedzialności lub uprawnień spadkobierców | Podatek do zapłaty lub kwota do zwrotu określona decyzją |
| Spadkobiercy chcą poznać zaległości podatkowe przed decyzją o spadku | Urząd skarbowy wydaje zaświadczenie na wniosek | Zaświadczenie o wysokości zobowiązań podatkowych spadkodawcy | Informacja o znanych zobowiązaniach spadkodawcy |
Czy trzeba składać PIT za zmarłego podatnika?
Spadkobiercy zmarłego podatnika co do zasady nie składają „jego” zeznania rocznego PIT w standardowym trybie. Rozliczenie podatku po zmarłym następuje najczęściej poprzez decyzję wydaną przez urząd skarbowy, która wskazuje zakres odpowiedzialności lub uprawnień spadkobierców oraz kwoty podatku do zapłaty albo zwrotu.
Spadkobiercy przejmują majątkowe prawa i obowiązki podatkowe spadkodawcy, a urząd skarbowy orzeka o ich zakresie w decyzji.
Czy można rozliczyć się wspólnie ze zmarłym małżonkiem?
Wspólne rozliczenie ze zmarłym małżonkiem jest możliwe. Wniosek o łączne opodatkowanie może złożyć podatnik, który pozostawał w związku małżeńskim w roku podatkowym, a małżonek zmarł w trakcie tego roku albo zmarł po jego zakończeniu przed złożeniem zeznania. Warunkiem jest m.in. istnienie wspólności majątkowej w roku podatkowym.
- Wspólne rozliczenie obejmuje dochody obojga małżonków w jednym zeznaniu.
- Formularz zależy od źródeł przychodów, najczęściej jest to PIT-37 albo PIT-36.
- Wspólne rozliczenie wpływa na sposób wyliczenia podatku, ponieważ podatek liczony jest od połowy łącznych dochodów i następnie podwajany.
Wspólne zeznanie ze zmarłym małżonkiem dotyczy wyłącznie roku podatkowego, którego dotyczy zeznanie. Nie zastępuje postępowania spadkowego i nie rozstrzyga o dziedziczeniu majątku.
Co robi urząd skarbowy, gdy nie ma wspólnego rozliczenia z małżonkiem?
Gdy nie ma możliwości złożenia wspólnego zeznania przez małżonka, urząd skarbowy rozlicza podatek zmarłego w trybie decyzji dotyczącej spadkobierców. Decyzja obejmuje zakres odpowiedzialności lub uprawnień poszczególnych spadkobierców oraz kwoty wynikające z prawidłowych deklaracji lub z ustaleń organu, jeżeli deklaracja była nieprawidłowa albo nie została złożona.
| Element rozliczenia po zmarłym | Co oznacza w praktyce | Gdzie wynika z przepisów |
|---|---|---|
| Przejęcie praw i obowiązków podatkowych | Spadkobiercy przejmują majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy wynikające z prawa podatkowego | Ordynacja podatkowa |
| Decyzja o zakresie odpowiedzialności | Urząd skarbowy wydaje jedną decyzję dla spadkobierców i wskazuje kwoty podatku lub zwrotu | Ordynacja podatkowa |
| Termin zapłaty wynikający z decyzji | Termin płatności zobowiązań wskazanych w decyzji wynosi 14 dni od dnia jej doręczenia | Ordynacja podatkowa |
Czy spadkobiercy mają prawo do zwrotu podatku po zmarłym?
Zwrot podatku po zmarłym podatniku jest majątkowym prawem związanym z rozliczeniem podatkowym i przechodzi na spadkobierców w zakresie wynikającym z przepisów o następstwie prawnym. Wypłata zwrotu jest powiązana z ustaleniem spadkobierców i z dokumentami potwierdzającymi ich status, a urząd skarbowy rozlicza zwrot w ramach postępowania i decyzji dotyczącej odpowiedzialności lub uprawnień spadkobierców.
Informację o znanych zobowiązaniach podatkowych spadkodawcy można uzyskać poprzez zaświadczenie wydawane przez urząd skarbowy na wniosek osoby, która uprawdopodobni, że może być spadkobiercą.
Jak sprawdzić zobowiązania podatkowe zmarłego przed zakończeniem spraw spadkowych?
Urząd skarbowy wydaje zaświadczenie o wysokości znanych zobowiązań spadkodawcy na wniosek osoby, która uprawdopodobni, że może być spadkobiercą. Jeżeli postępowanie dotyczące zobowiązań spadkodawcy nie zostało zakończone, zaświadczenie może zawierać przybliżoną wysokość zobowiązania na podstawie posiadanych danych.
- Wniosek o zaświadczenie składa osoba, która uprawdopodobni, że może być spadkobiercą.
- Zaświadczenie dotyczy znanych organowi zobowiązań spadkodawcy.
- Gdy postępowanie nie jest zakończone, zaświadczenie może wskazywać przybliżone kwoty.
- Zaświadczenie nie zastępuje decyzji o zakresie odpowiedzialności spadkobierców.
- Zaświadczenie nie przesądza o kręgu spadkobierców ani o udziale w spadku.
- Zaświadczenie nie jest „rocznym PIT-em” zmarłego podatnika.
Co dzieje się ze środkami na IKE i IKZE po śmierci?
IKE i IKZE są produktami emerytalnymi, w których oszczędzający może wskazać osoby uprawnione do otrzymania środków po jego śmierci. Wskazanie obejmuje dane osoby i informację o udziale w środkach. Jeżeli udziały nie zostały określone lub ich suma nie wynosi 1, przyjmuje się udziały równe. Gdy nie wskazano żadnej osoby, środki co do zasady wchodzą do spadku.
| Temat | IKE | IKZE |
|---|---|---|
| Wskazanie osoby uprawnionej | Możliwe w umowie o prowadzenie IKE | Możliwe w umowie o prowadzenie IKZE |
| Wypłata po śmierci oszczędzającego | Możliwa na rzecz osób uprawnionych | Wypłata następuje na wniosek osoby uprawnionej |
| Gdy brak osoby wskazanej | Środki wchodzą do spadku (z wyjątkami wynikającymi z umowy z zakładem ubezpieczeń) | Środki wchodzą do spadku (z wyjątkami wynikającymi z umowy z zakładem ubezpieczeń) |
| Podatek dochodowy od wypłaty dla osoby uprawnionej | Zwolnienie z PIT dla dochodów z tytułu oszczędzania na IKE, obejmujące wypłatę na rzecz osoby uprawnionej po śmierci oszczędzającego | Zryczałtowany podatek 10% od wypłaty środków zgromadzonych na IKZE, w tym wypłaty na rzecz osoby uprawnionej po śmierci oszczędzającego |
Rekomendacje PITax
Przy sprawach po zmarłym przyspiesza pracę zebranie dokumentów: informacji od płatników (np. PIT-11, PIT-40A/11A), dokumentów spadkowych i dokumentów potwierdzających prawo do środków z IKE lub IKZE.
Źródła:
- art. 6a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 163 z późn. zm.),
- art. 21 ust. 1 pkt 58a i art. 30 ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 163 z późn. zm.),
- art. 97 § 1, art. 100 § 1 i art. 100 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 111 z późn. zm.),
- art. 47 § 1 i art. 306f § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 111 z późn. zm.),
- art. 11 ust. 1 i art. 11 ust. 5, art. 34 ust. 1 pkt 2 i art. 34a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o indywidualnych kontach emerytalnych oraz indywidualnych kontach zabezpieczenia emerytalnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 707 z późn. zm.),
